Wikipedia Şirket Sayfası Açmadan Önce Bilmeniz Gerekenler
Wikipedia’da bir şirket maddesi oluşturulmadan önce kayda değerlik, bağımsız kaynaklar, tarafsız anlatım, çıkar çatışması ve ücretli katkı kurallarının değerlendirilmesi gerekir.
Wikipedia Şirket Sayfası Nedir?
Wikipedia şirket sayfası, ticari bir işletme, marka, holding, girişim, kooperatif veya başka bir kurumsal yapı hakkında ansiklopedik bilgi sunan bağımsız bir Wikipedia maddesidir.
Bu tür maddelerin temel amacı şirketin ürünlerini tanıtmak, hizmetlerini pazarlamak, itibarını yönetmek veya arama motorlarındaki görünürlüğünü artırmak değildir. Bir şirket maddesi, şirket hakkında güvenilir ve bağımsız kaynaklarda yayımlanmış bilgileri tarafsız biçimde özetleyen ansiklopedik bir çalışma olmalıdır.
Wikipedia, şirketlerin kendi kurumsal iletişim kanallarından biri değildir. Şirket yöneticileri, çalışanları veya temsilcileri bir maddenin içeriği ve geleceği üzerinde mülkiyet hakkına sahip değildir. Madde oluşturulduktan sonra içerik, Wikipedia topluluğu tarafından düzenlenebilir, genişletilebilir, kısaltılabilir, başka bir maddeyle birleştirilebilir veya silinmek üzere tartışmaya açılabilir.
Wikipedia’da Yer Almak Her Şirketin Hakkı mıdır?
Hayır. Bir şirketin yasal olarak kurulmuş olması, uzun süredir faaliyet göstermesi, yüksek ciroya ulaşması veya geniş bir müşteri kitlesine sahip olması tek başına Wikipedia’da ayrı bir maddeyle yer almasını sağlamaz.
Wikipedia’da ayrı bir madde oluşturulabilmesi için şirketin ansiklopedik kayda değerliğinin gösterilebilmesi gerekir.
Kayda değerlik, şirketin önemli veya başarılı olduğu yönündeki öz değerlendirmeden farklıdır. Wikipedia bakımından temel soru şudur:
Şirket, kendisinden bağımsız ve güvenilir kaynaklar tarafından yeterli kapsam ve derinlikte ele alınmış mıdır?
Şirketler ve kuruluşlar için genel yaklaşım, konunun güvenilir, bağımsız ve ikincil kaynaklarda önemli ölçüde işlenmiş olmasıdır. Kaynakların yalnızca şirketten söz etmesi yeterli değildir; şirket hakkında anlamlı ve ayrıntılı bilgi sunması beklenir.
Kayda Değerlik Ne Anlama Gelir?
Kayda değerlik, bir konunun Wikipedia’da bağımsız bir madde olarak ele alınmaya uygun olup olmadığını belirlemek için kullanılan editoryal ölçüttür.
Bir şirketin kayda değerliğini değerlendirirken genellikle şu unsurlar birlikte incelenir:
Kaynakların şirketten bağımsız olup olmadığı,
Kaynakların güvenilir bir yayın ve editoryal denetim sürecine sahip olup olmadığı,
Şirketin kaynaklarda ne ölçüde ayrıntılı ele alındığı,
Yayınların farklı zamanlara yayılıp yayılmadığı,
Haberlerin yalnızca şirket açıklamalarını tekrar edip etmediği,
Kaynakların şirketin faaliyetleri hakkında özgün gazetecilik veya analiz içerip içermediği,
İlginin tek bir olaydan mı yoksa süreklilik gösteren bir kamusal ilgiden mi kaynaklandığı.
Kayda değerlik değerlendirmesi, şirketin faaliyetlerinin doğru olup olmadığından farklı bir meseledir. Bir bilgi doğru olabilir ancak şirketin kendisi tarafından yayımlandığı için kayda değerliği kanıtlamada yetersiz kalabilir.
Şirketin Büyük Olması Kayda Değerlik İçin Yeterli midir?
Bir şirketin çalışan sayısı, şube ağı, sermayesi, üretim kapasitesi veya yıllık cirosu ansiklopedik bağlamda kullanılabilecek bilgiler olabilir. Ancak bu veriler, bağımsız kaynaklarla desteklenmedikçe ve şirket hakkında geniş kapsamlı yayınlar bulunmadıkça tek başına yeterli değildir.
Aşağıdaki özellikler otomatik kayda değerlik oluşturmaz:
Uzun yıllardır faaliyet göstermek,
Çok sayıda çalışan istihdam etmek,
Birden fazla ülkede satış yapmak,
Yüksek ciroya sahip olmak,
Sektörde bilinen bir marka olmak,
Sosyal medyada yüksek takipçi sayısına ulaşmak,
Çok sayıda müşteri yorumu almak,
Kamu kurumlarına hizmet vermek,
İhracat yapmak,
Ödül veya sertifika almak,
Patent veya marka tesciline sahip olmak,
Televizyon reklamı yayımlamak,
Arama motorlarında üst sıralarda görünmek.
Bu unsurlar ancak bağımsız kaynakların şirketi neden ve nasıl önemli gördüğünü gösteren yayınlarla birlikte anlam kazanır.
Hangi Kaynaklar Kayda Değerliği Destekleyebilir?
Bir şirket maddesinde kullanılan her kaynak aynı değere sahip değildir. Kaynağın yalnızca doğrulanabilir olması değil, aynı zamanda şirketten bağımsız ve konu hakkında yeterli derinliğe sahip olması gerekir.
Ulusal ve Uluslararası Basın Yayınları
Bağımsız gazeteler, haber dergileri, televizyon kuruluşları ve haber ajanslarında yayımlanan ayrıntılı incelemeler kayda değerlik değerlendirmesinde etkili olabilir.
Ancak her haber aynı ağırlığa sahip değildir. Bir şirketin adının bir ekonomi haberinde tek cümleyle geçmesi ile şirketin kuruluşu, faaliyetleri, yönetimi ve sektörel etkisinin araştırıldığı kapsamlı bir dosya haber aynı nitelikte değerlendirilmez.
Sektörel Yayınlar
Editoryal denetime sahip sektörel dergiler ve uzman yayınlar, özellikle dar veya teknik sektörlerde önemli olabilir.
Bununla birlikte, yalnızca şirketlerin gönderdiği basın bültenlerini yayımlayan, ücretli tanıtım içerikleri üreten veya reklam karşılığında röportaj yayımlayan platformların bağımsızlığı sınırlı olabilir.
Akademik Yayınlar
Hakemli makaleler, akademik kitaplar, üniversite yayınları ve sektörel araştırmalar şirketin ekonomik, teknolojik, tarihsel veya toplumsal etkisini ele alıyorsa güçlü kaynaklar oluşturabilir.
Bağımsız Kitaplar ve Araştırma Raporları
Saygın yayınevlerinden çıkan kitaplar, bağımsız pazar araştırmaları ve kurumsal tarih çalışmalarının güvenilirliği; yazarın uzmanlığı, yayıncının itibarı ve çalışmanın şirketten bağımsızlığı üzerinden değerlendirilir.
Düzenleyici Kurum ve Mahkeme Belgeleri
Resmî belgeler belirli olayların doğrulanmasında kullanılabilir. Örneğin şirketin kuruluş tarihi, birleşme işlemi, yaptırım kararı veya dava süreci resmî kayıtlardan doğrulanabilir.
Ancak bu belgeler çoğunlukla birincil kaynak niteliğindedir. Bir olayın gerçekleştiğini gösterebilirler fakat şirketin ansiklopedik kayda değerliğini tek başlarına kanıtlamayabilirler.
Hangi Kaynaklar Genellikle Yetersizdir?
Aşağıdaki kaynaklar, bazı temel bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilse de şirketin bağımsız kayda değerliğini göstermede çoğunlukla yetersizdir:
Şirketin resmî internet sitesi,
Kurumsal blog yazıları,
Basın bültenleri,
Yatırımcı sunumları,
Şirket faaliyet raporları,
Kurucunun veya yöneticilerin kişisel internet siteleri,
Şirket tarafından yayımlanan röportajlar,
Sosyal medya hesapları,
LinkedIn şirket sayfası,
E-ticaret mağaza sayfaları,
Ürün katalogları,
Reklam ve sponsorluk içerikleri,
Ücretli tanıtım yazıları,
Firma rehberleri,
Ticaret sicili kayıtları,
Marka tescil belgeleri,
Uygulama mağazası sayfaları,
Kullanıcı yorumları,
Otomatik veri tabanları.
Bu kaynaklar şirketle doğrudan bağlantılı oldukları veya yalnızca temel veri sundukları için bağımsız değerlendirme işlevi görmez.
Basın Bültenleri Neden Tek Başına Yeterli Değildir?
Bir şirketin basın bülteninin haber sitelerinde yayımlanması, her durumda bağımsız habercilik yapıldığı anlamına gelmez.
Bir metin şirket tarafından hazırlanmış, ajans üzerinden dağıtılmış ve farklı internet sitelerinde değiştirilmeden yayımlanmışsa, çok sayıda bağlantı bulunsa bile bunlar özünde tek bir kaynağın çoğaltılmış biçimleri olabilir.
Kaynak değerlendirmesinde yalnızca yayın sayısı değil şu sorular önemlidir:
Haberi gazeteci veya yayın kuruluşu bağımsız olarak mı hazırlamıştır?
Şirket dışında başka kaynaklara başvurulmuş mudur?
Metin eleştirel veya analitik bir değerlendirme içeriyor mu?
Haber, basın bültenindeki ifadeleri aynen mi tekrar ediyor?
İçeriğin yayımlanması için ücret ödenmiş midir?
Sayfada “sponsorlu”, “reklam”, “iş birliği” veya “tanıtım” ibaresi var mıdır?
Aynı basın bülteninin onlarca sitede yayımlanması, onlarca bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.
Haber Sayısı mı, Haberlerin Niteliği mi Önemlidir?
Wikipedia’da belirli bir sayıda haber bulunması gerektiğine ilişkin evrensel bir kural yoktur. Beş, on veya yirmi haberin varlığı otomatik kabul sağlamaz.
Kaynakların niteliği ve şirketi ele alış derinliği, sayısal çokluktan daha önemlidir.
Örneğin:
Şirket adının yalnızca listelerde geçtiği 30 kısa içerik yetersiz olabilir.
Şirketin tarihini, faaliyetlerini ve sektörel etkisini bağımsız biçimde ele alan birkaç kapsamlı kaynak daha anlamlı olabilir.
Aynı haber ajansından alınmış 20 kopya haber, tek bir özgün yayın olarak değerlendirilebilir.
Yalnızca şirket yöneticisinin açıklamalarına dayanan haberler sınırlı bağımsızlığa sahip olabilir.
Kayda değerlik, mekanik bir kaynak sayımıyla değil, kaynakların güvenilirlik, bağımsızlık, derinlik ve süreklilik özelliklerinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.
Yerel Haberler Kayda Değerlik Sağlar mı?
Yerel yayınlar, özellikle bölgesel şirketlerin tarihini ve etkisini belgelemek açısından kullanılabilir. Ancak yerel bir yayın olması kaynağı otomatik olarak değersiz veya güvenilir yapmaz.
Şu özellikler değerlendirilir:
Yayının tanınabilir bir editoryal yapıya sahip olması,
Haber ile reklamın ayrıştırılması,
Yazar veya muhabir bilgisinin bulunması,
İçeriğin özgün olması,
Şirketle mali veya kurumsal ilişkisinin bulunmaması,
Haberin şirketi ayrıntılı biçimde ele alması.
Yerel basındaki çok sayıda kısa açılış haberi, kutlama mesajı veya etkinlik duyurusu genellikle şirketin ansiklopedik kayda değerliğini göstermek için yeterli değildir.
Ödüller Kayda Değerliği Kanıtlar mı?
Şirketlerin aldığı ödüller maddede yer alabilir; ancak ödülün niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Ödülün kayda değerliğe katkıda bulunabilmesi için genellikle:
Ödülü veren kuruluşun şirketten bağımsız olması,
Ödülün belirgin bir seçici kurula veya değerlendirme sürecine dayanması,
Ödülün kendi alanında tanınması,
Sonuçların bağımsız kaynaklarda ele alınması,
Ödülün ücret karşılığında dağıtılan ticari bir unvan olmaması gerekir.
Katılım ücreti karşılığında verilen, çok sayıda kategori içeren veya yalnızca katılımcıların kendi sitelerinde duyurduğu ödüller sınırlı ansiklopedik değer taşıyabilir.
Şirketin Kurucusunun Tanınmış Olması Yeterli midir?
Bir şirketin kurucusunun veya yöneticisinin kayda değer olması, şirketi otomatik olarak kayda değer yapmaz. Benzer şekilde kayda değer bir şirketin her yöneticisi de ayrı bir biyografi maddesi için uygun olmayabilir.
Şirket ve kurucu ayrı konular olarak değerlendirilir:
Kurucu hakkındaki kaynaklar kişiyi mi, şirketi mi ayrıntılı olarak ele almaktadır?
Şirket, kurucunun biyografisinin bir bölümü olmanın ötesinde bağımsız ilgi görmüş müdür?
Şirket hakkında kurucudan bağımsız yayınlar bulunmakta mıdır?
Kaynakların ağırlıklı olarak kurucunun yaşam öyküsüne odaklanması hâlinde şirket için ayrı bir madde yerine şirket bilgilerinin kişinin maddesinde özetlenmesi daha uygun görülebilir.
Şirketin Ürünlerinin Tanınmış Olması Yeterli midir?
Bir ürün, hizmet veya yazılım kayda değer olabilirken üretici şirket ayrı bir madde için yeterli kaynağa sahip olmayabilir. Bunun tersi de mümkündür.
Şirket ve ürün maddeleri ayrı ayrı değerlendirilir. Kaynakların hangi konuyu esas aldığı önemlidir.
Ayrı bir ürün maddesi oluşturulabilmesi için ürünün:
Bağımsız kaynaklarda ayrıntılı biçimde incelenmesi,
Yalnızca teknik özellikleri veya satış bilgileriyle ele alınmaması,
Ansiklopedik bir gelişim, etki veya tartışma bağlamına sahip olması gerekir.
Her ürün için ayrı madde oluşturmak, özellikle çok sayıda benzer ürün üreten şirketlerde katalog niteliğinde bir yapı meydana getirebilir.
Şirket Maddesinde Hangi Bilgiler Yer Alabilir?
Yeterli ve güvenilir kaynaklar bulunması hâlinde bir şirket maddesi şu bölümleri içerebilir:
Kuruluş ve tarihçe,
Kurucular,
Merkez ve faaliyet alanı,
Kurumsal gelişim,
Birleşme ve satın almalar,
Ürün veya hizmet grupları,
Teknolojik gelişmeler,
Finansal bilgiler,
Yönetim yapısı,
Uluslararası faaliyetler,
Hukuki süreçler,
Eleştiriler ve tartışmalar,
Düzenleyici kurum kararları,
Önemli toplumsal veya sektörel etkiler.
Her bölüm, kaynakların sağladığı bilgiyle sınırlı olmalıdır. Şirketin yayımlanmasını istediği bilgiler değil, bağımsız kaynakların ansiklopedik açıdan ele aldığı bilgiler esas alınır.
Şirket Maddesi Nasıl Bir Dille Yazılmalıdır?
Wikipedia maddeleri tarafsız bakış açısıyla yazılmalıdır. Tarafsızlık, olumlu ve olumsuz görüşleri eşit sayıda cümleyle vermek anlamına gelmez. Güvenilir kaynaklarda yer alan görüşlerin önemleriyle orantılı biçimde aktarılması anlamına gelir.
Wikipedia’nın temel içerik yaklaşımı; bilgilerin güvenilir yayımlanmış kaynaklara dayanması, önemli görüşlerin adil ve orantılı biçimde sunulması ve yayımlanmamış kişisel çıkarımlara yer verilmemesidir.
Şirket maddelerinde şu tür ifadelerden kaçınılmalıdır:
“Sektörün lider şirketidir.”
“Müşterilerine kaliteli hizmet sunmaktadır.”
“Yenilikçi çözümleriyle fark yaratmaktadır.”
“Kısa sürede büyük başarı elde etmiştir.”
“Güvenilir hizmet anlayışını benimsemiştir.”
“Alanında öncü markalardan biridir.”
“Dünya standartlarında üretim yapmaktadır.”
“Müşteri memnuniyetini her zaman ön planda tutmaktadır.”
Bu ifadeler bağımsız bir kaynakta yer alsa bile bağlamı ve kime ait olduğu belirtilmeden ansiklopedik gerçek gibi sunulmamalıdır.
Tarafsız bir anlatım şu yapıya daha yakındır:
Şirket, 2014 yılında Ankara’da kurulmuştur. 2019 yılında ikinci üretim tesisini açmış, 2022 yılında ise X şirketini satın almıştır.
Bu anlatım ölçülebilir, doğrulanabilir ve tanıtım dilinden uzaktır.
“Biz”, “Şirketimiz” ve “Markamız” Gibi İfadeler Kullanılabilir mi?
Hayır. Wikipedia maddeleri üçüncü kişi anlatımıyla yazılır.
Şu ifadeler uygun değildir:
“Şirketimiz 2010 yılında kurulmuştur.”
“Müşterilerimize çeşitli çözümler sunuyoruz.”
“Markamız uluslararası pazarda büyümektedir.”
“Ürünlerimizi birçok ülkeye ihraç ediyoruz.”
Bunun yerine şirketin adı veya “şirket” sözcüğü kullanılmalıdır. Ancak yalnızca zamirleri değiştirmek reklam dilini ortadan kaldırmaz. Metnin bütününün bağımsız, ölçülü ve ansiklopedik olması gerekir.
Şirketin Kendi İnternet Sitesindeki Metinler Kullanılabilir mi?
Şirketin internet sitesindeki içerikler sınırlı alanlarda kaynak olarak kullanılabilir. Örneğin şirketin merkez adresi, yönetim kadrosu veya resmî ürün adı gibi tartışmasız kurumsal bilgiler için birincil kaynak olarak değerlendirilebilir.
Bununla birlikte şirket sitesi:
Şirketin önemini kanıtlamak,
Başarı iddialarını doğrulamak,
Pazar liderliği savını desteklemek,
Şirketin güvenilirliğini göstermek,
Eleştiri veya tartışmaları reddetmek
amacıyla bağımsız kaynak yerine kullanılamaz.
Şirketin kendisi hakkında yaptığı açıklamalar doğal olarak birincil ve taraflı olma ihtimali bulunan kaynaklardır.
Kurumsal Metin Wikipedia’ya Aynen Aktarılabilir mi?
Hayır. Kurumsal web sitesinden, faaliyet raporundan, katalogdan veya basın bülteninden metin kopyalanması iki temel sorun doğurabilir:
Telif hakkı ihlali
Tanıtım dili ve taraflı anlatım
İnternette yayımlanan bir metnin erişilebilir olması, onun serbestçe kopyalanabileceği anlamına gelmez. Wikipedia içerikleri özgün cümlelerle yazılmalı ve kaynaklardaki bilgiler anlamı değiştirilmeden özetlenmelidir.
Kaynağın birkaç kelimesini değiştirerek yeniden kullanmak da telif ve yakın anlamlı kopyalama sorunlarını tamamen ortadan kaldırmayabilir.
Wikipedia Maddesi Bir Şirket Profili veya Hakkımızda Sayfası mıdır?
Hayır. Kurumsal “Hakkımızda” sayfaları şirketin kendisini nasıl tanımlamak istediğini yansıtır. Wikipedia maddesi ise bağımsız kaynakların şirket hakkında yayımladığı bilgileri özetler.
Bu nedenle Wikipedia maddesinde şu unsurların bulunması beklenmez:
Misyon ve vizyon metinleri,
Marka sloganları,
Satış vaatleri,
Müşteri memnuniyeti açıklamaları,
Ayrıntılı ürün katalogları,
Şube ve bayi listeleri,
Kampanya bilgileri,
İletişim çağrıları,
Telefon numaraları,
Satış bağlantıları,
Kariyer ilanları,
Sosyal medya yönlendirmeleri,
Müşteri referans listeleri.
Misyon ve vizyon gibi ifadeler ancak bağımsız kaynaklarda ansiklopedik bir bağlam içinde tartışılıyorsa sınırlı olarak kullanılabilir.
Şirket Maddesine Web Sitesi Bağlantısı Eklenebilir mi?
Şirketin resmî internet sitesi genellikle dış bağlantılar bölümünde bir kez verilebilir. Ancak madde içine satış, kayıt, rezervasyon, uygulama indirme veya teklif alma bağlantıları yerleştirilmez.
Aşağıdaki bağlantılar çoğunlukla uygun değildir:
Ürün satın alma sayfaları,
Kampanya sayfaları,
Uygulama mağazası bağlantıları,
Sosyal medya profilleri,
Bayilik veya franchise başvuru sayfaları,
İletişim formları,
E-posta adresleri,
WhatsApp bağlantıları,
Yatırımcı kayıt formları.
Dış bağlantıların amacı şirketin dijital varlıklarını listelemek değil, ansiklopedik maddeyi sınırlı ölçüde tamamlamaktır.
Çıkar Çatışması Nedir?
Çıkar çatışması, bir kişinin Wikipedia’daki düzenlemelerinin, konuya ilişkin mali, mesleki, kişisel veya kurumsal bağlantılarından etkilenme riskidir.
Şu kişiler şirket maddesi bakımından çıkar çatışmasına sahip olabilir:
Şirketin kurucuları,
Ortakları,
Yöneticileri,
Çalışanları,
Kurumsal iletişim ekibi,
Halkla ilişkiler ajansı,
Dijital pazarlama ajansı,
Hukuk danışmanları,
Yatırımcılar,
Şirketten ödeme alan danışmanlar,
Şirket yöneticilerinin yakınları,
Rakip şirket çalışanları.
Çıkar çatışması, kişinin mutlaka yanlış bilgi eklediği anlamına gelmez. Ancak bağlantı, tarafsız değerlendirme yapmayı zorlaştırabileceği için Wikipedia toplulukları tarafından önemsenir.
Türkçe Vikipedi’nin çıkar çatışması yönergesi, bağlantılı kişilerin kendi düzenlemelerinin ne ölçüde etkilendiğini her zaman fark etmeyebileceğini belirtmektedir.
Şirket Çalışanı Kendi Şirketinin Maddesini Açabilir mi?
Teknik olarak Wikipedia hesabı bulunan kişiler düzenleme yapabilir. Ancak şirket yöneticisinin, çalışanının veya temsilcisinin şirket hakkında doğrudan madde oluşturması belirgin bir çıkar çatışması doğurur.
Bu durumda başlıca riskler şunlardır:
Kurumsal dilin ansiklopedik metne taşınması,
Olumlu bilgilerin seçilmesi,
Eleştirilerin dışarıda bırakılması,
Kaynakların bağımsızlığının yanlış değerlendirilmesi,
Şirketin öneminin abartılması,
Ürün ve hizmetlerin katalog biçiminde listelenmesi,
Maddenin itibar yönetimi aracı olarak görülmesi.
Çıkar çatışmasına sahip kişilerin doğrudan düzenleme yapmak yerine bağlantılarını açıklaması, değişiklik önerilerini tartışma sayfasında sunması ve bağımsız editörlerin incelemesini beklemesi daha uygun bir yöntemdir.
Ücretli Wikipedia Düzenlemesi Yasak mıdır?
Ücret karşılığı katkı yapılması her durumda mutlak olarak yasak değildir. Bununla birlikte ücretli katkının gizlenmesi, Wikimedia Kullanım Şartları bakımından önemli bir sorundur.
Ücret karşılığı katkı yapan kişinin, ilgili katkı bakımından:
İşverenini,
Müşterisini,
Kurumsal veya mesleki bağlantısını
açıklaması gerekir.
Açıklama yapılması, katkının otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Ücretli katkı yapan kişi ayrıca ilgili Wikipedia sürümünün tarafsızlık, kaynak kullanımı, çıkar çatışması ve davranış kurallarına da uymalıdır. Wikimedia Foundation’ın açıklamasına göre ücretli tanıtım amacı taşıyan katkılar birçok Wikimedia projesinde güçlü biçimde caydırılmakta veya yerel politikalarla sınırlandırılmaktadır.
Ücretli Katkı Nasıl Açıklanır?
Wikimedia Kullanım Şartları kapsamında ücretli katkı yapan kişinin en azından işveren, müşteri ve bağlantı bilgisini açıklaması beklenir.
Bu açıklama, ilgili yerel kurallara bağlı olarak:
Kullanıcı sayfasında,
Değişiklik özetinde,
Maddenin tartışma sayfasında
yapılabilir.
Alınan ücretin miktarının açıklanması genel olarak zorunlu değildir. Ancak katkının kim adına yapıldığının gizlenmemesi gerekir. Ücretli katkı açıklaması yalnızca madde metninde yapılan değişiklikleri değil, tartışma sayfasındaki ücretli katkıları da kapsayabilir.
Şirket Adıyla Kullanıcı Hesabı Açılabilir mi?
Wikipedia hesapları bireysel katkı amacıyla kullanılır. “X Şirketi Resmî Hesabı”, “X Marka İletişim”, “X Kurumsal” veya benzeri kullanıcı adları, hesabın ortak kullanıldığı ya da kurumsal temsil amacı taşıdığı izlenimini verebilir.
Şirket adına tek bir hesabın birden fazla çalışan tarafından kullanılması hesap güvenliği, sorumluluk ve şeffaflık açısından sorun yaratır.
Katkı yapan kişinin bireysel bir hesap kullanması ve şirketle bağlantısını kullanıcı sayfasında açıkça belirtmesi daha şeffaf bir uygulamadır.
Taslak Oluşturmak Kabul Garantisi Sağlar mı?
Hayır. Bir maddenin taslak alanında hazırlanması, kayda değerlik veya içerik kurallarından muaf olduğu anlamına gelmez.
Taslak alanı:
İçeriğin geliştirilmesi,
Kaynakların düzenlenmesi,
Biçimsel hataların giderilmesi,
Topluluk değerlendirmesi yapılması
için kullanılabilir.
Ancak bağımsız ve güvenilir kaynakları bulunmayan bir şirket maddesi, taslak olarak hazırlanmış olsa bile ana madde alanına taşınmayabilir. Taslak incelemesi olumlu sonuçlansa dahi madde gelecekte başka editörler tarafından yeniden değerlendirilebilir.
Maddenin Yayımlanması Kalıcı Olduğu Anlamına Gelir mi?
Hayır. Wikipedia’da yayımlanan hiçbir şirket maddesi değişmez veya dokunulmaz değildir.
Bir madde yayımlandıktan sonra:
Kayda değerliği sorgulanabilir,
Kaynakları yetersiz bulunabilir,
Reklam dili nedeniyle etiketlenebilir,
Başka bir maddeyle birleştirilebilir,
Silinme tartışmasına çıkarılabilir,
Hızlı silme ölçütlerine göre silinebilir,
İçeriğin büyük bölümü kaldırılabilir.
Maddenin yıllardır yayında olması da kalıcı kalacağı yönünde kesin güvence oluşturmaz. Eski maddeler yeni bir topluluk değerlendirmesinde güncel kurallara göre incelenebilir.
Şirket Maddesi Neden Hızlı Silinebilir?
Türkçe Vikipedi’nin hızlı silme ölçütleri arasında yoğun reklam içeren sayfalar da bulunmaktadır. Yalnızca bir şirketi, ürünü veya hizmeti tanıtan ve ansiklopedik hâle getirilebilmesi için baştan yazılması gereken sayfalar hızlı silinebilir.
Hızlı silme riskini artıran unsurlar şunlardır:
Metnin şirketin web sitesinden kopyalanması,
Kaynak bulunmaması,
İçeriğin bütünüyle tanıtım dilinde yazılması,
Şirketin önemine ilişkin kanıt sunulmaması,
Ürün ve hizmetlerin katalog biçiminde sıralanması,
Telefon, adres ve satış bağlantılarının eklenmesi,
Aşırı övgü içeren ifadeler kullanılması,
Maddenin çok az ansiklopedik bilgi taşıması,
Telif hakkı ihlalinin bulunması,
Daha önce silinen içeriğin sorunlar giderilmeden yeniden oluşturulması.
Bir konunun şirket olması tek başına hızlı silme gerekçesi değildir. Sorun, içeriğin ansiklopedik bir madde değil, reklam veya kurumsal tanıtım sayfası niteliği taşımasıdır.
Silinme Tartışması ile Hızlı Silme Arasındaki Fark Nedir?
Hızlı silme, açık biçimde belirli silme ölçütlerinden birini karşılayan sayfalar için kullanılan daha kısa bir süreçtir.
Silinme tartışması ise maddenin kayda değerliği, kaynakları, kapsamı ve ansiklopedik uygunluğu konusunda topluluğun görüş bildirdiği değerlendirme sürecidir.
Silinme tartışmasında şu sonuçlar ortaya çıkabilir:
Maddenin korunması,
Silinmesi,
Başka bir maddeyle birleştirilmesi,
Başka bir başlığa yönlendirilmesi,
Taslak alanına taşınması,
İçeriğin geliştirilmesi için ek süre verilmesi.
Sonuç, şirketin talebine göre değil, politika ve topluluk görüş birliğine göre belirlenir.
Önceden Silinen Şirket Maddesi Yeniden Açılabilir mi?
Bir şirket maddesinin daha önce silinmiş olması, gelecekte hiçbir koşulda yeniden oluşturulamayacağı anlamına gelmez. Ancak önceki silme gerekçesinin anlaşılması gerekir.
Yeniden oluşturma öncesinde şu sorular değerlendirilmelidir:
Önceki madde neden silinmiştir?
Silinme gerekçesi reklam dili mi, kaynak yetersizliği mi, kayda değerlik eksikliği mi olmuştur?
Silinme kararından sonra yeni bağımsız kaynaklar yayımlanmış mıdır?
Şirket hakkında artık daha geniş ve süreklilik gösteren bir kaynak tabanı var mıdır?
Yeni metin önceki sorunları gerçekten gidermekte midir?
Önceki içeriğin küçük değişikliklerle yeniden yayımlanması mı söz konusudur?
Silinme gerekçeleri değişmeden aynı maddenin tekrar oluşturulması, yeniden silinmeye ve bazı durumlarda sayfanın oluşturulmaya karşı korumaya alınmasına yol açabilir.
Eleştiriler ve Olumsuz Bilgiler Maddede Yer Alabilir mi?
Evet. Şirket hakkında güvenilir ve bağımsız kaynaklarda yayımlanmış, ansiklopedik öneme sahip olumsuz bilgiler maddede yer alabilir.
Bunlar arasında:
Davalar,
İdari yaptırımlar,
Ürün geri çağırmaları,
İş güvenliği olayları,
Çevresel tartışmalar,
Tüketici şikâyetleriyle ilgili geniş çaplı incelemeler,
Rekabet kurumu kararları,
Finansal sorunlar,
Yönetim tartışmaları,
Çalışma koşullarına ilişkin eleştiriler
bulunabilir.
Ancak her olumsuz iddia maddeye eklenmez. Bilginin:
Güvenilir kaynaklarda yayımlanmış olması,
Şirket açısından ansiklopedik önem taşıması,
İddianın niteliğine uygun biçimde aktarılması,
Gereksiz ayrıntıya girilmemesi,
Güncelliğinin ve sonucunun belirtilmesi,
Şirketin yanıtının güvenilir kaynaklarda yer alması hâlinde dengeli biçimde sunulması
gerekir.
Tarafsızlık, şirket hakkındaki olumsuz bilgilerin kaldırılması anlamına gelmediği gibi her eleştirinin ayrıntılı biçimde eklenmesi anlamına da gelmez.
Şirket Olumsuz Bilgileri Sildirebilir mi?
Bir şirket, yalnızca olumsuz veya itibarını etkileyen bir bilgi olduğu gerekçesiyle doğrulanabilir içeriğin kaldırılmasını talep edemez.
Ancak şu durumlarda içeriğin düzeltilmesi veya kaldırılması gerekebilir:
Kaynak iddiayı desteklemiyorsa,
Kaynak güvenilir değilse,
İfade kaynağın söylediğinden daha kesin yazılmışsa,
Bilgi güncelliğini yitirmişse,
Olayın sonucu eksik aktarılmışsa,
Şirkete gereğinden fazla ağırlık verilmişse,
Tarafsızlık ihlali bulunuyorsa,
Telif veya kişisel veri sorunu varsa.
Şirket temsilcileri, bağlantılarını açıklayarak tartışma sayfasında somut kaynaklarla değişiklik önerebilir. Nihai karar bağımsız editörlerin değerlendirmesine bağlıdır.
Wikipedia İtibar Yönetimi Aracı Olarak Kullanılabilir mi?
Wikipedia’nın amacı itibar oluşturmak, marka algısını geliştirmek veya kriz iletişimi yürütmek değildir.
Bir şirket maddesi varsa, bağımsız kaynaklarda bulunan hem olumlu hem de olumsuz bilgiler ansiklopedik önemleri ölçüsünde yer alabilir. Şirketin yalnızca olumlu yönlerinin görünmesini istemesi, Wikipedia’nın tarafsızlık ilkesiyle bağdaşmaz.
Bu nedenle şirket maddesi:
Kurumsal halkla ilişkiler sayfası,
Marka doğrulama sistemi,
Satış kanalı,
Arama motoru optimizasyonu içeriği,
Basın odası,
Kriz yönetimi alanı,
Şirket rehberi kaydı
olarak değerlendirilmemelidir.
Wikipedia Maddesi Google Bilgi Panelini Garanti Eder mi?
Hayır. Wikipedia maddesi ile Google Bilgi Paneli arasında zaman zaman veri ilişkisi bulunabilse de Wikipedia maddesinin oluşturulması, bilgi panelinin açılacağını veya belirli bilgilerin gösterileceğini garanti etmez.
Google; bilgi panellerini farklı veri tabanları, açık veri kaynakları, resmî siteler ve kendi sistemleri üzerinden oluşturabilir.
Benzer şekilde Google Bilgi Panelinin bulunması da bir şirketin Wikipedia’da kayda değer olduğunu kanıtlamaz. Her platformun değerlendirme ölçütü ve amacı farklıdır.
Wikidata Kaydı Wikipedia Maddesi İçin Yeterli midir?
Hayır. Wikidata’da bir şirket kaydı bulunması, şirketin Wikipedia’da ayrı bir maddeye uygun olduğu anlamına gelmez.
Wikidata, yapılandırılmış verilerin tutulduğu ayrı bir Wikimedia projesidir. Bir şirketin Wikidata öğesinde:
Kuruluş tarihi,
Ülke,
Sektör,
Resmî web sitesi,
Merkez konumu,
Kurucu
gibi bilgiler bulunabilir.
Ancak Wikidata kaydı, bağımsız kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmış olma şartının yerine geçmez. Wikipedia maddesi için kayda değerlik ayrıca değerlendirilir.
Yapay Zekâ ile Şirket Maddesi Yazılabilir mi?
Yapay zekâ araçları metin taslağı oluşturabilir; ancak üretilen içerik doğrudan yayımlanmadan önce insan tarafından ayrıntılı biçimde kontrol edilmelidir.
Yapay zekâ tarafından oluşturulan metinlerde şu sorunlar görülebilir:
Gerçekte var olmayan kaynaklar,
Kaynaklarda bulunmayan bilgiler,
Şirket adları ve tarihlerinde hata,
Reklam diline benzeyen kalıp ifadeler,
Aşırı genelleme,
Özgün araştırma niteliğinde sonuçlar,
Telif hakkı taşıyan metinlere yakın ifadeler,
Kaynak ile iddia arasında uyumsuzluk,
Yaşayan kişiler hakkında doğrulanmamış bilgiler.
Türkçe Vikipedi’nin güncel hızlı silme ölçütleri, makul bir insan denetimi yapılmadan yapay zekâyla üretildiği açıkça anlaşılan ve muhtemelen silinecek nitelikteki sayfalar için de bir ölçüt içermektedir.
Yapay zekâ kullanılmış olması, editörün doğruluk, kaynak kontrolü, telif ve tarafsızlık sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bir Şirket Maddesi İçin Ön Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Madde oluşturulmadan önce kaynakların sistematik biçimde incelenmesi gerekir.
Birinci Aşama: Kaynak Envanteri
Şirket hakkında yayımlanmış tüm kaynaklar belirlenir:
Ulusal basın,
Yerel basın,
Uluslararası yayınlar,
Sektörel dergiler,
Kitaplar,
Akademik çalışmalar,
Resmî raporlar,
Mahkeme ve düzenleyici kurum belgeleri.
İkinci Aşama: Kaynakların Sınıflandırılması
Her kaynak şu kategorilerden biriyle değerlendirilir:
Bağımsız ikincil kaynak,
Bağımsız birincil kaynak,
Şirkete bağlı birincil kaynak,
Basın bülteni,
Sponsorlu içerik,
Kısa veya önemsiz değinme,
Güvenilirliği belirsiz kaynak.
Üçüncü Aşama: Derinlik Analizi
Kaynağın şirket hakkında ne kadar bilgi verdiği incelenir:
Şirket yalnızca ad olarak mı geçmektedir?
Birkaç cümleyle mi tanıtılmaktadır?
Tarihi ve faaliyetleri ayrıntılı mı ele alınmaktadır?
Şirket hakkında bağımsız analiz yapılmış mıdır?
Kaynak, şirket açıklamalarının ötesine geçmekte midir?
Dördüncü Aşama: Süreklilik Analizi
Kaynakların aynı haftada yayımlanan tek bir kampanyaya mı dayandığı, yoksa farklı yıllara yayılan bağımsız ilginin mi bulunduğu değerlendirilir.
Beşinci Aşama: İçerik Risk Analizi
Olası madde içeriğinin:
Reklam diline dönüşme riski,
Kaynak yetersizliği,
Çıkar çatışması,
Telif sorunu,
Tartışmalı iddialar,
Yaşayan kişiler hakkında hassas bilgiler,
Önceki silinme kararları
bakımından incelenmesi gerekir.
Şirket Maddesi Açmadan Önce Kontrol Listesi
Madde oluşturulmadan önce aşağıdaki soruların açık biçimde yanıtlanması yararlı olur:
Şirket hakkında birden fazla bağımsız ve güvenilir kaynak var mı?
Kaynaklar şirketi ayrıntılı biçimde ele alıyor mu?
Haberler farklı dönemlere yayılıyor mu?
Kaynaklar basın bültenlerinin kopyası mı?
Sponsorlu içerikler bağımsız haberlerden ayrıldı mı?
Şirketin resmî sitesi kayda değerlik kanıtı olarak kullanılmıyor mu?
Metin üçüncü kişi anlatımıyla mı yazıldı?
Tanıtım sıfatları çıkarıldı mı?
Her önemli iddia uygun kaynakla desteklendi mi?
Eleştiriler ve tartışmalar orantılı biçimde ele alındı mı?
Ürün ve hizmetler katalog biçiminde listelenmedi mi?
Kurumsal metinlerden kopyalama yapılmadı mı?
Şirketle bağlantılı katkıcılar ilişkilerini açıkladı mı?
Ücretli katkı varsa işveren, müşteri ve bağlantı bilgisi belirtildi mi?
Daha önce silinen bir madde varsa silme gerekçesi incelendi mi?
Aynı veya yakın içerik yeniden yayımlanmıyor mu?
Kullanılan görsellerin lisansı uygun mu?
Maddenin yayımlanmasının kalıcılık garantisi vermediği kabul ediliyor mu?
Sık Yapılan Hatalar
Şirketin Başarısını Kayda Değerlikle Karıştırmak
Ticari başarı ile ansiklopedik kayda değerlik aynı kavram değildir. Şirket başarılı olabilir ancak bağımsız kaynaklarda yeterli ölçüde ele alınmamış olabilir.
Çok Sayıda Bağlantıyı Çok Sayıda Bağımsız Kaynak Sanmak
Aynı basın bülteninin farklı sitelerde yayımlanması, bağımsız kaynak çeşitliliği oluşturmaz.
Resmî Siteyi Ana Kaynak Olarak Kullanmak
Şirket sitesi temel kurumsal bilgileri doğrulayabilir ancak şirketin önemini bağımsız biçimde kanıtlayamaz.
Kurumsal Tanıtım Metnini Ansiklopedik Metin Olarak Sunmak
“Yenilikçi”, “lider”, “güvenilir”, “kaliteli” ve “müşteri odaklı” gibi ifadeler ansiklopedik anlatımdan çok pazarlama diline aittir.
Olumsuz Bilgileri Tamamen Dışarıda Bırakmak
Güvenilir kaynaklarda geniş biçimde ele alınan tartışmaların yok sayılması tarafsızlık sorunu doğurabilir.
Şirket Maddesini Kontrol Edilebilir Bir Varlık Olarak Görmek
Wikipedia maddeleri şirket tarafından sahiplenilemez veya kurumsal onay sürecine bağlanamaz.
Ücretli Katkıyı Gizlemek
Ücretli veya kurumsal bağlantılı katkının açıklanmaması, Kullanım Şartları ve yerel politikalar bakımından ciddi güven sorunları oluşturabilir.
Kaynaksız Finansal Veriler Eklemek
Ciro, değerleme, pazar payı ve çalışan sayısı gibi değişken veriler güncel ve güvenilir kaynaklarla desteklenmelidir.
Şirketin Her Faaliyetini Eklemek
Her ürün, proje, mağaza açılışı, iş ortaklığı veya kampanya ansiklopedik öneme sahip değildir.
Wikipedia’da bir şirket maddesi oluşturulmadan önce değerlendirilmesi gereken temel konu, şirketin kendisini nasıl tanımladığı değil, bağımsız ve güvenilir kaynakların şirketi ne ölçüde ele aldığıdır.
Bir şirketin hukuken faal olması, ticari başarı göstermesi veya tanınmış bir markaya dönüşmesi tek başına ayrı bir Wikipedia maddesi için yeterli değildir. Ansiklopedik uygunluk; kayda değerlik, kaynak bağımsızlığı, kapsamlı yayınlar, doğrulanabilirlik, tarafsız anlatım ve çıkar çatışmasının şeffaf yönetimi üzerinden değerlendirilir.
Şirket maddeleri reklam, tanıtım veya itibar yönetimi amacıyla hazırlanamaz. Madde yayımlandıktan sonra şirketin denetiminde kalmaz; topluluk tarafından düzenlenebilir ve politikalar kapsamında yeniden incelenebilir.
Bu nedenle Wikipedia şirket sayfası açılmadan önce kaynakların sayısından çok niteliğinin, metnin tanıtım değerinden çok ansiklopedik yapısının ve şirketin taleplerinden çok Wikipedia’nın editoryal ilkelerinin esas alınması gerekir.
