Silinen Wikipedia Sayfası Tekrar Açılabilir mi?

Silinen Wikipedia Sayfası Tekrar Açılabilir mi?

Silinen bir Wikipedia sayfası belirli koşullar altında geri getirilebilir veya yeniden oluşturulabilir. Ancak bunun için önceki silinme gerekçesinin giderilmesi, güvenilir kaynakların sunulması ve Wikipedia politikalarına uygun yeni bir içerik hazırlanması gerekir.

Silinen Wikipedia Sayfası Tekrar Açılabilir mi?

Evet, silinen bir Wikipedia sayfası bazı durumlarda geri getirilebilir veya aynı konu hakkında yeni bir madde oluşturulabilir. Ancak bir sayfanın daha önce mevcut olması, o sayfanın yeniden yayımlanması için tek başına yeterli değildir.

Wikipedia’daki silme işlemi, çoğunlukla sayfanın ele aldığı kişi, kurum, marka veya olayın bütünüyle yasaklandığı anlamına gelmez. Silme kararı genellikle sayfanın belirli bir tarihteki içeriği, kullanılan kaynaklar, anlatım biçimi veya oluşturulma yöntemiyle ilgilidir.

Bu nedenle değerlendirilmesi gereken temel soru şudur:

Sayfanın silinmesine neden olan sorunlar ortadan kaldırılmış mıdır?

Bir madde, önceki sürümdeki sorunlar giderilmeden aynı veya büyük ölçüde benzer içerikle yeniden oluşturulursa tekrar silinebilir. İngilizce Wikipedia’nın yeniden oluşturma rehberinde de daha önce silinmiş bir sayfanın yeniden açılmasının mutlak olarak yasak olmadığı, ancak önceki silme gerekçelerinin giderilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Sayfanın Geri Getirilmesi ile Yeniden Oluşturulması Aynı Şey Değildir

Silinen bir Wikipedia sayfasıyla ilgili iki farklı işlem söz konusu olabilir:

• Geri getirme: Silinen eski sayfanın ve değişiklik geçmişinin teknik olarak yeniden erişilebilir hâle getirilmesidir.

• Yeniden oluşturma: Aynı başlık altında, önceki silme gerekçeleri dikkate alınarak yeni bir metin hazırlanmasıdır.

Bu iki işlem aynı sonucu doğuruyor gibi görünse de yöntem ve değerlendirme bakımından farklıdır.

Bir sayfayı teknik olarak geri getirme yetkisi, Wikipedia topluluğu tarafından bu göreve seçilmiş hizmetlilere aittir. Hizmetliler, sayfa silme ve silinen bir sayfayı geri getirme gibi teknik yetkilere sahiptir.

Buna karşılık yeni bir madde taslağı hazırlanması, teknik bir geri getirme işlemi değildir. Bu durumda eski metin doğrudan geri yüklenmez; konu, mevcut kaynaklar ve güncel politikalar çerçevesinde yeniden değerlendirilir.

Öncelikle Sayfanın Neden Silindiği Belirlenmelidir

Silinen bir sayfanın yeniden açılma ihtimali, doğrudan silme gerekçesine bağlıdır. Bu nedenle yapılması gereken ilk işlem, sayfanın silinme kaydını ve varsa silinme tartışmasını incelemektir.

Wikipedia’da silinen içerik ziyaretçilere gösterilmese de silme işleminin tarihi, işlemi yapan hizmetli ve belirtilen gerekçe genellikle silme günlüğünde görülebilir. Türkçe Vikipedi’nin yardım sayfası da kullanıcıların öncelikle sayfanın neden kaldırıldığını öğrenmesini ve silme işlemine ilişkin kayıtları incelemesini önermektedir.

Silme gerekçesi belirlenmeden yeni bir madde hazırlamak, önceki sorunların tekrarlanmasına yol açabilir.

Yaygın silinme gerekçeleri

Bir Wikipedia sayfası aşağıdaki nedenlerden biri veya birkaçı nedeniyle silinmiş olabilir:

• Konunun kayda değerliğinin yeterince gösterilememesi

• Bağımsız ve güvenilir kaynakların bulunmaması

• Metnin reklam veya tanıtım niteliğinde olması

• İçeriğin doğrulanabilir olmaması

• Telif hakkı ihlali

• Yaşayan kişiler hakkında kaynaksız veya tartışmalı iddialar bulunması

• Maddenin ansiklopedik içerik yerine özgeçmiş, şirket tanıtımı veya basın bülteni biçiminde hazırlanması

• Daha önce silinen içeriğin önemli bir değişiklik yapılmadan tekrar yayımlanması

• Sayfanın deneme, vandalizm, anlamsız içerik veya spam niteliğinde olması

• Çıkar çatışması içinde gerçekleştirilen uygunsuz düzenlemeler

• Topluluk tartışması sonucunda silinmesine karar verilmesi

Bu gerekçelerin her biri farklı bir çözüm ve itiraz yöntemi gerektirir.

Silme Yöntemi Yeniden Açılma Sürecini Etkiler

Wikipedia’da bütün sayfalar aynı yöntemle silinmez. Bir sayfanın hangi süreç sonucunda kaldırıldığı, geri getirme veya yeniden oluşturma yolunu doğrudan etkileyebilir.

Hızlı Silme Sonucunda Kaldırılan Sayfalar

Hızlı silme, açık ve tartışmasız biçimde belirli silme ölçütlerini karşılayan sayfaların kapsamlı bir topluluk tartışması yapılmadan kaldırılmasını sağlayan süreçtir.

Türkçe Vikipedi’de hızlı silme işleminin uygulanabilmesi için sayfanın ilgili politikada belirtilen ölçütlerden birini karşılaması gerekir. Hizmetlinin de silme işlemi sırasında dayandığı ölçütü belirtmesi beklenir.

Hızlı silme gerekçeleri arasında şunlar bulunabilir:

• Açık reklam ve tanıtım içerikleri

• Anlamsız veya bağlamsız sayfalar

• Telif hakkı ihlalleri

• Vandalizm

• Daha önce silinmiş bir sayfanın aynı içerikle yeniden oluşturulması

• Kayda değerlik iddiası dahi içermeyen kişi, kurum veya ürün sayfaları

• Kullanıcı tarafından yanlışlıkla açılmış deneme sayfaları

Hızlı silinen bir sayfanın yeniden oluşturulabilmesi için hızlı silme gerekçesinin somut olarak giderilmesi gerekir. Örneğin sayfa reklam dili nedeniyle silindiyse yalnızca birkaç sıfatın çıkarılması yeterli olmayabilir. Maddenin yapısının, kaynaklarının ve anlatım biçiminin bütünüyle ansiklopedik hâle getirilmesi gerekebilir.

Silme Önerisi Sonucunda Kaldırılan Sayfalar

Türkçe Vikipedi’de bekletmeli silme olarak da adlandırılan silme önerisi, hızlı silme ölçütlerini karşılamayan ancak tartışmasız biçimde silinebileceği düşünülen maddeler için kullanılan bir yöntemdir.

Bir maddeye bekletmeli silme etiketi eklendiğinde, belirlenen süre içinde herhangi bir kullanıcı silmeye itiraz etmezse madde silinebilir. Türkçe Vikipedi’de bu süre beş gün olarak açıklanmaktadır.

Bu yolla silinen bir madde için itiraz veya geri getirme talebi sunulması mümkün olabilir. Ancak geri getirilen içeriğin kalıcı olması için temel içerik sorunlarının giderilmesi gerekir.

Silinmeye Aday Sayfalar Tartışması Sonucunda Silinen Maddeler

Bir sayfa Silinmeye Aday Sayfalar, kısaca SAS, süreci sonucunda silinmişse durum daha kapsamlı değerlendirilmelidir.

SAS, bir maddenin kalıp kalmaması konusunda topluluğun politika temelli görüş bildirdiği bir tartışma sürecidir. Bu süreç basit bir oy çokluğu sistemi değildir. Görüşlerin sayısından çok, ileri sürülen gerekçelerin Wikipedia politika ve yönergeleriyle ilişkisi dikkate alınır.

Türkçe Vikipedi’de silinmeye aday gösterilen sayfalar genel olarak belirli bir süre tartışmaya açık tutulur. Tartışmanın sonunda oluşan fikir birliği; silme, tutma, birleştirme, yönlendirme veya başka bir sonuç doğurabilir.

SAS sonucunda silinen bir maddenin aynı biçimde tekrar oluşturulması uygun değildir. Yeniden oluşturmayı düşünen kişinin öncelikle:

• Önceki SAS tartışmasını bütünüyle okuması,

• Silme gerekçelerini belirlemesi,

• Tartışmada yetersiz bulunan kaynakları incelemesi,

• Yeni ve güçlü kaynakların ortaya çıkıp çıkmadığını değerlendirmesi,

• Konunun koşullarında önemli bir değişiklik olup olmadığını araştırması gerekir.

SAS kararını etkisiz hâle getirmek amacıyla aynı içeriğin tekrar yayımlanması, sayfanın yeniden hızlı silinmesine ve başlığın oluşturulmaya karşı korunmasına neden olabilir.

Silinen Bir Sayfa Hangi Durumlarda Yeniden Açılabilir?

Bir sayfanın yeniden açılması veya yeniden oluşturulması için tek bir otomatik ölçüt bulunmamaktadır. Bununla birlikte aşağıdaki koşullar, yeniden değerlendirme yapılmasını mümkün kılabilir.

Silme işlemi açık bir hataya dayanıyorsa

Silme işleminin yanlış bir kritere dayanması, önemli kaynakların gözden kaçırılması veya tartışma sonucunun topluluk görüşlerini doğru biçimde yansıtmaması durumunda kararın yeniden incelenmesi talep edilebilir.

Ancak yalnızca sayfa sahibinin veya konuya yakın kişilerin silme kararına katılmaması, işlemin hatalı olduğu anlamına gelmez. İtirazın politika temelli ve kanıtlanabilir gerekçelere dayanması gerekir.

Konu hakkında yeni bağımsız kaynaklar yayımlandıysa

Bir kişi, şirket, marka veya oluşum hakkında sayfa silindikten sonra yeni ve kapsamlı yayınlar çıkmış olabilir.

Yeni kaynakların etkili olabilmesi için bunların genel olarak:

• Konudan bağımsız olması,

• Editoryal denetime sahip olması,

• Güvenilir bir yayıncı tarafından yayımlanması,

• Konuyu yalnızca anmakla kalmayıp ayrıntılı biçimde ele alması,

• Basın bülteni veya sponsorlu içerik niteliğinde olmaması,

• Konunun kayda değerliğini zamana yayılan biçimde göstermesi gerekir.

Bir kuruluşun kendi internet sitesi, sosyal medya hesapları, ürün sayfaları, basın bültenleri ve reklam içerikleri bazı temel bilgileri doğrulamak için kullanılabilse de kayda değerliği tek başına kanıtlamaz.

Konunun koşulları zaman içinde değiştiyse

Kayda değerlik değerlendirmesi belirli bir zamandaki kaynaklara ve koşullara dayanabilir. Daha önce yeterli bağımsız yayına konu olmayan bir kişi veya kuruluş, ilerleyen yıllarda geniş çaplı ve bağımsız haberlerin konusu hâline gelebilir.

Örneğin aşağıdaki gelişmeler yeni bir değerlendirmeyi gerektirebilir:

• Ulusal veya uluslararası ölçekte önemli bir başarı

• Alanında etkili bir ödül

• Bağımsız kaynaklarda kapsamlı biyografik incelemeler

• Tarihsel veya toplumsal etkisi bulunan bir olay

• Akademik yayınlarda belirgin biçimde ele alınma

• Uzun süreli ve bağımsız medya ilgisi

• Kamuoyu açısından kalıcı bir önem kazanma

Bununla birlikte tek bir ödül, tek bir haber veya geçici medya görünürlüğü her durumda yeterli olmayabilir. Kaynakların niteliği, kapsamı ve bağımsızlığı birlikte değerlendirilir.

Önceki içerik ciddi biçimde sorunluysa ancak konu kayda değerse

Bazı sayfalar, konu kayda değer olmasına rağmen kötü hazırlanmış olmaları nedeniyle silinebilir. Örneğin metin:

• Reklam diliyle yazılmış,

• Kaynaksız bırakılmış,

• Telifli bir metinden kopyalanmış,

• Ansiklopedik olmayan ayrıntılarla doldurulmuş,

• Özgeçmiş biçiminde hazırlanmış olabilir.

Bu durumda eski metni geri getirmek yerine, güvenilir kaynaklara dayanan ve tarafsız bir dille yazılmış yeni bir taslak hazırlanması daha uygun olabilir.

Kayda Değerlik Sorunu Nasıl Giderilir?

Silinen kişi, şirket veya marka sayfalarında en sık karşılaşılan sorunlardan biri kayda değerliğin yeterince gösterilememesidir.

Kayda değerlik, konunun tanınmış, başarılı, popüler veya ticari bakımdan güçlü olmasıyla aynı şey değildir. Wikipedia açısından temel değerlendirme, konunun bağımsız ve güvenilir kaynaklarda yeterli ölçüde ele alınıp alınmadığıdır.

Kaynak sayısı tek başına yeterli değildir

Bir maddede çok sayıda bağlantı bulunması, kayda değerliğin kanıtlandığı anlamına gelmez. On zayıf kaynak, iki veya üç kapsamlı ve bağımsız kaynaktan daha düşük kanıt değeri taşıyabilir.

Kaynaklar aşağıdaki açılardan değerlendirilmelidir:

• Yayıncı kimdir?

• İçerik editoryal denetimden geçmiş midir?

• Yazar veya yayın konu kişisinden bağımsız mıdır?

• Kaynak yalnızca kısa bir ad geçirme mi içermektedir?

• Konu hakkında anlamlı ve kapsamlı bilgi sunmakta mıdır?

• İçerik sponsorlu, ücretli veya basın bültenine dayalı mıdır?

• Aynı metin farklı sitelerde tekrar mı yayımlanmıştır?

Aynı basın bülteninin onlarca internet sitesinde yayımlanması, onlarca bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.

Birincil ve ikincil kaynaklar ayrılmalıdır

Birincil kaynaklar, konu tarafından doğrudan üretilen veya konuyla doğrudan bağlantılı belgelerdir. Kurumsal internet siteleri, özgeçmişler, şirket raporları, resmî sosyal medya hesapları ve basın açıklamaları bu kapsama girebilir.

İkincil kaynaklar ise konuyu dışarıdan inceleyen, yorumlayan veya bağlamlandıran bağımsız yayınlardır.

Birincil kaynaklar kuruluş tarihi, görev unvanı veya resmî ürün adı gibi sınırlı bilgileri doğrulamakta kullanılabilir. Ancak bir kişi veya kuruluşun ansiklopedik kayda değerliğini göstermek için çoğunlukla bağımsız ikincil kaynaklara ihtiyaç duyulur.

Reklam Diliyle Silinen Bir Sayfa Yeniden Açılabilir mi?

Reklam, tanıtım veya özgeçmiş niteliğindeki bir sayfa, metin tamamen yeniden yazılırsa ve konu hakkında yeterli bağımsız kaynak bulunuyorsa yeniden oluşturulabilir.

Ancak reklam dili yalnızca “lider”, “öncü”, “benzersiz” veya “başarılı” gibi sıfatlardan ibaret değildir. Aşağıdaki yapıların tümü tanıtım niteliği taşıyabilir:

• Ürün ve hizmetlerin ayrıntılı biçimde sıralanması

• Şirketin kendi başarı anlatısının esas alınması

• Kurucu veya yöneticinin övgü merkezli biyografisi

• İletişim bilgileri ve satış bağlantıları

• Müşteri referansları

• Misyon ve vizyon metinleri

• Sloganlar

• Kampanya bilgileri

• Ticari çağrılar

• Rakiplere göre üstünlük iddiaları

• Kaynaksız başarı ve pazar liderliği ifadeleri

Ansiklopedik bir maddede yalnızca konu açısından tarihsel, toplumsal veya sektörel önem taşıyan bilgiler yer almalıdır. Şirketin kendisini nasıl tanımladığı değil, bağımsız kaynakların şirket hakkında ne söylediği esas alınmalıdır.

Telif Hakkı Nedeniyle Silinen Bir Sayfa Yeniden Açılabilir mi?

Evet, ancak telif hakkı ihlali içeren metin yeniden kullanılamaz.

Bir şirketin internet sitesinden, haber metninden, kitaptan, özgeçmişten veya başka bir kaynaktan uzun bölümlerin aynen alınması telif hakkı sorunu oluşturabilir. Kaynak gösterilmiş olması, telifli metnin aynen kopyalanmasını otomatik olarak meşru hâle getirmez.

Yeni metin:

• Baştan yazılmalı,

• Kaynaklardaki bilgiler özgün cümlelerle özetlenmeli,

• Gereksiz ayrıntılardan arındırılmalı,

• Kaynakların anlamı değiştirilmemeli,

• Uygun dipnotlarla doğrulanmalıdır.

Telif hakkı ihlalinin yalnızca birkaç kelime değiştirilerek giderilmesi mümkün değildir. Cümle yapısı ve anlatım büyük ölçüde korunuyorsa sorun devam edebilir.

Yaşayan Kişi Biyografileri İçin Daha Sıkı Ölçütler Uygulanır

Silinen sayfa yaşayan bir kişi hakkındaysa, içerik yaşayan insanların biyografileri kapsamında daha dikkatli değerlendirilir.

Yaşayan kişiler hakkındaki:

• Tartışmalı,

• İtibar etkileyebilecek,

• Özel hayata ilişkin,

• Suçlayıcı,

• Sağlık veya aile hayatını ilgilendiren,

• Politik veya mesleki konumla bağlantılı

bilgilerin güvenilir ve açık kaynaklarla desteklenmesi gerekir.

Kaynaksız veya zayıf kaynaklı tartışmalı bilgiler kaldırılabilir. Maddenin bütünü ciddi doğrulanabilirlik sorunları taşıyorsa sayfa silinme sürecine de girebilir.

Bir biyografiyi yeniden oluştururken kişinin kendi internet sitesi, sosyal medya profilleri veya kendi beyanları tek başına yeterli değildir. Özellikle tartışmalı bilgilerde bağımsız ve güçlü kaynaklar kullanılmalıdır.

Silme Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Silme işlemine itiraz yolu, sayfanın hangi süreçle silindiğine bağlıdır.

Silme kaydı incelenmelidir

İlk aşamada sayfa başlığı aranmalı ve silme günlüğündeki gerekçe okunmalıdır. Sayfayı silen hizmetlinin adı, tarih ve gerekçe burada yer alabilir.

Bu bilgi, doğru itiraz yönteminin belirlenmesi açısından önemlidir.

Sayfayı silen hizmetliyle iletişim kurulabilir

Silme işlemi açıkça anlaşılmıyorsa veya önemli bir hata bulunduğu düşünülüyorsa, işlemi gerçekleştiren hizmetlinin kullanıcı mesaj sayfasında açıklama istenebilir.

İletişimde:

• Kişisel suçlamalardan kaçınılmalı,

• Somut politika maddelerine dayanılmalı,

• Yeni kaynaklar açıkça sunulmalı,

• Önceki sorunların nasıl giderileceği açıklanmalıdır.

“Bu kişi çok ünlüdür”, “şirket çok büyüktür” veya “sayfanın silinmesi haksızlıktır” gibi ifadeler tek başına politika temelli bir itiraz oluşturmaz.

Topluluk değerlendirmesi talep edilebilir

Bir topluluk tartışması sonucunda verilen silme kararının hatalı kapatıldığı düşünülüyorsa, ilgili inceleme veya itiraz kanallarına başvurulabilir.

Bu tür başvurularda amaç silme tartışmasını baştan tekrar etmek değil; kararın:

• Fikir birliğini doğru yansıtıp yansıtmadığını,

• Politikalara uygun değerlendirilip değerlendirilmediğini,

• Önemli kaynakların gözden kaçırılıp kaçırılmadığını,

• Usule ilişkin bir hata bulunup bulunmadığını

incelemektir.

Eski İçeriğin Bir Kopyası Alınabilir mi?

Silinen sayfanın içeriği genel ziyaretçilere açık değildir. Bununla birlikte silinen sürümler tamamen teknik olarak kaybolmuş sayılmaz; yetkili hizmetliler tarafından görüntülenebilir. Türkçe Vikipedi’nin ilgili yardım sayfası da silinen bir sayfadaki bilgilerin tümüyle yok olmadığını belirtmektedir.

Uygun bir gerekçe sunulması hâlinde, telif hakkı, hakaret, özel hayat veya başka bir hukuki sorun içermeyen metnin kullanıcı alanına ya da taslak olarak aktarılması talep edilebilir.

Ancak içeriğin bir kopyasının alınması, sayfanın yayımlanmaya uygun olduğu anlamına gelmez. Eski metin yalnızca yeniden çalışma amacıyla kullanılabilecek bir başlangıç noktası olabilir.

Aynı Sayfayı Değişiklik Yapmadan Tekrar Oluşturmak Doğru mudur?

Hayır. Daha önce silinen bir sayfanın aynı veya büyük ölçüde aynı içerikle tekrar oluşturulması, önceki topluluk kararını geçersiz kılmaz.

Özellikle şu yöntemler uygun değildir:

• Başlığı küçük bir yazım farkıyla yeniden açmak

• Kişi adının önüne meslek eklemek

• Şirketin tam ticari unvanını kullanmak

• Eski metni birkaç kelime değiştirerek tekrar yayımlamak

• Aynı içeriği başka bir dil sürümünde oluşturup sonra çevirmek

• Kullanıcı sayfasında yayımlanan metni doğrudan ana madde alanına taşımak

• Yeni hesaplarla aynı maddeyi tekrar tekrar açmak

İngilizce Wikipedia’nın silme rehberinde, daha önce silinen maddelerin silme gerekçesi giderilmeden yeniden oluşturulmaması gerektiği; önemli bir değişiklik yapılmadan tekrar oluşturulan sayfaların yeniden hızlı silinebileceği belirtilmektedir.

Başlık Oluşturmaya Karşı Korunabilir mi?

Bir sayfanın tekrar tekrar oluşturulup silinmesi hâlinde, ilgili başlık oluşturmaya karşı koruma altına alınabilir. Bu durumda standart kullanıcılar aynı başlıkta yeni bir sayfa oluşturamayabilir.

Bu uygulama, Wikipedia topluluklarında zaman zaman “başlığın tuzlanması” olarak da adlandırılır. Amaç, daha önce alınan silme kararlarının tekrar tekrar aşılmasını önlemektir.

Başlığın koruma altında olması, konu hakkında hiçbir zaman madde oluşturulamayacağı anlamına gelmez. Ancak yeni ve önemli koşullar ortaya çıktığında, korumanın kaldırılması veya taslağın değerlendirilmesi için hizmetlilere gerekçeli bir başvuru yapılması gerekir.

Yeni Bir Taslak Nasıl Hazırlanmalıdır?

Silinen bir sayfanın yeniden oluşturulması düşünülüyorsa, doğrudan ana madde alanında çalışmak yerine önce bir taslak hazırlanması daha uygun olabilir.

Önce kaynak dosyası oluşturulmalıdır

Metin yazılmadan önce kullanılabilecek kaynaklar sınıflandırılmalıdır:

• Bağımsız ve kapsamlı kaynaklar

• Bağımsız ancak kısa kaynaklar

• Birincil kaynaklar

• Sponsorlu veya ücretli yayınlar

• Basın bültenleri

• Güvenilirliği belirsiz internet siteleri

• Sosyal medya ve kullanıcı tarafından oluşturulan içerikler

Kayda değerliği destekleyen kaynaklarla yalnızca belirli bir bilgiyi doğrulayan kaynaklar birbirinden ayrılmalıdır.

Metin kaynaklardan türetilmelidir

Önceden hazırlanmış kurumsal tanıtım metnine sonradan dipnot eklemek doğru bir yöntem değildir. Bunun yerine kaynaklardaki bilgiler incelenmeli ve yalnızca doğrulanabilir, ansiklopedik bakımdan anlamlı bilgiler kullanılmalıdır.

Giriş bölümü ölçülü olmalıdır

Giriş bölümü, konunun kim veya ne olduğunu ve neden ansiklopedik bağlamda ele alındığını kısa biçimde açıklamalıdır.

Girişte:

• Slogan,

• Reklam cümlesi,

• Övgü,

• Misyon bildirimi,

• Ürün tanıtımı,

• Kaynaksız başarı iddiası

bulunmamalıdır.

Maddenin kapsamı kaynaklarla orantılı olmalıdır

Kaynaklar yalnızca kişinin temel mesleki faaliyetlerini ele alıyorsa, uzun bir özel hayat veya kariyer kronolojisi yazılması uygun değildir.

Benzer şekilde bir şirket hakkında yalnızca kuruluş ve yatırım haberleri bulunuyorsa, bütün ürünlerin, hizmetlerin ve şubelerin sıralanması ansiklopedik kapsamı aşabilir.

Eleştirel bilgiler yok sayılmamalıdır

Güvenilir kaynaklarda konu hakkında önemli tartışmalar, eleştiriler, hukuki süreçler veya kamuoyu tepkileri bulunuyorsa bunlar tarafsız ve orantılı biçimde ele alınmalıdır.

Tarafsızlık, yalnızca olumlu bilgiler kullanmak anlamına gelmez. Aynı şekilde eleştirilere gereğinden fazla ağırlık vermek de tarafsızlık ilkesine aykırı olabilir.

Çıkar Çatışması Bulunan Kişiler Nelere Dikkat Etmelidir?

Kişinin kendisi, çalışanı, ajansı, temsilcisi, yakını veya ücretli danışmanı tarafından hazırlanan içeriklerde çıkar çatışması riski bulunabilir.

Çıkar çatışması, yazılan her bilginin yanlış olduğu anlamına gelmez. Ancak editörün konuya yakınlığı, hangi bilgilerin seçildiğini ve nasıl sunulduğunu etkileyebilir.

Bu nedenle konuya doğrudan bağlı kişiler:

• Tarafsızlık konusunda daha dikkatli olmalı,

• Açıklanması gereken bağlantıları gizlememeli,

• Doğrudan ve tartışmalı düzenlemelerden kaçınmalı,

• Kaynakları seçerken kurumsal yayınlara aşırı ağırlık vermemeli,

• Topluluk değerlendirmesine açık taslak yöntemlerini kullanmalıdır.

Bir maddenin ücretli olarak hazırlanmış olması, onu otomatik biçimde kayda değer veya politikalara uygun hâle getirmez. Aynı şekilde ücretli katkı ilişkilerinin gizlenmesi de topluluk güveni ve kullanım koşulları bakımından ayrı sorunlar doğurabilir.

Basın Çalışması Yapılması Sayfanın Açılmasını Garanti Eder mi?

Hayır. Basında içerik yayımlanması tek başına Wikipedia sayfasının oluşturulacağını veya korunacağını garanti etmez.

Yayınların değerlendirilmesinde şu sorular önemlidir:

• Haber gerçekten bağımsız bir editoryal kararla mı hazırlanmıştır?

• Metin basın bülteninin kopyası mıdır?

• İçerik sponsorlu veya advertorial olarak mı yayımlanmıştır?

• Yayın, konuyu kapsamlı biçimde mi ele almaktadır?

• Aynı metin çok sayıda sitede tekrar mı yayımlanmıştır?

• Yayıncı güvenilir ve editoryal denetime sahip midir?

• Haber kalıcı bir kamusal ilgiye mi, geçici bir kampanyaya mı dayanmaktadır?

Ücretli veya sponsorlu yayınlar, belirli bilgilerin yayımlandığını gösterebilir; ancak bağımsız kayda değerlik değerlendirmesinde sınırlı ağırlığa sahip olabilir.

Google Bilgi Paneli, IMDb veya Sosyal Medya Hesapları Yeterli midir?

Genellikle hayır.

Bir kişi veya kuruluşun:

• Google Bilgi Paneli’ne sahip olması,

• IMDb sayfasının bulunması,

• Doğrulanmış sosyal medya hesabına sahip olması,

• Yüksek takipçi sayısına ulaşması,

• Kendi internet sitesinin bulunması,

• Arama motorlarında üst sıralarda çıkması

Wikipedia açısından otomatik kayda değerlik oluşturmaz.

Bu platformlar farklı kabul, doğrulama ve sıralama sistemlerine sahiptir. Wikipedia ise bağımsız, güvenilir ve kapsamlı kaynaklara dayanan ayrı bir ansiklopedik değerlendirme yürütür.

Başka Dilde Wikipedia Sayfasının Bulunması Yeterli midir?

Bir konu hakkında İngilizce, Almanca, Fransızca veya başka bir dilde Wikipedia maddesi bulunması, Türkçe Vikipedi’de sayfa açılması için otomatik gerekçe oluşturmaz.

Her dil sürümü:

• Kendi topluluğuna,

• Kendi politika uygulamalarına,

• Kendi kaynak değerlendirmesine,

• Kendi silme tartışmalarına

sahiptir.

Başka dildeki madde yararlı bir başlangıç noktası olabilir; ancak Türkçe madde yine güvenilir kaynaklara dayanmalı, doğru çevrilmeli ve Türkçe Vikipedi’nin içerik standartlarını karşılamalıdır.

Başka dildeki bir maddenin varlığı, o maddenin hatasız veya kalıcı olduğu anlamına da gelmez.

Yeniden Oluşturulan Sayfanın Kalıcı Olacağı Garanti Edilebilir mi?

Hayır. Wikipedia’da hiçbir madde için koşulsuz kalıcılık garantisi verilemez.

Bir sayfa yayımlandıktan sonra:

• Başka kullanıcılar tarafından düzenlenebilir,

• Kaynakları sorgulanabilir,

• Tarafsızlığı tartışılabilir,

• Birleştirme veya yönlendirme önerilebilir,

• Yeniden silinmeye aday gösterilebilir,

• Yeni politika değerlendirmelerine konu olabilir.

Wikipedia, merkezi bir yayın kurulunun hazırladığı sabit bir internet sitesi değil; topluluk tarafından sürekli düzenlenen bir ansiklopedidir.

Bir maddenin korunma olasılığını artıran temel unsurlar şunlardır:

• Konunun açık biçimde kayda değer olması

• Bağımsız ve güvenilir kaynakların bulunması

• İçeriğin tarafsız yazılması

• Telif hakkı ihlali içermemesi

• Kaynakların iddiaları doğrudan desteklemesi

• Tanıtım ve özgeçmiş dilinden kaçınılması

• Ele alınan ayrıntıların kaynaklarla orantılı olması

• Önceki silme gerekçelerinin eksiksiz giderilmesi

Silinen Wikipedia Sayfasını Yeniden Açmadan Önce Kontrol Listesi

Yeni bir başvuru veya taslak hazırlanmadan önce aşağıdaki sorular yanıtlanmalıdır:

• Sayfanın hangi gerekçeyle silindiği kesin olarak biliniyor mu?

• Silme günlüğü incelendi mi?

• Varsa SAS tartışmasının tamamı okundu mu?

• Önceki metindeki sorunlar belirlendi mi?

• Konu hakkında en az birkaç bağımsız ve kapsamlı kaynak var mı?

• Kaynaklar sponsorlu veya basın bülteni niteliğinde mi?

• Yeni kaynaklar önceki silme tarihinden sonra mı yayımlandı?

• Kaynaklar konuyu yalnızca anıyor mu, ayrıntılı olarak ele alıyor mu?

• Metin tanıtım ve özgeçmiş dilinden arındırıldı mı?

• Tartışmalı bilgiler güçlü kaynaklarla destekleniyor mu?

• Telifli metinlerden kopyalama yapıldı mı?

• Konuyla bağlantılı editörlerin çıkar çatışması açıklanmalı mı?

• Yeni taslak, eski sayfanın küçük değişikliklerle hazırlanmış bir kopyası mı?

• Yeniden oluşturmayı haklı gösterecek önemli bir değişiklik var mı?

Bu soruların önemli bir bölümü olumsuz yanıtlanıyorsa, sayfanın doğrudan yeniden oluşturulması tekrar silinme riski taşır.

Sık Sorulan Sorular

Silinen sayfa otomatik olarak geri gelir mi?

Hayır. Wikipedia’da silinen bir sayfanın belirli bir süre sonra otomatik olarak geri gelmesini sağlayan bir sistem bulunmaz. Geri getirme için gerekçeli bir talep, hizmetli değerlendirmesi veya topluluk kararı gerekebilir.

Sayfayı başka bir hesapla tekrar açmak mümkün müdür?

Teknik olarak yeni bir hesap sayfa oluşturmayı deneyebilir. Ancak hesap değişikliği, önceki silme kararını ortadan kaldırmaz. Aynı içeriğin farklı hesaplarla tekrar oluşturulması, topluluk kararını aşma girişimi olarak değerlendirilebilir.

Sayfanın adı değiştirilerek yeniden açılabilir mi?

Başlığın değiştirilmesi, içerik ve konu aynıysa silme gerekçesini ortadan kaldırmaz. Kişi veya kurumun alternatif adıyla aynı maddenin oluşturulması da önceki karar kapsamında değerlendirilebilir.

Çok sayıda haber sayfanın yeniden açılması için yeterli midir?

Haberlerin sayısı tek başına yeterli değildir. Haberlerin bağımsızlığı, güvenilirliği, konuya ayırdığı kapsam ve birbirinden gerçekten ayrı editoryal çalışmalar olup olmadığı önemlidir.

Yerel haber kaynakları kullanılabilir mi?

Evet. Yerel kaynaklar, güvenilir ve bağımsız olmaları hâlinde kullanılabilir. Ancak yalnızca kısa etkinlik duyuruları, protokol haberleri, röportajlar veya basın bülteni kopyaları kayda değerliği göstermek için yetersiz kalabilir.

Röportajlar kayda değerliği kanıtlar mı?

Röportajlar çoğunlukla kişinin kendi açıklamalarına dayanır. Bu nedenle belirli görüşleri veya biyografik bilgileri doğrulamak için kullanılabilse de bağımsız değerlendirme bakımından sınırlı olabilir.

Şirketin büyüklüğü veya cirosu yeterli midir?

Hayır. Çalışan sayısı, ciro, şube sayısı, müşteri sayısı veya pazar payı güvenilir kaynaklarla doğrulanabilir bilgiler olabilir. Ancak bu veriler tek başına ansiklopedik kayda değerliği garanti etmez.

Sayfayı silen hizmetli geri getirmek zorunda mıdır?

Hayır. Geri getirme talebi gerekçeleriyle değerlendirilir. Hizmetli, silme işleminin politikalara uygun olduğunu düşünürse talebi kabul etmeyebilir. Uygun durumlarda daha geniş topluluk değerlendirmesi istenebilir.

Sayfa geri getirilirse eski metin aynen yayımlanır mı?

Her zaman değil. Sayfa taslak veya kullanıcı alanına geri getirilebilir, sorunlu bölümler çıkarılabilir ya da tamamen yeni bir metin hazırlanması gerekebilir.

Daha önce silinmiş olmak yeni sayfanın mutlaka silineceği anlamına gelir mi?

Hayır. Önceki silme gerekçeleri giderilmiş, yeni ve güçlü kaynaklar ortaya çıkmış veya koşullar önemli ölçüde değişmişse konu yeniden değerlendirilebilir. Ancak değişikliğin somut olarak gösterilmesi gerekir.

Silinen bir Wikipedia sayfası tekrar açılabilir, ancak bu işlem otomatik değildir ve yalnızca sayfanın daha önce var olmuş olmasına dayanmaz.

Yeniden açılma ihtimali şu unsurlara bağlıdır:

• Sayfanın hangi gerekçeyle silindiği,

• Silme kararının hızlı silme mi yoksa topluluk tartışması sonucunda mı verildiği,

• Önceki sorunların giderilip giderilmediği,

• Yeni ve bağımsız kaynakların bulunup bulunmadığı,

• Konunun kayda değerlik durumunun değişip değişmediği,

• Yeni metnin tarafsız, doğrulanabilir ve telif kurallarına uygun hazırlanıp hazırlanmadığı.

Silinen içeriğin aynı biçimde tekrar yayımlanması çoğunlukla yeterli değildir. Kalıcı bir yeniden oluşturma için eski metni savunmaktan önce, silme gerekçesinin doğru anlaşılması ve bu gerekçeyi ortadan kaldıran yeni kanıtların sunulması gerekir.

Wikipedia’daki temel değerlendirme, kişi veya kuruluşun sayfa sahibi olma isteği değil; konu hakkında bağımsız kaynaklara dayanan, doğrulanabilir ve ansiklopedik bir madde oluşturulup oluşturulamayacağıdır.