Wikipedia Profesör Doktorlar ve Tanınmış Tıp Akademisyenleri İçin Sayfa Oluşturma
Profesör doktorlar, hekim bilim insanları ve tanınmış tıp akademisyenleri için Wikipedia sayfası oluşturma şartlarını; akademik kayda değerlik, bilimsel etki, bağımsız kaynaklar, tıbbi bilgi standartları, yaşayan kişi politikaları ve editoryal riskler kapsamında açıklayan kapsamlı rehber.
Profesör Doktorlar İçin Wikipedia Sayfası Oluşturmak Ne Anlama Gelir?
Bir profesör doktor veya tıp akademisyeni hakkında Wikipedia sayfası oluşturulması, kişinin üniversite öz geçmişinin, hastane profilinin ya da akademik yayın listesinin çevrim içi bir ansiklopediye aktarılması anlamına gelmez.
Wikipedia; doktorların hasta portföyü oluşturduğu, klinik hizmetlerini tanıttığı, akademik unvanlarını sergilediği veya kişisel itibarını yönettiği bir profil platformu değildir. Bir biyografi maddesi, kişi ve çalıştığı kurumlardan bağımsız kaynaklarda yayımlanmış bilgilerin tarafsız, doğrulanabilir ve ansiklopedik bir çerçevede özetlenmesiyle hazırlanır.
Bir hekimin aşağıdaki özelliklere sahip olması önemli akademik veya mesleki bilgiler sunabilir:
Profesör unvanına sahip olması,
Tıp fakültesinde görev yapması,
Özel hastanede veya kendi kliniğinde çalışması,
Çok sayıda ameliyat gerçekleştirmesi,
Bilimsel makaleler yayımlaması,
Kongrelerde konuşmacı olması,
Akademik veri tabanlarında profilinin bulunması,
Televizyon programlarına katılması.
Bununla birlikte bu özellikler tek başına bağımsız bir Wikipedia maddesi oluşturulmasını garanti etmez. Türkçe Vikipedi’nin akademisyenlere ilişkin yönergesi, doktorluk gibi akademi dışındaki meslekleri sürdüren kişilerin akademik başarılarıyla tanınmaları hâlinde akademisyen ölçütleri kapsamında değerlendirilebileceğini belirtir. Aynı yönergede, akademik unvanların ülkeler ve kurumlar arasında farklı anlamlara gelebileceği için yalnızca unvana dayanılarak karar verilmemesi gerektiği vurgulanır. (Vikipedi)
Temel değerlendirme şu soruya dayanır:
Kişinin bilimsel araştırmaları, tıp eğitimine katkıları, klinik uygulamalar üzerindeki etkisi veya akademik sorumlulukları, alanındaki ortalama bir akademisyenden belirgin biçimde ayrıldığını gösterecek ölçüde güvenilir kaynaklarla ortaya konulabiliyor mu?
Profesör Unvanı Wikipedia İçin Yeterli midir?
Hayır. Profesörlük akademik bir unvandır; Wikipedia kayda değerliği ise kaynaklara ve ansiklopedik etkiye dayanan ayrı bir editoryal değerlendirmedir.
Üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör bulunmaktadır. Profesör kadrosuna atanmak, kişinin belirli akademik ve mesleki koşulları sağladığını gösterebilir. Ancak Wikipedia açısından değerlendirme, kişinin profesör olup olmadığıyla sınırlı tutulmaz.
Akademisyenlerin kayda değerliği değerlendirilirken kişinin kendi disiplinindeki ortalama bir araştırmacı veya öğretim üyesiyle karşılaştırıldığında bilimsel etkisi, başarıları ya da akademik sorumlulukları bakımından belirgin biçimde öne çıkıp çıkmadığı incelenir. Türkçe ve İngilizce Wikipedia’nın akademisyenlere ilişkin yönergeleri, değerlendirmeyi akademik etkinin güvenilir kaynaklarla gösterilmesi üzerine kurar. (Vikipedi)
Bu nedenle aşağıdaki bilgiler tek başına yeterli olmayabilir:
Profesör kadrosuna atanmış olmak,
Anabilim dalı başkanlığı yapmak,
Tıp fakültesinde ders vermek,
Uzmanlık veya yan dal eğitimi tamamlamak,
Doçentlik unvanına sahip olmak,
Bir özel hastanenin akademik kadrosunda yer almak,
Çok sayıda öğrenci yetiştirmek,
Üniversitenin internet sitesinde ayrıntılı öz geçmişe sahip olmak.
Profesörlük unvanı biyografinin önemli bir parçasıdır. Ancak bağımsız madde bakımından asıl konu, kişinin akademik veya kamusal etkisinin uygun kaynaklarla gösterilebilmesidir.
Wikipedia Akademik Kayda Değerlik Ölçütleri
Türkçe Vikipedi’nin akademisyenlere ilişkin yönergesinde, akademik kayda değerliğin değerlendirilmesine yardımcı olan çeşitli ölçütler yer alır. Bunlar arasında kişinin:
Araştırmalarının kendi bilim alanında önemli etkiye sahip olması,
Ulusal veya uluslararası ölçekte yüksek prestijli bir akademik ödül kazanması,
Son derece seçici ve itibarlı bir bilimsel kuruluşun üyeliğine seçilmesi,
Akademik çalışmalarının çok sayıda yükseköğretim kurumunu etkilemesi,
Önemli bir akademik kurumda seçkin veya özel unvanlı profesörlük konumuna sahip olması,
Büyük bir akademik kurumun veya bilimsel topluluğun en üst düzey yöneticiliğini yürütmesi,
Akademik çalışmalarıyla akademi dışındaki alanlarda önemli etki yaratması,
Alanındaki önemli ve köklü bir akademik derginin baş editörlüğünü yürütmesi
gibi göstergeler bulunmaktadır. (Vikipedi)
Bir ölçütün karşılandığının kişisel öz geçmişte yazması yeterli değildir. Bilimsel etkinin, ödülün niteliğinin, kurumsal görevin veya üyeliğin güvenilir kaynaklarla doğrulanması gerekir.
Akademisyenler için hazırlanmış özel ölçütler karşılanmasa bile kişi, genel kişi kayda değerliği kapsamında bağımsız ve güvenilir ikincil kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmışsa ayrı bir madde bakımından değerlendirilebilir. Türkçe Vikipedi’nin kişilere ilişkin yönergesi, sıradan ve yüzeysel değinmelerden farklı olarak kişinin güvenilir kaynaklarda anlamlı ölçüde ele alınmasını esas alır. (Vikipedi)
Bilimsel Etki Nasıl Değerlendirilir?
Tıp akademisyenleri bakımından en önemli kayda değerlik göstergelerinden biri, kişinin araştırmalarının kendi bilim alanında önemli ve kalıcı etki oluşturduğunun gösterilebilmesidir.
Bilimsel etki yalnızca kaç makale yayımlandığına bakılarak belirlenmez. Aşağıdaki unsurlar birlikte değerlendirilebilir:
Çalışmaların başka araştırmacılar tarafından ne ölçüde kullanıldığı,
Araştırmaların klinik uygulamalara yansıması,
Tanı veya tedavi rehberlerinde çalışmalara atıf yapılması,
Bir yöntem, sınıflandırma veya tekniğin kişiyle ilişkilendirilmesi,
Bulguların sistematik inceleme ve meta-analizlerde değerlendirilmesi,
Araştırmaların farklı ülkelerdeki bilimsel çalışmalar üzerinde etkili olması,
Çalışmaların tıp veya uzmanlık eğitiminde kullanılması,
Kişinin alana yaptığı katkıların bağımsız bilimsel yayınlarda incelenmesi.
Akademik kayda değerlik yönergeleri, yüksek atıf alan çalışmaların bilimsel etkinin göstergelerinden biri olabileceğini kabul eder. Bununla birlikte atıf alışkanlıklarının disiplinler arasında değiştiği ve farklı bilim alanlarının aynı sayısal eşiklerle karşılaştırılamayacağı da dikkate alınmalıdır. (Vikipedi)
Yayın Sayısı Tek Başına Yeterli midir?
Hayır. Bir akademisyenin 50, 100 veya 300 makalesinin bulunması, tek başına Wikipedia kayda değerliğini kanıtlamaz.
Yayın sayısı değerlendirilirken şu sorular önem taşır:
Makaleler bağımsız ve güvenilir hakemli dergilerde mi yayımlanmıştır?
Yayınların bilimsel literatürdeki etkisi nedir?
Kişi çalışmalarda başlıca araştırmacı mı, yoksa geniş ekiplerden biri midir?
Çalışmalar bağımsız bilim insanları tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Yayınların önemli bir bölümü anlamlı ölçüde atıf almış mıdır?
Kişinin özgün katkısı kaynaklar tarafından açıklanmış mıdır?
Araştırmalar alanın uygulamasını veya teorik yaklaşımını değiştirmiş midir?
İngilizce Wikipedia’nın akademisyen kayda değerliği yönergesi, çok sayıda yayın yapmış olmanın tek başına yeterli olmadığını; temel değerlendirmenin çalışmaların ilgili disiplin üzerindeki etkisine dayanması gerektiğini belirtir. (Vikipedi)
Atıf Sayısı Kaç Olmalıdır?
Wikipedia politikalarında bütün tıp alanları için geçerli tek bir asgari atıf sayısı bulunmaz.
Atıf oranları şu etkenlere göre değişebilir:
Uzmanlık alanının büyüklüğü,
Alandaki araştırmacı sayısı,
Hastalığın yaygınlığı,
Yayın dili,
Çalışmanın deneysel veya klinik niteliği,
Araştırma yönteminin yeniliği,
Makalenin yayımlanma tarihi,
Derginin erişim ve indekslenme düzeyi.
Onkoloji, kardiyoloji veya enfeksiyon hastalıkları gibi geniş araştırma alanlarındaki atıf oranlarıyla nadir hastalıklar veya sınırlı araştırmacının bulunduğu cerrahi alt disiplinlerdeki oranların aynı biçimde yorumlanması doğru değildir.
Bu nedenle atıf verileri, kişinin kendi bilim alanındaki benzer kariyer aşamasında bulunan araştırmacılar ve alanın yayın gelenekleri dikkate alınarak incelenmelidir.
H-İndeksi Kayda Değerliği Kanıtlar mı?
H-indeksi, bir araştırmacının yayın üretimi ile bu yayınların aldığı atıfları birlikte değerlendiren bibliyometrik bir göstergedir. Akademik etki analizine yardımcı olabilir ancak tek başına Wikipedia sayfası oluşturulması için yeterli değildir.
H-indeksinin bazı sınırlılıkları vardır:
Farklı veri tabanları farklı sonuçlar gösterebilir.
Aynı isimli kişilerin yayınları yanlış profile eklenebilir.
Öz atıflar sonucu etkileyebilir.
Uzun akademik kariyere sahip kişiler doğal olarak daha yüksek değerlere ulaşabilir.
Yoğun yayın yapılan alanlarda değerler daha hızlı yükselebilir.
Klinik veya idari etkisi yüksek bazı akademisyenlerin bibliyometrik göstergeleri daha düşük olabilir.
Google Scholar, Scopus veya Web of Science verileri bilimsel etkinin incelenmesinde yardımcı olabilir. Bununla birlikte tek bir profil ekranı veya tek bir bibliyometrik değer, kişinin akademik çalışmalarının önemini açıklayan bağımsız bir kaynak değildir.
Google Scholar Profili Kaynak Sayılır mı?
Google Scholar profili, kişinin yayınlarını ve tahmini atıf verilerini incelemeye yardımcı olabilir. Ancak profilin araştırmacı tarafından düzenlenebilmesi ve hatalı yayın eşleşmeleri içerebilmesi nedeniyle veriler ihtiyatla değerlendirilmelidir.
Google Scholar şu amaçlarla kullanılabilir:
Yayın listesini kontrol etmek,
Atıf eğilimini incelemek,
Öne çıkan çalışmaların belirlenmesine yardımcı olmak,
İsim benzerliğinden kaynaklanan olası hataları tespit etmek.
Bununla birlikte kayda değerliğin yalnızca Google Scholar profiline dayandırılması uygun değildir. Bilimsel etkinin bağımsız incelemeler, güvenilir bibliyometrik çalışmalar, akademik değerlendirmeler ve alan kaynaklarıyla desteklenmesi gerekir.
Tıbbi Keşifler, Yöntemler ve Cerrahi Teknikler
Bir profesör doktorun yeni bir tanı yöntemi, ameliyat tekniği, tedavi protokolü veya sınıflandırma geliştirdiği iddiası güçlü bir kayda değerlik göstergesi olabilir. Ancak bu tür iddialar ayrıntılı kaynak incelemesi gerektirir.
Şu soruların cevaplandırılması gerekir:
Yöntem gerçekten kişi tarafından mı geliştirilmiştir?
Bağımsız bilimsel kaynaklar katkıyı kişiye atfetmekte midir?
Yöntem farklı merkezler tarafından kullanılmış mıdır?
Araştırma yalnızca ilk veya deneysel aşamada mıdır?
Klinik kılavuzlarda veya uzmanlık kitaplarında yer almış mıdır?
Yöntemin güvenilirliği ve etkinliği bağımsız çalışmalarla incelenmiş midir?
İddia yalnızca hastane veya üniversite basın bültenine mi dayanmaktadır?
Akademisyen kayda değerliği yönergeleri, önemli bir kavramı, tekniği veya fikri geliştiren ya da önemli bir bilimsel problemi çözen kişinin akademik etki ölçütünü karşılayabileceğini kabul eder. Bunun için katkının önemli olduğunun ve kişiye ait bulunduğunun güvenilir kaynaklarla gösterilmesi gerekir. (Vikipedi)
“Türkiye’de İlk” veya “Dünyada İlk” İddiaları
Tıp alanındaki tanıtım metinlerinde “Türkiye’de ilk”, “dünyada ilk”, “bölgede ilk” veya “ilk kez uygulandı” gibi ifadeler sıklıkla kullanılmaktadır. Bu iddialar Wikipedia açısından özellikle dikkatli incelenmelidir.
İddianın yalnızca aşağıdaki kaynaklara dayanması yeterli olmayabilir:
Hastanenin basın açıklaması,
Doktorun kendi beyanı,
Kurumsal internet sitesi,
Yerel haber tekrarları,
Reklam veya advertorial içerikler,
İletişim ajansının servis ettiği basın bülteni.
“İlk” iddiasının doğrulanabilmesi için tarihsel literatür, bağımsız bilimsel yayınlar, uzmanlık kuruluşları veya güvenilir ikincil kaynaklar tarafından açıkça desteklenmesi gerekir.
Editörün yayın tarihlerini ve vaka raporlarını kendi başına karşılaştırarak kişinin ilk olduğu sonucuna ulaşması, kaynaklarda açıkça bulunmayan yeni bir sonuç üretebilir. Bu durum özgün araştırma veya kaynakların özgün biçimde sentezlenmesi sorununu doğurabilir.
Patent Sahibi Olmak Yeterli midir?
Patent, bir buluşun belirli hukuki şartlar kapsamında tescil edildiğini gösterebilir. Ancak patent almak, buluşun bilimsel veya klinik açıdan önemli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Patentin kayda değerliğe katkı sağlayabilmesi için aşağıdaki göstergeler aranabilir:
Klinik veya bilimsel uygulamada kullanılması,
Bağımsız kaynaklarda incelenmesi,
Tıp alanında ölçülebilir etki yaratması,
Başka araştırmacılar veya kurumlar tarafından benimsenmesi,
Önemli lisanslama veya uygulama sonuçları doğurması,
Akademik literatürde buluşun etkisine yönelik değerlendirmeler bulunması.
Patent belgesi, buluşun teknik ve hukuki ayrıntılarını doğrulayabilir. Ancak buluşun bilimsel önemine ilişkin bağımsız değerlendirme yerine geçmez.
Akademik Ödüller ve Bilimsel Başarılar
Ulusal veya uluslararası düzeyde yüksek prestijli bir akademik ödül, tıp akademisyenleri için önemli bir kayda değerlik göstergesi olabilir.
Ancak her ödül aynı ansiklopedik ağırlığa sahip değildir. Ödül değerlendirilirken şu unsurlar incelenmelidir:
Ödülü veren kurumun niteliği,
Adaylık ve seçim sürecinin bağımsızlığı,
Ödülün seçicilik düzeyi,
Ulusal veya uluslararası itibarı,
Daha önce kimlere verildiği,
Bilimsel başarıya mı yoksa yalnızca katılıma mı dayandığı,
Kişinin mi, araştırma ekibinin mi yoksa kurumun mu ödüllendirildiği.
Türkçe Vikipedi’nin akademisyen yönergesi, önemli akademik ödülleri güçlü bir gösterge olarak değerlendirirken daha düşük düzeydeki ödüllerin öneminin, seçiciliğinin ve ödülü veren kuruluşun niteliğinin ayrıca incelenmesini öngörür. (Vikipedi)
“Yılın Doktoru” Ödülleri Geçerli midir?
“Yılın doktoru”, “en başarılı hekim”, “sağlıkta marka isim” veya benzeri unvanların kayda değerliğe katkısı, ödülü veren kurumun niteliğine ve seçim sürecine bağlıdır.
Şu durumlarda ödül zayıf bir gösterge olabilir:
Katılım ücreti veya sponsorluk karşılığında verilmesi,
Adaylık ve değerlendirme sürecinin açıklanmaması,
Çok sayıda kategoride yüzlerce kişiye ödül dağıtılması,
Ödülü veren kuruluşun bağımsız ve tanınmış olmaması,
Organizasyonun gelir modelinin ödül veya tanıtım paketi satışına dayanması,
Ödül haberlerinin yalnızca basın bülteni tekrarlarından oluşması.
Bir ödülün adında “uluslararası”, “global”, “bilimsel” veya “akademik” ifadelerinin bulunması, ödülün kendiliğinden prestijli olduğunu göstermez.
Bilim Akademileri ve Seçkin Mesleki Üyelikler
Bir akademisyenin çok sayıda derneğe üye olması olağan bir mesleki faaliyettir. Uzmanlık derneklerine, tabip birliklerine veya uluslararası meslek kuruluşlarına standart üyelik, genellikle tek başına kayda değerlik oluşturmaz.
Buna karşılık aşağıdaki üyelikler daha güçlü göstergeler olabilir:
Üyeleri bilimsel başarı temelinde seçilen akademiler,
Son derece seçici bilim toplulukları,
Sınırlı sayıda araştırmacıya verilen seçilmiş üyelikler,
Ulusal bilim akademisi üyelikleri,
Bilimsel başarıya dayalı “fellow” statüleri,
Seçilmiş onursal üyelikler.
Türkçe Vikipedi’nin akademisyen yönergesi, üyeliğin kayda değerlik göstergesi olabilmesi için seçici ve itibarlı olması, üyeliğin diğer üyelerin değerlendirmesiyle kazanılması ve sıradan kayıt sürecinden farklılaşması gerektiğini belirtir. (Vikipedi)
Uzmanlık Derneği Başkanlığı Yeterli midir?
Bir uzmanlık derneğinin başkanlığını yapmak önemli bir akademik veya mesleki sorumluluk olabilir. Ancak derneğin niteliği ayrıca incelenmelidir.
Değerlendirmede şu unsurlar önem taşır:
Derneğin ulusal veya uluslararası ölçekteki konumu,
Bilimsel faaliyetlerinin kapsamı,
Kurumsal geçmişi,
Üyelik ve seçim yapısı,
Uzmanlık alanındaki etkisi,
Başkanlık görevinin süresi,
Kişinin görev dönemindeki katkılarının bağımsız kaynaklarda ele alınması.
Küçük veya yeni kurulmuş bir derneğin başkanlığı ile köklü ve geniş ölçekte etkili bir bilimsel kuruluşun başkanlığı aynı biçimde yorumlanmaz.
Üniversite ve Akademik Kurum Yöneticiliği
Bir profesör doktorun üniversite, tıp fakültesi, araştırma merkezi veya bilimsel kuruluşta üst düzey görev üstlenmesi akademik kayda değerliğe katkı sağlayabilir.
Güçlü göstergeler arasında şunlar bulunabilir:
Önemli bir üniversitenin rektörlüğü,
Büyük ve bağımsız bir araştırma merkezinin başkanlığı,
Ulusal veya uluslararası bir akademik kuruluşun en üst düzey yöneticiliği,
Büyük bir sağlık bilimleri kurumunun kurucu veya bilimsel liderliği,
Etkili bir ulusal bilim kuruluşunun başkanlığı.
Buna karşılık aşağıdaki görevler genellikle tek başına yeterli olmayabilir:
Anabilim dalı başkanlığı,
Bölüm başkanlığı,
Klinik şefliği,
Hastane başhekim yardımcılığı,
Fakülte kurulu üyeliği,
Dekan yardımcılığı,
Üniversite komisyonu üyeliği.
Akademisyen yönergesi, önemli bir akademik kurumun en üst düzey yöneticiliği gibi görevleri güçlü göstergeler arasında değerlendirirken daha alt düzey idari görevlerin kendi başına her zaman yeterli olmayacağını belirtir. (Vikipedi)
Dekanlık Kayda Değerlik Sağlar mı?
Tıp fakültesi dekanlığı önemli bir akademik görevdir. Ancak her dekanın otomatik olarak bağımsız Wikipedia maddesine uygun olduğu söylenemez.
Şu unsurlar birlikte değerlendirilmelidir:
Fakültenin akademik büyüklüğü ve etkisi,
Görevin süresi,
Dekanın bilimsel kariyeri,
Görev dönemindeki çalışmaların bağımsız kaynaklarda ele alınması,
Kişinin başka akademik kayda değerlik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığı.
Dekanlık görevini doğrulayan üniversite kaydı biyografik bilgi sağlayabilir ancak tek başına kapsamlı bağımsız kaynak niteliği taşımaz.
Akademik Dergi Editörlüğü
Bir profesör doktorun akademik dergide editörlük yapması, görevin düzeyine ve derginin niteliğine göre kayda değerlik göstergesi olabilir.
Şu ayrımlar önemlidir:
Baş editörlük ile yayın kurulu üyeliği,
Köklü dergi ile yeni kurulmuş yayın,
Seçici hakemli dergi ile şüpheli yayın uygulamaları bulunan dergi,
Uluslararası alan dergisi ile kurum içi bülten,
Sürekli editörlük ile tek sayılık konuk editörlük.
Akademik kayda değerlik yönergesinde alanındaki önemli ve köklü bir akademik derginin baş editörlüğünü yürütmek özel göstergelerden biri olarak değerlendirilir. Herhangi bir derginin yayın veya danışma kurulunda bulunmak aynı düzeyde ele alınmaz. (Vikipedi)
Tıp Eğitimine Katkı
Bir tıp akademisyeninin çalışmaları, farklı üniversitelerin eğitim programlarını etkiliyorsa bu durum akademik kayda değerlik bakımından anlam taşıyabilir.
Örnekler şunlardır:
Yazdığı kitabın çok sayıda tıp fakültesinde temel ders kitabı olarak kullanılması,
Geliştirdiği eğitim modelinin farklı üniversitelerce benimsenmesi,
Uzmanlık eğitiminde kullanılan standart bir sınıflandırma geliştirmesi,
Ulusal çekirdek eğitim programlarına belirgin katkı sağlaması,
Klinik beceri eğitiminde yaygınlaşmış bir yöntem geliştirmesi,
Ölçme ve değerlendirme yaklaşımının farklı kurumlarda kullanılması.
Bir kitabın üniversite kütüphanesinde bulunması veya tek bir derste tavsiye edilmesi, geniş akademik etkiyi tek başına kanıtlamaz. Akademisyen yönergesi, çalışmaların çok sayıda yükseköğretim kurumunu etkilemesini özel bir gösterge olarak değerlendirir. (Vikipedi)
Akademi Dışındaki Kamusal Etki
Bazı profesör doktorlar bilimsel çalışmalarının yanı sıra sağlık politikaları, halk sağlığı, afet yönetimi veya toplum eğitimi alanındaki etkileriyle de tanınabilir.
Aşağıdaki durumlar akademik veya genel kayda değerliğe katkı sağlayabilir:
Ulusal sağlık politikalarının geliştirilmesinde belirgin rol üstlenmek,
Büyük salgın veya halk sağlığı krizlerinde sürekli bilimsel danışmanlık yapmak,
Uzmanlık alanında kamuoyunun başlıca bilimsel kaynaklarından biri hâline gelmek,
Toplum sağlığı üzerinde etkili eğitim programları oluşturmak,
Bilimsel bilginin halka aktarılmasında uzun süreli rol üstlenmek,
Sağlık mevzuatı veya klinik standartların gelişimine katkıda bulunmak.
Birkaç televizyon programına katılmak ya da haberlerde kısa açıklamalarının yayımlanması tek başına yeterli değildir. Akademik etkinin akademi dışındaki alanlara yansıması, bağımsız kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmış olmalıdır. (Vikipedi)
Televizyona Çıkmak Kayda Değerlik Sağlar mı?
Bir doktorun televizyon programlarında görünmesi kamuoyu bilinirliğini gösterebilir. Ancak medya görünürlüğünün niteliği incelenmelidir.
Şu yayınlar sınırlı değer taşıyabilir:
Hastane sponsorlu sağlık programları,
Doktor veya klinik tarafından finanse edilen tanıtım yayınları,
Kısa sağlık tavsiyesi bölümleri,
Magazin programlarındaki konukluklar,
Tedavi veya klinik tanıtımına odaklanan programlar,
Aynı açıklamanın farklı kanallarda tekrar edilmesi.
Buna karşılık doktorun bilimsel çalışmaları, sağlık politikasındaki rolü veya alanındaki tarihsel etkisi üzerine hazırlanmış bağımsız belgeseller ve kapsamlı profiller daha güçlü kaynaklar oluşturabilir.
Klinik Başarı ile Akademik Kayda Değerlik Arasındaki Fark
Bir doktor klinik uygulamada geniş bir hasta kitlesine sahip olabilir ancak akademik kayda değerlik ölçütlerini karşılamayabilir. Aynı şekilde kamuoyu tarafından az tanınan bir araştırmacı, bilimsel çalışmalarının etkisi nedeniyle akademik olarak kayda değer olabilir.
Klinik başarıya ilişkin şu iddialar özellikle dikkatle incelenmelidir:
Çok sayıda ameliyat gerçekleştirmek,
Yüksek hasta memnuniyeti,
Yüksek operasyon başarı oranı,
Ünlü kişileri tedavi etmek,
Yurt dışından hasta kabul etmek,
Belirli bir alanda en çok tercih edilen doktor olmak,
Özel bir tekniğin önde gelen uygulayıcısı olarak tanıtılmak.
Bu iddiaların önemli bir bölümü pazarlama diliyle ilişkili olabilir ve bağımsız olarak doğrulanması güçtür. Hasta yorumları, hastane tanıtımları ve doktor değerlendirme platformları akademik kayda değerliği kanıtlayan bağımsız kaynaklar değildir.
Çok Sayıda Ameliyat Yapmak Yeterli midir?
Bir cerrahın binlerce ameliyat gerçekleştirmiş olması mesleki deneyimini gösterebilir. Ancak bu sayı aşağıdaki durumlarda sınırlı ansiklopedik değer taşır:
Bağımsız olarak doğrulanamıyorsa,
Yalnızca doktorun veya hastanenin açıklamasına dayanıyorsa,
Benzer uzmanlarla karşılaştırmalı bağlam sunmuyorsa,
Bilimsel veya tarihsel etkisi açıklanmıyorsa,
Hangi dönem ve yöntemleri kapsadığı belirtilmiyorsa.
Wikipedia maddesinde kaynağı bulunmayan ameliyat sayıları ve başarı oranları kullanılmamalıdır.
Özel Klinik Sahibi Olmak Yeterli midir?
Hayır. Özel klinik kurmak, özel hastanede çalışmak veya sağlık kuruluşuna ortak olmak ticari ve mesleki bir faaliyettir. Kişinin akademik veya genel kayda değerliğini tek başına oluşturmaz.
Kliniğin internet sitesi doktorun eğitimini, uzmanlık alanını ve çalışma yerini doğrulayabilir. Ancak konuya bağlı bir kaynak olduğundan kişinin neden bağımsız bir ansiklopedi maddesine konu olması gerektiğini göstermez.
Tıp Akademisyenleri İçin Güvenilir Kaynaklar
Bir profesör doktor hakkında Wikipedia sayfası hazırlanırken iki farklı kaynak ihtiyacı ortaya çıkar:
Kişinin kayda değerliğini ve biyografisini doğrulayan kaynaklar
Maddede yer verilen tıbbi veya biyomedikal iddiaları doğrulayan kaynaklar
Bu iki kaynak türü birbirine karıştırılmamalıdır.
Biyografi İçin Güçlü Kaynaklar
İçerik ve bağımsızlık durumlarına göre aşağıdaki kaynaklar güçlü kabul edilebilir:
Bağımsız gazete ve dergilerde yayımlanan kapsamlı profiller,
Akademisyenin çalışmaları üzerine hazırlanmış bilim tarihi kitapları,
Bağımsız akademik biyografiler,
Önemli bilim kuruluşlarının değerlendirme metinleri,
Akademik çalışmaların etkisini ele alan inceleme yazıları,
Güvenilir bibliyometrik araştırmalar,
Bağımsız belgeseller,
Alanın tarihini anlatan akademik kitaplar,
Ödül kurumlarının ayrıntılı değerlendirmeleri.
Kaynakların kişiyi yalnızca kısa biçimde anması yeterli olmayabilir. Genel kişi kayda değerliği, kişinin güvenilir ve bağımsız kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmasını gerektirir. (Vikipedi)
Resmî Üniversite ve Hastane Sayfaları Kullanılabilir mi?
Üniversite, hastane ve kişisel akademik sayfalar bazı tartışmasız bilgileri doğrulamak için kullanılabilir:
Görev unvanı,
Uzmanlık alanı,
Eğitim geçmişi,
Çalıştığı kurum,
Resmî kurul görevi,
Akademik yayın listesi,
Kurumsal ödül kaydı.
Ancak bu kaynaklar kişiyle kurumsal olarak bağlantılıdır. Bu nedenle akademisyenin önemini, başarısını veya kayda değerliğini tek başına kanıtlayamaz.
Akademisyen kayda değerliği yönergeleri, kişinin kariyerine ilişkin tartışmasız ayrıntılarda kurumsal kaynaklardan yararlanılabileceğini; ancak kayda değerlik ve akademik etkinin güvenilir kaynaklarla gösterilmesi gerektiğini belirtir. (Vikipedi)
PubMed ve Akademik Veri Tabanları Yeterli midir?
PubMed, ORCID, Scopus, Web of Science, DergiPark ve benzeri platformlar şu bilgileri doğrulamakta kullanılabilir:
Makalelerin varlığı,
Yayın tarihleri,
Yazar bilgileri,
Dergi, cilt ve sayı bilgileri,
Belirli atıf göstergeleri,
Araştırmacı kimliği.
Ancak bu veri tabanlarında profil veya yayın sahibi olmak, kişinin akademik olarak kayda değer olduğunu otomatik biçimde göstermez. Bu platformların temel işlevi bilimsel kayıtları indekslemek veya araştırmacı bilgilerini düzenlemektir; kişi hakkında bağımsız bir biyografi veya kapsamlı kariyer değerlendirmesi sunmak değildir.
YÖK Akademik Profili Kaynak Olabilir mi?
YÖK Akademik profili eğitim, unvan, kurum ve yayın bilgileri açısından yardımcı olabilir. Bununla birlikte profildeki bilgilerin önemli bölümü kişi veya kurum tarafından sisteme girildiği için bağımsız ikincil kaynak niteliği sınırlıdır.
YÖK Akademik:
Görev ve eğitim bilgilerini destekleyebilir,
Yayın listesinin kontrolüne yardımcı olabilir,
Kayda değerliğin tek başına kanıtı olarak kullanılamaz.
Kongre Programları ve Konuşmacı Listeleri
Bir doktorun kongrede konuşmacı olması bilimsel faaliyetini doğrulayabilir. Ancak konuşmacı listeleri çoğunlukla kayda değerlik açısından sınırlı kaynaklardır.
Şu ayrımlar yapılmalıdır:
Ana davetli konuşmacı ile standart bildiri sunucusu,
Uluslararası seçkin kongre ile ticari sempozyum,
Bilimsel kurul başkanlığı ile katılımcılık,
Ödüllü konferans ile sponsorlu uydu toplantısı,
Tek seferlik sunum ile uzun süreli akademik etki.
Kongre katılım sayısının yüksek olması tek başına ansiklopedik önem oluşturmaz.
Tıbbi Bilgiler İçin Özel Kaynak Standartları
Bir doktor biyografisinde yalnızca kişinin yaşamı ve kariyeri değil; hastalıklar, tedavi yöntemleri, ilaçlar, cerrahi teknikler veya klinik sonuçlar hakkında bilgiler de yer alabilir. Bu durumda biyografi kaynaklarının yanında daha sıkı biyomedikal kaynak standartları uygulanmalıdır.
Wikipedia’nın tıbbi kaynak yönergesi, biyomedikal bilgilerin güncel bilimsel bilgiyi doğru yansıtan, üçüncü tarafça yayımlanmış güvenilir ikincil kaynaklara dayanmasını öngörür. Sistematik derlemeler, literatür incelemeleri, tanınmış tıp kitapları ve ulusal veya uluslararası uzman kuruluşların kılavuzları tercih edilen kaynak türleri arasında yer alır. (Vikipedi)
Doktorun Kendi Makalesi Kullanılabilir mi?
Doktorun kendi yayımladığı makale, araştırmanın gerçekleştirildiğini ve çalışmada hangi bulguların bildirildiğini gösterebilir. Ancak bu çalışma birincil kaynak niteliğindedir.
Bir doktorun kendi araştırmasına dayanarak aşağıdaki sonuçların çıkarılması uygun değildir:
Yöntemin kesin olarak etkili olduğu,
Tedavinin standart yaklaşımı değiştirdiği,
Araştırmacının önemli bir keşif yaptığı,
Sonucun alanında devrim yarattığı,
Uygulamanın diğer yöntemlerden üstün olduğu.
Bu tür değerlendirmeler mümkün olduğunca daha sonraki sistematik incelemelere, klinik kılavuzlara veya bağımsız akademik değerlendirmelere dayandırılmalıdır.
Vaka Sunumu Kayda Değerlik Sağlar mı?
Nadir veya dikkat çekici bir vaka sunumu bilimsel açıdan yararlı olabilir. Ancak tek bir vaka raporu genellikle doktorun bağımsız biyografik kayda değerliğini sağlamaz.
Vaka raporunun:
Alanın yaklaşımını değiştirmesi,
Bağımsız kaynaklarda geniş ölçüde değerlendirilmesi,
Yeni bir sendrom, hastalık veya yöntemle ilişkilendirilmesi,
Sonraki bilimsel çalışmalarda önemli etki yaratması
durumunda farklı bir değerlendirme yapılabilir.
Alternatif ve Deneysel Tedaviler
Alternatif tıp, deneysel tedaviler veya henüz bilimsel uzlaşı oluşmamış yöntemler hakkında ifadeler özellikle dikkatli yazılmalıdır.
Bir doktorun kendi yöntemini tanıtan kitabı, internet sitesi, sosyal medya açıklaması veya röportajı, yöntemin etkinliği için bağımsız bilimsel kanıt değildir.
Metinde şu unsurlar orantılı biçimde aktarılmalıdır:
Bilimsel uzlaşının mevcut durumu,
Kanıtların niteliği,
Yöntemin deneysel statüsü,
Yetkili sağlık kuruluşlarının açıklamaları,
Güvenilir incelemelerdeki değerlendirmeler,
Bilinen riskler ve belirsizlikler.
Editörün farklı birincil çalışmaları bir araya getirerek yöntemin etkili veya etkisiz olduğu sonucunu kendisinin oluşturması, kaynaklarda açıkça bulunmayan özgün bir sentez meydana getirebilir.
Yaşayan Profesör Doktorların Biyografileri
Profesör doktorlar hakkındaki maddelerin büyük bölümü yaşayan kişileri konu alır. Bu nedenle içerik hazırlanırken Yaşayan İnsanların Biyografileri politikası uygulanmalıdır.
Bu politika kapsamında:
İtiraz edilmesi muhtemel bilgiler güvenilir yayımlanmış kaynaklarla desteklenmelidir.
Kaynaksız veya zayıf kaynaklı tartışmalı bilgiler kaldırılmalıdır.
Bu yaklaşım yalnızca olumsuz değil, olumlu ve nötr iddialar için de geçerlidir.
Biyografi ölçülü ve ihtiyatlı bir dille yazılmalıdır.
Kişinin mahremiyeti ve içeriğin doğurabileceği zarar dikkate alınmalıdır. (Vikipedi)
Doğum Tarihi ve Özel Bilgiler
Doktorun doğum tarihi, doğum yeri, evliliği, çocukları veya aile geçmişi yalnızca kişisel öz geçmişte bulunması nedeniyle maddeye eklenmemelidir.
Bilginin:
Güvenilir bir kaynakta yayımlanmış olması,
Ansiklopedik açıdan anlam taşıması,
Mahremiyete gereksiz müdahale oluşturmaması
gerekir.
Özel telefon numarası, adres, hasta bilgileri ve yayımlanmamış kişisel belgeler biyografi maddesine eklenmemelidir.
Sağlık Durumu
Doktorun kendi sağlık durumu yalnızca kamusal yaşamı veya kariyeri açısından anlamlıysa ve güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyorsa ele alınabilir.
Sosyal medya söylentileri, özel tıbbi belgeler veya doğrulanmamış üçüncü taraf açıklamaları kaynak olarak kullanılmamalıdır.
Hasta Bilgileri ve Tıbbi Gizlilik
Bir doktorun tedavi ettiği hastalara ilişkin bilgiler, özellikle hastanın kimliğini ortaya çıkarıyorsa yüksek mahremiyet riski taşır.
Ünlü veya kamusal bir kişinin tedavi edilmiş olması ancak:
Hasta tarafından kamuya açıklanmışsa,
Güvenilir bağımsız kaynaklarda yayımlanmışsa,
Doktorun kariyeri açısından ansiklopedik önem taşıyorsa
değerlendirilebilir.
Doktorun öz geçmişinde veya kliniğinin tanıtımında bulunan “ünlü hastalar” listeleri bağımsız kaynak niteliği taşımaz.
Malpraktis, Disiplin ve Hukuki Süreçler
Profesör doktorlar hakkındaki malpraktis iddiaları, mesleki soruşturmalar, etik ihlal iddiaları ve hukuki süreçler yaşayan kişi politikası bakımından yüksek hassasiyet gerektirir.
Aşağıdaki kavramlar birbirinden ayrılmalıdır:
Şikâyet,
İddia,
Ön inceleme,
İdari soruşturma,
Ceza soruşturması,
Dava,
Meslek kuruluşu kararı,
İlk derece mahkemesi kararı,
İstinaf veya temyiz süreci,
Kesinleşmiş karar,
Beraat veya takipsizlik.
Bir dava açılmış olması, doktorun kusurlu veya suçlu olduğu anlamına gelmez. Metin, güvenilir kaynakların bildirdiği hukuki aşamayı doğru terimlerle aktarmalıdır.
Olumsuz Haberlerin Tamamı Eklenmeli midir?
Hayır. Her şikâyet, sosyal medya tartışması veya münferit hasta iddiası ansiklopedik önem taşımaz.
Değerlendirmede şu unsurlar dikkate alınır:
Olayın kişinin kariyeri üzerindeki etkisi,
Kaynakların kalitesi ve sayısı,
Sürecin kesinleşip kesinleşmediği,
Konunun geçici veya kalıcı önemi,
Doktorun yanıtının kaynaklarda bulunup bulunmadığı,
Konuya ayrılan alanın maddenin bütünüyle orantısı.
Yaşayan kişi politikası, eleştiri ve övgünün güvenilir kaynaklara dayanmasını ve belirli bir görüşe orantısız ağırlık verilmemesini gerektirir. (Vikipedi)
Profesör Doktor Biyografisi Nasıl Yapılandırılmalıdır?
Madde yapısı doktorun sunduğu öz geçmişe göre değil, güvenilir kaynakların sağladığı ansiklopedik bilgiye göre belirlenmelidir.
Giriş Bölümü
Giriş bölümünde genel olarak şu bilgiler bulunabilir:
Kişinin adı,
Mesleği ve akademik alanı,
Başlıca araştırma konusu,
Bilimsel etkisini gösteren temel katkıları,
Önemli akademik görevleri,
Belirgin ödül veya seçilmiş üyelikleri.
“Dünyaca ünlü”, “alanının en iyisi”, “başarılı cerrah”, “önde gelen doktor”, “saygın bilim insanı” veya “mucize tedavilerin öncüsü” gibi ifadeler tarafsız ansiklopedi diline uygun değildir.
Kişi bağımsız kaynaklarda belirli bir nitelemeyle tanımlanıyorsa bu değerlendirme gerekli bağlamda kaynağa atfedilerek aktarılabilir.
İlk Yılları ve Eğitimi
Bu bölümde aşağıdaki bilgiler yer alabilir:
Tıp eğitimi,
Uzmanlık eğitimi,
Yan dal eğitimi,
Doktora veya akademik araştırma eğitimi,
Kariyeri etkileyen önemli burslar,
Uzun süreli araştırma görevleri.
Bütün kursların, sertifikaların, kısa süreli eğitimlerin ve kongre katılımlarının listelenmesi gerekli değildir.
Akademik Kariyer
Akademik kariyer kronolojik biçimde ele alınabilir:
Araştırma görevliliği,
Uzmanlık ve öğretim üyeliği,
Doçentlik ve profesörlük,
Ulusal ve uluslararası araştırma görevleri,
Seçkin akademik pozisyonlar,
Üst düzey akademik yöneticilik görevleri.
Kadro ve unvan bilgileri mümkün olduğunca güvenilir kurumsal kayıtlarla doğrulanmalıdır. Ancak bu kayıtların kişinin akademik kayda değerliğini tek başına kanıtlamadığı dikkate alınmalıdır.
Bilimsel Çalışmaları
Bu bölüm yalnızca yayınların listesi biçiminde hazırlanmamalıdır. Kaynakların olanak verdiği ölçüde şu sorular yanıtlanmalıdır:
Kişi hangi alanlarda araştırma yapmıştır?
Hangi çalışmaları alan üzerinde etkili olmuştur?
Katkıları bağımsız araştırmacılar tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Geliştirdiği yöntem, kavram veya sınıflandırma var mıdır?
Çalışmaları klinik uygulamaya veya tıp eğitimine nasıl yansımıştır?
Bulguları bilimsel kılavuzlarda veya temel kaynaklarda kullanılmış mıdır?
Editör, akademisyenin makalelerini okuyarak çalışmaların önemine ilişkin kendi bilimsel değerlendirmesini oluşturmamalıdır.
Seçilmiş Yayınlar
Wikipedia biyografisi eksiksiz bir akademik yayın arşivi değildir.
Yayınlar bölümünde şu çalışmalar seçilebilir:
En etkili makaleler,
Önemli kitaplar,
Alan üzerinde belirgin etkisi bulunan yayınlar,
Bağımsız kaynaklarda özel olarak ele alınan eserler,
Önemli yöntemi veya keşfi açıklayan temel çalışmalar.
Yüzlerce yayının tamamı yerine uygun bir akademik veri tabanına veya kurumsal profile dış bağlantı verilebilir. Maddenin büyük bölümünün yayın kataloglarından oluşması biyografik dengeyi bozabilir.
Ödüller ve Üyelikler
Ödül ve üyelikler listelenirken şu ayrıntılar doğru biçimde belirtilmelidir:
Ödülün resmî adı,
Verildiği yıl,
Ödülü veren kuruluş,
Kişisel veya ekip ödülü olup olmadığı,
Üyeliğin standart kayıtla mı yoksa seçimle mi kazanıldığı,
Unvanın süreli veya sürekli olup olmadığı.
İdari Görevler
Her komisyon üyeliği veya bölüm görevi ayrı ayrı listelenmemelidir. Yalnızca kişinin akademik kariyerini anlamak bakımından önemli ve kaynaklandırılabilir görevler kullanılmalıdır.
Fotoğraf Kullanımı
Bir profesör doktorun hastane veya üniversite internet sitesinde fotoğrafının bulunması, görselin Wikipedia’da kullanılabileceği anlamına gelmez.
Görsel için genellikle:
Fotoğrafı çeken kişinin belirlenmesi,
Telif hakkı sahibinin izin vermesi,
Uygun bir serbest lisans seçilmesi,
Görselin doğru kaynak ve lisans açıklamasıyla yüklenmesi
gerekir.
Fotoğrafta doktorun yer alması, telif hakkının doktora ait olduğu anlamına gelmez. Telif hakkı çoğunlukla fotoğrafı oluşturan kişiye veya sözleşmeye bağlı olarak ilgili kuruma ait olabilir.
Otobiyografi ve Çıkar Çatışması
Bir profesör doktorun kendi maddesini yazması veya metni aşağıdaki kişilerden birine hazırlatması çıkar çatışması meydana getirebilir:
Sekreteri,
Üniversite çalışanı,
Hastanenin kurumsal iletişim birimi,
Kliniğin dijital pazarlama ajansı,
Basın danışmanı,
Menajer veya temsilci,
Ücretli editör.
Çıkar çatışması bulunan kişiler:
Olumlu bilgileri orantısız biçimde öne çıkarabilir,
Eleştirileri dışarıda bırakabilir,
Akademik öz geçmiş dilini kullanabilir,
Kaynakların bağımsızlığını yanlış değerlendirebilir,
Hastane ve kişisel kaynakları yeterli görebilir,
Sayfayı kontrol edilebilir bir tanıtım alanı olarak değerlendirebilir.
Wikipedia maddesi oluşturulduktan sonra doktorun, üniversitenin veya hastanenin mülkiyetinde değildir. Topluluk tarafından değiştirilebilir, kısaltılabilir veya silinme değerlendirmesine alınabilir.
Ücretli Profesyonel Destek Alınması Yasak mıdır?
Ücretli katkı kendi başına yasak değildir. Ancak ücretli katkının gizlenmesi Wikimedia Kullanım Şartlarıyla bağdaşmaz.
Wikimedia Kullanım Şartları, ücret karşılığında katkıda bulunan kişinin ilgili işverenini, müşterisini, hedeflenen yararlanıcıyı ve bağlantılarını açıklamasını zorunlu tutar. Yerel Wikipedia topluluğu bu genel yükümlülüğe ek kurallar uygulayabilir. (foundation.wikimedia.org)
Açıklama yapılması:
Kişinin kayda değer olduğunu,
Taslağın kabul edileceğini,
Sayfanın yayımlanacağını,
İçeriğin değiştirilemeyeceğini,
Maddenin kalıcı olacağını
garanti etmez.
Wikipedia Sayfası Oluşturma Süreci
1. Akademik Uygunluk İncelemesi
İlk aşamada kişinin unvanından veya öz geçmişinden önce akademik etkisi incelenmelidir.
Şu sorulara yanıt aranır:
Kişinin başlıca bilimsel katkısı nedir?
Katkının önemli olduğu bağımsız kaynaklarla gösterilebiliyor mu?
Akademik kayda değerlik ölçütlerinden hangileri karşılanmaktadır?
Atıf verileri kişinin alanına göre anlamlı mıdır?
Ödüller gerçekten seçici ve prestijli midir?
Akademi veya dernek üyelikleri standart mı, seçilmiş üyelik mi?
İdari görev yeterince üst düzey ve önemli midir?
Kişi genel kayda değerlik kapsamında bağımsız kaynaklarda ele alınmış mıdır?
2. Kaynak Haritasının Oluşturulması
Kaynaklar kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmalıdır:
Biyografik kaynaklar,
Akademik etki kaynakları,
Bibliyometrik veriler,
Ödül kayıtları,
Akademi ve üyelik kayıtları,
Kurumsal görev kaynakları,
Tıbbi içerik kaynakları,
Eleştiri ve hukuki süreç kaynakları.
Her kaynak yalnızca desteklediği bilgi için kullanılmalıdır.
3. Bilimsel Etki Analizi
Yayınların yalnızca sayısı değil, aşağıdaki unsurlar incelenmelidir:
Atıf dağılımı,
Alanın bibliyometrik normları,
Önemli çalışmalar,
Bağımsız akademik incelemeler,
Klinik veya eğitimsel etki,
Uluslararası kullanım,
Kılavuz ve ders kitabı atıfları,
Kişinin araştırmadaki özgün katkısı.
4. Kaynak Bağımsızlığı İncelemesi
Kaynağın tanınmış bir internet sitesinde yayımlanması tek başına yeterli değildir. İçeriğin nasıl üretildiği araştırılmalıdır.
Şu sorular önemlidir:
Haber hastanenin basın bülteninden mi alınmıştır?
Röportaj tedavi veya klinik tanıtımı amacıyla mı hazırlanmıştır?
İçerik sponsorlu mudur?
Aynı metin farklı haber sitelerinde tekrar mı yayımlanmıştır?
Kaynak doktorun bilimsel etkisini bağımsız biçimde değerlendiriyor mu?
İçeriğin yazarı ve editoryal denetimi belli midir?
Yayın ile doktor veya çalıştığı kurum arasında ticari ilişki var mıdır?
5. Madde Kapsamının Belirlenmesi
Kaynakların sağladığı bilgi, maddenin ne kadar ayrıntılı hazırlanabileceğini belirler.
Kaynaklar sınırlıysa kişisel öz geçmişten alınan ayrıntılarla uzun bir metin oluşturulmamalıdır. Akademik etki güçlü olsa bile bütün biyografik ayrıntılar doğrulanamayabilir.
Madde yalnızca güvenilir kaynakların desteklediği ölçüde genişletilmelidir.
6. Taslağın Hazırlanması
Taslak hazırlanırken:
Tanıtım ifadelerinden kaçınılır.
Bilimsel etki kaynaklara atfedilir.
Tıbbi iddialar yüksek kaliteli kaynaklarla desteklenir.
Yayın listesi seçilmiş çalışmalarla sınırlandırılır.
Eleştiriler ve tartışmalar orantılı biçimde ele alınır.
Özel hayat ayrıntıları gerekli ölçüde kullanılır.
Özgün bilimsel yorum yapılmaz.
Ücretli veya bağlantılı katkı açıklanır.
Her önemli iddia uygun kaynakla eşleştirilir.
7. Bağımsız Değerlendirme
Taslak inceleme sonucunda:
Kabul edilebilir,
Ek kaynak talep edilebilir,
Akademik etkinin yeterince gösterilmediği belirtilebilir,
Reklam veya öz geçmiş dili nedeniyle geri çevrilebilir,
Tıbbi kaynakların yetersiz olduğu değerlendirilebilir,
Yaşayan kişi politikası bakımından düzenleme istenebilir.
Metnin yalnızca kelimelerini değiştirmek, bağımsız kaynak veya kayda değerlik eksikliğini çözmez.
8. Yayımlanma Sonrası Süreç
Madde yayımlandıktan sonra:
Başka kullanıcılar içeriği değiştirebilir,
Yayın listeleri kısaltılabilir,
Tanıtım niteliğindeki bilgiler çıkarılabilir,
Kaynaklar sorgulanabilir,
Bakım şablonları eklenebilir,
Yeni bilgiler eklenebilir,
Silinme tartışması başlatılabilir.
Yeni akademik başarıların eklenebilmesi için doğrulanabilir ve ansiklopedik açıdan anlamlı olması gerekir.
Profesör Doktor Maddelerinin Reddedilme veya Silinme Nedenleri
En sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
Profesör unvanının tek başına yeterli görülmesi,
Üniversite öz geçmişinin doğrudan kopyalanması,
Maddenin hastane tanıtım metni biçiminde yazılması,
Yayın sayısının bilimsel etki olarak sunulması,
H-indeksinin tek başına kayda değerlik kanıtı kabul edilmesi,
Google Scholar profilinin temel kaynak yapılması,
YÖK Akademik veya ORCID kayıtlarına aşırı dayanılması,
Kongre katılımlarının akademik başarı listesi olarak sunulması,
Standart dernek üyeliklerinin seçkin üyelik gibi gösterilmesi,
Yayın kurulu üyeliğinin baş editörlükle karıştırılması,
Küçük veya ücretli ödüllerin prestijli akademik ödül olarak tanıtılması,
“Dünyada ilk” ve “Türkiye’de ilk” iddialarının bağımsız kaynaklarla doğrulanmaması,
Doktorun kendi makalesinden bilimsel önem çıkarılması,
Basın bültenlerinin bağımsız haber sayılması,
Hastane ve klinik sitelerinin kayda değerliğin ana kaynağı yapılması,
Hasta yorumlarının kaynak olarak kullanılması,
Tıbbi iddiaların yalnızca birincil araştırmalara dayandırılması,
Bilimsel çalışmalardan özgün sonuçlar çıkarılması,
Malpraktis veya etik iddiaların kesin hükümle yazılması,
Yaşayan kişinin özel bilgilerinin zayıf kaynaklarla eklenmesi,
Ücretli katkının açıklanmaması,
Telif hakkı ihlali içeren metin veya fotoğraf kullanılması.
Sayfa Oluşturulmadan Önce Sorulması Gereken Sorular
Kişinin akademik alandaki en önemli katkısı nedir?
Bu katkının önemli olduğu bağımsız kaynaklarla gösterilebiliyor mu?
Kişi yalnızca profesör unvanına mı dayanıyor?
En güçlü üç bağımsız biyografik veya akademik kaynak hangileridir?
Araştırmalar bağımsız incelemelerde ele alınmış mıdır?
Atıf sayıları kişinin uzmanlık alanına göre anlamlı mıdır?
Atıfların önemli bir bölümü öz atıflardan mı oluşmaktadır?
Çalışmalara klinik kılavuzlarda veya ders kitaplarında yer verilmiş midir?
Ödüller seçici ve akademik açıdan prestijli midir?
Akademi veya dernek üyelikleri seçimle mi kazanılmıştır?
Kişinin üst düzey akademik yöneticilik görevi var mıdır?
Baş editörlük yapılan dergi alanında önemli ve köklü müdür?
Medya görünürlüğü bağımsız mı, yoksa tanıtım amaçlı mı?
“İlk”, “öncü” veya “tek” gibi iddialar güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyor mu?
Maddede tıbbi iddialar yer alacaksa uygun ikincil tıbbi kaynaklar var mı?
Hukuki veya etik tartışmalar güvenilir kaynaklarda ele alınmış mı?
Ücretli veya bağlantılı katkı varsa gerekli açıklama yapılacak mı?
Kullanılacak fotoğrafın telif ve lisans durumu uygun mu?
Sayfanın doktor veya hastane tarafından kontrol edilemeyeceği kabul ediliyor mu?
Madde, kişisel öz geçmiş kullanılmadan bağımsız kaynaklarla yazılabilecek durumda mı?
Profesyonel Editör Değerlendirmesi Neleri İnceler?
Profesyonel bir Wikipedia uygunluk değerlendirmesi yalnızca profesörlük unvanını, yayın sayısını veya h-indeksini kontrol etmekten ibaret değildir.
İncelemede genellikle şu başlıklar değerlendirilir:
Akademik kayda değerlik: Bilimsel etkinin akademisyen kriterleri karşısındaki durumu.
Genel kayda değerlik: Kişi hakkında bağımsız ve kapsamlı kaynakların bulunması.
Bibliyometrik durum: Atıf verilerinin alan, kariyer süresi ve yayın türlerine göre yorumlanması.
Bilimsel katkı: Yöntem, keşif, sınıflandırma veya klinik uygulama üzerindeki etkiler.
Ödül ve üyelikler: Ödüllerin ve akademik üyeliklerin seçiciliği ile itibarı.
Kurumsal görevler: Akademik ve idari görevlerin düzeyi.
Kaynak bağımsızlığı: Üniversite, hastane, klinik ve kişisel kaynaklarla bağımsız yayınların ayrılması.
Tıbbi kaynak standardı: Biyomedikal iddiaların güncel ve güvenilir kaynaklara dayanması.
Yaşayan kişi riski: Özel hayat, sağlık, disiplin ve hukuki iddiaların kaynak durumu.
Tarafsızlık riski: Maddenin klinik tanıtımına veya akademik öz geçmişe dönüşme ihtimali.
Çıkar çatışması: Kişiyle bağlantılı katkıların şeffaflığı.
Telif riski: Metin, fotoğraf ve yayın görsellerinin kullanım hakları.
Silinme riski: Maddenin topluluk değerlendirmesinde kaynaklarla savunulabilirliği.
Sık Sorulan Sorular
Her profesör doktor için Wikipedia sayfası açılabilir mi?
Hayır. Profesörlük unvanı akademik bir rütbedir ancak tek başına Wikipedia kayda değerliği oluşturmaz. Kişinin bilimsel etkisi, önemli ödülleri, seçkin üyelikleri, üst düzey görevleri veya bağımsız kaynak kapsamı değerlendirilmelidir.
Çok sayıda makale yayımlamak yeterli midir?
Hayır. Yayın sayısından çok çalışmaların bilimsel alan üzerindeki etkisi önemlidir. Atıflar, bağımsız incelemeler, kılavuzlarda kullanım ve klinik uygulamaya yansıma birlikte değerlendirilir.
Kaç atıf Wikipedia sayfası için yeterlidir?
Bütün tıp alanları için geçerli sabit bir sayı bulunmaz. Atıf alışkanlıkları uzmanlık alanına, yayın yılına, araştırma türüne ve alanın büyüklüğüne göre değişir.
H-indeksi yüksek olan her doktor kayda değer midir?
Hayır. H-indeksi yardımcı bir bibliyometrik göstergedir ancak tek başına yeterli değildir. Veri tabanı farklılıkları, kariyer süresi, alanın yayın alışkanlıkları ve öz atıflar dikkate alınmalıdır.
Google Scholar profili kaynak olarak kullanılabilir mi?
Yayın ve atıf incelemesinde yardımcı olabilir. Ancak araştırmacı tarafından düzenlenebildiği ve yanlış yayın eşleşmeleri içerebildiği için tek başına bağımsız kayda değerlik kaynağı değildir.
PubMed’de makalesi olmak yeterli midir?
Hayır. PubMed çok sayıda tıp araştırmacısının yayınlarını indeksler. İndekslenmiş bir makaleye sahip olmak akademik faaliyet göstergesidir; bağımsız ansiklopedik kayda değerlik kanıtı değildir.
Tıp fakültesi dekanı olmak yeterli midir?
Dekanlık önemli bir akademik görevdir ancak her durumda tek başına yeterli kabul edilmez. Kurumun niteliği, görev dönemi, kişinin bilimsel etkisi ve diğer kaynaklar birlikte değerlendirilir.
Rektörlük kayda değerlik sağlar mı?
Önemli bir üniversitenin rektörlüğü güçlü bir akademik kayda değerlik göstergesi olabilir. Yine de madde içeriğinin güvenilir kaynaklarla doğrulanması gerekir.
Televizyona sık çıkan doktor için sayfa açılabilir mi?
Medya görünürlüğü tek başına yeterli değildir. Yayınların bağımsızlığı, kapsamı, kişinin bilimsel uzmanlığıyla ilişkisi ve tanıtım amacı taşıyıp taşımadığı incelenir.
Doktorun hastane profili kaynak olarak kullanılabilir mi?
Görev, eğitim ve uzmanlık gibi tartışmasız bilgileri doğrulamak için kullanılabilir. Ancak konuya bağlı olduğu için kayda değerliğin ana kaynağı olamaz.
Tıp kongrelerinde konuşmacı olmak yeterli midir?
Genellikle hayır. Kongrenin niteliği, konuşmacının görevi, davetli sunumun seçiciliği ve kişinin akademik etkisi birlikte değerlendirilir.
Patent sahibi bir doktor için sayfa açılabilir mi?
Patent tek başına yeterli değildir. Buluşun bilimsel veya klinik etkisinin bağımsız kaynaklarda değerlendirilmesi gerekir.
Bir cerrahi tekniği geliştirmek yeterli midir?
Tekniğin önemli olduğu ve kişi tarafından geliştirildiği bağımsız bilimsel kaynaklarla gösterilebiliyorsa güçlü bir kayda değerlik göstergesi olabilir.
Wikipedia sayfasına doktorun bütün yayınları eklenebilir mi?
Genellikle gerekli değildir. Wikipedia maddesi eksiksiz akademik öz geçmiş değildir. En önemli ve etkili çalışmalar seçilebilir; tam yayın listesi uygun bir akademik profile yönlendirilebilir.
Doktor kendi Wikipedia sayfasını düzenleyebilir mi?
Doğrudan düzenleme teknik olarak mümkün olsa da çıkar çatışması meydana getirebilir. Değişikliklerin şeffaf biçimde talep edilmesi ve bağımsız editörlerce değerlendirilmesi daha uygun olabilir.
Wikipedia sayfasının kalıcılığı garanti edilebilir mi?
Hayır. Hiçbir editör, danışman veya hizmet sağlayıcı sayfanın yayımlanacağını ya da kalıcı olarak korunacağını garanti edemez. Madde kaynak, tarafsızlık ve kayda değerlik bakımından topluluk denetimine açıktır.
Sonuç
Profesör doktorlar ve tıp akademisyenleri için Wikipedia sayfası oluşturulmasında belirleyici unsur yalnızca akademik unvan, görev yapılan hastane, yayın sayısı veya medya görünürlüğü değildir.
Asıl değerlendirme, kişinin:
Bilimsel araştırmalarının alanında önemli etki oluşturup oluşturmadığı,
Bu etkinin güvenilir kaynaklarla gösterilip gösterilemediği,
Prestijli akademik ödüllere veya seçkin üyeliklere sahip olup olmadığı,
Tıp eğitimini veya klinik uygulamayı etkileyip etkilemediği,
Önemli akademik kurumlarda üst düzey sorumluluk üstlenip üstlenmediği,
Genel kişi kayda değerliği kapsamında kapsamlı bağımsız yayınlara konu olup olmadığı
üzerinden yapılır.
Sağlıklı bir Wikipedia biyografisi:
Akademik öz geçmiş biçiminde yazılmaz.
Profesörlük unvanını kayda değerliğin tek gerekçesi olarak kullanmaz.
Yayın sayısıyla bilimsel etkiyi birbirine karıştırmaz.
Akademik çalışmaların önemini bağımsız değerlendirmelere dayandırır.
Tıbbi iddialarda yüksek kaliteli kaynaklar kullanır.
Hastane, üniversite ve kişisel kaynakları sınırlı amaçlarla değerlendirir.
Olumlu ve olumsuz bilgileri orantılı biçimde ele alır.
Yaşayan kişinin mahremiyetini gözetir.
Özgün bilimsel yorum ve sentezlerden kaçınır.
Ücretli veya bağlantılı katkıları açıklar.
Sayfanın konu kişi tarafından kontrol edilemeyeceğini kabul eder.
Bu koşullar sağlanmadan hazırlanan bir madde, teknik olarak ayrıntılı ve çok sayıda kaynak içeriyor görünse bile akademik etkinin gösterilememesi, bağımsız kaynak yetersizliği, reklam dili, tıbbi kaynak sorunu veya çıkar çatışması nedeniyle reddedilebilir ya da silinme değerlendirmesine alınabilir.
