Wikipedia’da bir sayfa oluşturmak yalnızca metin yazıp yayımlamaktan ibaret değildir. Konunun kayda değerliğinin bağımsız kaynaklarla gösterilmesi, bilgilerin doğrulanabilir olması, ansiklopedik ve tarafsız bir dil kullanılması ve çıkar çatışması kurallarına uyulması gerekir. Bu rehber, Wikipedia’da yeni bir madde oluşturma sürecini temel politika ve uygulamalar çerçevesinde açıklamaktadır.
Wikipedia’da Sayfa Oluşturmak Ne Anlama Gelir?
Wikipedia’da sayfa oluşturmak, bir kişi, şirket, kurum, ürün, eser, olay veya başka bir konu hakkında bağımsız kaynaklara dayanan ansiklopedik bir madde hazırlamak anlamına gelir.
Wikipedia, kişilerin veya kuruluşların kendilerini tanıttıkları bir profil platformu değildir. Bir konunun gerçek olması, resmî olarak kayıtlı bulunması, ticari faaliyet göstermesi veya belirli bir takipçi kitlesine sahip olması tek başına o konu hakkında bağımsız bir Wikipedia maddesi oluşturulmasını gerektirmez.
Wikipedia’daki temel değerlendirme, konunun dış dünyada ne ölçüde ele alındığına dayanır. Genel kayda değerlik yaklaşımına göre bir konu, kendisinden bağımsız ve güvenilir kaynaklarda yeterli ölçüde ele alınmışsa ayrı bir maddeye konu olmaya daha uygun kabul edilir.
Bu nedenle madde oluşturma sürecinde ilk soru:
“Bu konu hakkında ne yazılabilir?”
değil,
“Bu konu hakkında bağımsız ve güvenilir kaynaklar ne yayımlamıştır?”
olmalıdır.
Wikipedia’da Herkes Sayfa Oluşturabilir mi?
Wikipedia, genel olarak kullanıcıların içerik oluşturmasına ve mevcut içerikleri geliştirmesine açık, gönüllü editörler tarafından düzenlenen çevrim içi bir ansiklopedidir. Ancak teknik olarak sayfa oluşturabilmek, oluşturulan sayfanın kalıcı olacağı anlamına gelmez.
Bir madde yayımlandıktan sonra diğer kullanıcılar tarafından:
İçerik bakımından incelenebilir,
Kaynakları denetlenebilir,
Tarafsızlık ve doğrulanabilirlik yönünden değerlendirilebilir,
Başka bir maddeyle birleştirilmesi önerilebilir,
Taslak alanına taşınabilir,
Hızlı silme işlemine konu olabilir,
Topluluk tarafından silinmeye aday gösterilebilir.
Dolayısıyla Wikipedia’da sayfa oluşturma hakkı ile bir maddenin ansiklopedide kalmaya uygun olması farklı konulardır.
Wikipedia Sayfası Oluşturmadan Önce Yapılması Gerekenler
Konunun Daha Önce Oluşturulup Oluşturulmadığını Kontrol Etmek
Yeni bir madde hazırlamadan önce Wikipedia’nın arama alanında konu adı araştırılmalıdır. Konu farklı bir yazımla, önceki bir adla veya daha geniş kapsamlı başka bir maddenin içerisinde bulunabilir.
Örneğin bir şirket;
Eski ticari unvanıyla,
Bağlı bulunduğu holdingin maddesi içinde,
Markalarından birinin adıyla,
Kurucusunun maddesinde,
Birleştiği veya satın alındığı şirketin sayfasında
yer alıyor olabilir.
Aynı konu hakkında ikinci bir madde oluşturmak, yinelenen içerik sorununa yol açabilir. Böyle durumlarda yeni bir madde açmak yerine mevcut maddenin geliştirilmesi veya uygun bir başlık değişikliği yapılması gerekebilir.
Kayda Değerlik Araştırması Yapmak
Wikipedia açısından kayda değerlik, bir konunun ayrı bir ansiklopedi maddesine konu olmaya uygun olup olmadığını belirlemek için kullanılan değerlendirme ölçütüdür. Kayda değerlik, konunun popülerliğiyle veya ekonomik büyüklüğüyle aynı anlama gelmez.
Genel olarak şu unsurlar birlikte değerlendirilir:
Konu hakkında yayımlanmış bağımsız kaynakların bulunması,
Kaynakların güvenilir ve editoryal denetime sahip olması,
Konunun kaynaklarda yalnızca adının geçmemesi, belirli bir kapsamda ele alınması,
Kaynakların konunun kendisi, sahibi veya bağlı kuruluşları tarafından üretilmemiş olması,
Kaynak kapsamının tek bir kısa süreli olayla sınırlı kalmaması.
Bir şirketin yüksek ciroya ulaşması, bir kişinin çok sayıda takipçisinin bulunması veya bir markanın reklam kampanyalarında görünür olması otomatik olarak kayda değerlik oluşturmaz. Wikipedia’daki değerlendirme, bu unsurların bağımsız kaynaklara nasıl yansıdığına odaklanır.
Güvenilir ve Bağımsız Kaynakları Toplamak
Madde yazımına başlanmadan önce kullanılabilecek kaynakların bir listesi hazırlanmalıdır. Wikipedia’da kaynakların güvenilirliği; yayıncının itibarı, editoryal denetim süreci, içerik türü, yazarın uzmanlığı ve kaynağın ilgili iddiayla ilişkisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Kullanılabilecek kaynaklara bağlama göre şunlar örnek gösterilebilir:
Ulusal veya bölgesel gazetelerde yayımlanmış imzalı haberler,
Bağımsız dergi ve sektörel yayınlar,
Akademik kitaplar ve hakemli dergiler,
Üniversite yayınları,
Alanında tanınmış yayınevlerinin kitapları,
Güvenilir haber ajanslarının özgün dosyaları,
Kamu kurumlarının doğrulanabilir kayıt ve raporları.
Buna karşılık aşağıdaki kaynak türleri kayda değerliği kanıtlamak bakımından çoğu zaman sınırlı değere sahiptir:
Kurumun kendi internet sitesi,
Kişisel internet siteleri,
Sosyal medya hesapları,
Basın bültenleri,
Sponsorlu tanıtım yazıları,
Şirket tarafından hazırlanan kurumsal biyografiler,
İçeriği kullanıcılar tarafından oluşturulan kontrolsüz platformlar,
Ürün satış sayfaları,
Etkinlik duyuruları,
Kaynağı belirsiz bloglar.
Birincil veya resmî kaynaklar; kuruluş tarihi, yönetici adı, merkez adresi veya teknik ürün bilgisi gibi belirli olguların doğrulanmasında kullanılabilir. Ancak bir konunun neden bağımsız bir maddeye değer olduğunu göstermek için çoğunlukla ikincil ve bağımsız kaynaklara ihtiyaç duyulur.
Wikipedia İçin Kayda Değerlik Nasıl Değerlendirilir?
Kaynakta Yalnızca Adının Geçmesi Yeterli Değildir
Bir kişi veya şirketin bir haberde adının bulunması, o kaynağın kayda değerlik bakımından yeterli olduğu anlamına gelmez.
Örneğin aşağıdaki kullanımlar genellikle sınırlı kapsam olarak değerlendirilir:
Etkinliğe katılan şirketler listesi,
Sponsorlar bölümü,
Bir cümlelik isim geçişi,
Ödül adayları listesi,
Borsa veya piyasa tabloları,
İş ortakları listesi,
Konferans programı,
Ürün fiyat karşılaştırması,
Rutin şirket kuruluş duyurusu.
Kaynağın konuyu bağımsız biçimde incelemesi, geçmişini, etkisini, çalışmalarını veya tartışmalı yönlerini belirli bir ayrıntıyla ele alması daha güçlü bir gösterge oluşturur.
Kaynak Sayısından Çok Kaynakların Niteliği Önemlidir
Çok sayıda zayıf kaynak, birkaç kapsamlı ve bağımsız kaynağın yerine geçmez.
Örneğin aynı basın bülteninin onlarca internet sitesinde yayımlanması, onlarca bağımsız haber bulunduğu anlamına gelmeyebilir. Bu içerikler tek bir kurumsal metnin yeniden yayımlanmış sürümleri olabilir.
Kaynak değerlendirmesinde şu sorular sorulmalıdır:
İçerik özgün bir gazetecilik veya araştırma ürünü müdür?
Yayının editoryal denetim mekanizması var mıdır?
Kaynak, maddede ele alınan kişiden veya kuruluştan bağımsız mıdır?
İçeriğin hazırlanması için ödeme yapılmış mıdır?
Haber yalnızca duyuru niteliğinde midir?
Konu, kaynakta ayrıntılı biçimde ele alınmış mıdır?
Kaynak doğrudan iddiayı destekliyor mudur?
Wikipedia Maddesi Nasıl Yazılmalıdır?
Ansiklopedik Bir Giriş Bölümü Hazırlamak
Maddenin ilk paragrafı, konunun temel kimliğini ve neden bilindiğini özetlemelidir. Giriş bölümü kısa, açık ve kaynaklandırılabilir bilgilerden oluşmalıdır.
Bir kişi maddesinin girişinde genellikle:
Adı,
Mesleği veya faaliyet alanı,
Uyruğu ya da ilişkili olduğu ülke,
Güvenilir kaynaklarda tanınmasını sağlayan temel çalışması
belirtilir.
Bir şirket maddesinin girişinde ise genellikle:
Şirketin adı,
Kuruluş türü,
Faaliyet gösterdiği sektör,
Kuruluş yeri ve tarihi,
Kaynaklarda öne çıkan temel özelliği
yer alabilir.
Giriş bölümünde sloganlara, reklam ifadelerine ve doğrulanamayan üstünlük iddialarına yer verilmemelidir.
Kronolojik ve Konu Temelli Bir Yapı Kurmak
Maddenin gövdesi, konunun niteliğine göre kronolojik veya tematik bir düzende hazırlanabilir.
Bir şirket maddesinde şu bölümler kullanılabilir:
Tarihçe,
Faaliyetler,
Ürünler veya hizmet alanları,
Kurumsal yapı,
Satın almalar ve birleşmeler,
Tartışmalar,
Kaynakça.
Bir kişi maddesinde ise şu bölümler tercih edilebilir:
İlk yılları ve eğitimi,
Kariyeri,
Çalışmaları,
Eserleri,
Ödülleri,
Tartışmalar,
Kişisel yaşamı,
Kaynakça.
Bölüm başlıkları, yalnızca kaynaklarla desteklenebilecek içerikler için oluşturulmalıdır.
Tarafsız Bir Dil Kullanmak
Wikipedia’nın temel içerik ilkelerinden biri tarafsız bakış açısıdır. Bir madde, konuyu öven veya eleştiren tek taraflı bir anlatı kurmamalıdır.
Aşağıdaki türde ifadeler ansiklopedik kabul edilmez:
Sektörün lider markasıdır.
Benzersiz hizmetler sunmaktadır.
Başarılı projelere imza atmıştır.
Kısa sürede büyük başarılara ulaşmıştır.
Müşteri memnuniyetini ön planda tutmaktadır.
Yenilikçi çözümleriyle fark yaratmaktadır.
Ülkenin en tanınmış isimlerinden biridir.
Bu ifadeler, doğrulanabilir olgular yerine değerlendirme ve tanıtım dili içerir.
Bunların yerine kaynağa dayanan somut ifadeler kullanılmalıdır:
Şirket 2008 yılında Ankara’da kuruldu.
Kuruluş, 2022 yılında X şirketini satın aldı.
Yazarın ilk romanı 2016 yılında yayımlandı.
Araştırmacı, çalışmalarını moleküler biyoloji alanında yürüttü.
Albüm, yayımlandığı yıl belirli bir listede yer aldı.
Tarafsızlık, olumsuz bilgilerin çıkarılması anlamına gelmez. Güvenilir kaynaklarda önemli ölçüde ele alınan eleştiriler, hukuki süreçler veya tartışmalar da konuya uygun ağırlık verilerek maddeye dâhil edilebilir.
Yalnızca Kaynaklarda Bulunan Bilgileri Kullanmak
Wikipedia, yayımlanmamış analizlerin veya kişisel çıkarımların paylaşılacağı bir platform değildir. Editör, kaynaklardaki farklı bilgileri birleştirerek kaynakların açıkça söylemediği yeni bir sonuca ulaşmamalıdır.
Örneğin kaynaklarda bir şirketin büyüdüğü ve başka bir kaynakta yeni personel aldığı yazıyorsa, bu bilgilerden hareketle şirketin “sektör lideri hâline geldiği” sonucu çıkarılamaz.
Maddede yer alan her önemli bilgi:
Yayımlanmış olmalı,
Güvenilir bir kaynağa dayanmalı,
Kaynakta açık biçimde bulunmalı,
Kaynağın ifade ettiği kapsamı aşmamalıdır.
Wikipedia’da Kaynak Nasıl Gösterilir?
Her Önemli İddianın Ardına Kaynak Eklemek
Kaynaklar, paragrafın sonunda toplu biçimde verilmek yerine mümkün olduğunca destekledikleri cümlenin veya iddianın hemen arkasına yerleştirilmelidir.
Özellikle aşağıdaki bilgiler kaynaklandırılmalıdır:
Doğum tarihi ve doğum yeri,
Kuruluş tarihi,
Eğitim bilgileri,
Yönetici ve kurucu bilgileri,
Ödüller,
Satın alma ve birleşmeler,
Finansal veriler,
Dava ve soruşturmalar,
Tartışmalı açıklamalar,
Eleştiriler,
Başarı veya sıralama iddiaları.
Kaynak ile cümle arasında doğrudan bağlantı bulunmalıdır. Kaynağın yalnızca genel olarak konu hakkında olması yeterli değildir; ilgili iddiayı gerçekten doğrulaması gerekir.
Kaynak Künyesini Eksiksiz Girmek
Bir internet kaynağında mümkün olduğunca şu bilgiler bulunmalıdır:
Yazarın adı,
Yazının veya haberin başlığı,
Yayının adı,
Yayım tarihi,
İnternet adresi,
Erişim tarihi.
Eksik kaynak künyeleri, diğer editörlerin doğrulama yapmasını zorlaştırabilir.
Wikipedia Hesabı Oluşturmak Gerekir mi?
Wikipedia’nın bazı düzenleme işlevleri hesap açılmadan kullanılabilir. Bununla birlikte yeni bir madde oluşturma sürecinde hesap kullanılması, düzenleme geçmişinin takip edilmesini ve diğer kullanıcılarla iletişim kurulmasını kolaylaştırır.
Kullanıcı hesabı sayesinde:
Bir kullanıcı sayfası oluşturulabilir,
Tartışma mesajları takip edilebilir,
Taslak alanında çalışma yapılabilir,
İzleme listesi kullanılabilir,
Düzenleme geçmişi tek hesapta toplanabilir,
Topluluk süreçlerine daha düzenli katılım sağlanabilir.
Kullanıcı adı seçerken bir şirketin resmî temsilcisi izlenimi veren, reklam niteliği taşıyan veya birden fazla kişi tarafından kullanılacak kurumsal hesaplardan kaçınılmalıdır.
Madde Doğrudan Yayımlanmalı mı, Taslakta mı Hazırlanmalı?
Taslak Alanında Çalışmanın İşlevi
Yeni kullanıcılar veya konuya doğrudan bağlı kişiler açısından metni önce taslak alanında hazırlamak daha kontrollü bir yöntem olabilir.
Taslakta çalışma süreci şu imkânları sağlar:
Metnin yayımlanmadan önce geliştirilmesi,
Eksik kaynakların tamamlanması,
Biçimlendirme hatalarının düzeltilmesi,
Tarafsızlık sorunlarının incelenmesi,
Deneyimli kullanıcılardan görüş alınması,
Maddenin ana ad alanına taşınmadan önce değerlendirilmesi.
Ancak bir metnin taslakta bulunması, daha sonra mutlaka yayımlanacağı anlamına gelmez. Taslakların da kayda değerlik, doğrulanabilirlik, telif hakkı ve tarafsızlık kurallarını karşılaması gerekir.
Doğrudan Ana Madde Alanında Yayımlamanın Riskleri
Hazırlanmamış veya yeterli kaynak içermeyen bir metnin doğrudan yayımlanması, hızlı silme ya da silinme tartışmasıyla karşılaşmasına neden olabilir.
Aşağıdaki durumlarda doğrudan yayımlama riski artar:
Kayda değerlik araştırması yapılmamışsa,
Kaynakların çoğu konunun kendi internet sitesinden oluşuyorsa,
Metin tanıtım dili içeriyorsa,
İçerik başka bir internet sitesinden kopyalanmışsa,
Konunun daha önce silinmiş bir maddesi varsa,
Maddeyi oluşturan kişi konuya doğrudan bağlıysa,
Yaşayan kişiler hakkında kaynaksız bilgiler bulunuyorsa.
Kişi veya Kuruluş Kendi Wikipedia Sayfasını Oluşturabilir mi?
Çıkar Çatışması Nedir?
Bir editörün madde konusu ile kişisel, mesleki veya mali bir ilişkisinin bulunması çıkar çatışması oluşturabilir.
Çıkar çatışması şu durumlarda ortaya çıkabilir:
Kişinin kendi maddesini yazması,
Şirket çalışanının şirket maddesini oluşturması,
Halkla ilişkiler ajansının müşterisi hakkında düzenleme yapması,
Aile üyesinin bir kişi biyografisi hazırlaması,
Ücret karşılığında içerik oluşturan bir editörün müşterisi hakkında doğrudan değişiklik yapması.
Wikipedia’nın çıkar çatışması yönergesi, ücretli katkıyı finansal çıkar çatışmasının bir biçimi olarak ele alır. Çünkü ücretli editörün işveren veya müşterinin hedefleri ile ansiklopedinin amaçları arasında gerilim oluşabilir.
Çıkar çatışması bulunan kişilerin doğrudan ve tartışmalı düzenlemeler yapmak yerine değişiklik önerilerini tartışma sayfasında sunmaları daha uygun kabul edilir.
Ücretli Katkıların Açıklanması
Ücret karşılığında Wikipedia’ya katkıda bulunan kişilerden, ilgili katkılar bakımından işverenlerini, müşterilerini ve bağlantılarını açıklamaları beklenir. Bu açıklama yükümlülüğü, ücretli katkıların gizlenmesini önlemeye ve topluluk değerlendirmesinin şeffaf biçimde yapılmasına yöneliktir.
Ücret ödenmesi, bir maddenin yayımlanmasını veya korunmasını sağlamaz. Ücretli hazırlanmış bir içerik de diğer maddelerle aynı politika ve yönergelere tabidir.
Wikipedia Sayfalarında Telif Hakkı Neden Önemlidir?
Bir şirketin internet sitesindeki “Hakkımızda” metninin, bir kişinin resmî biyografisinin veya yayımlanmış bir haberin doğrudan kopyalanarak Wikipedia’ya eklenmesi telif hakkı ihlaline yol açabilir.
Kaynak göstermek, metni aynen kopyalama hakkı vermez. Bilgiler:
Özgün cümlelerle,
Ansiklopedik bir anlatımla,
Kaynağın anlamı değiştirilmeden,
Gereksiz ayrıntılardan arındırılarak
yeniden ifade edilmelidir.
Kısa ve zorunlu alıntılar, uygun biçimde işaretlenerek ve kaynağı gösterilerek kullanılabilir. Ancak bir maddenin önemli bölümü alıntılardan veya başka metinlerin yakın biçimde yeniden yazılmasından oluşmamalıdır.
Wikipedia Maddesine Görsel Nasıl Eklenir?
Wikipedia maddelerinde kullanılan görsellerin telif durumu açık olmalıdır. İnternette bulunan her görsel serbestçe kullanılamaz.
Bir görsel:
Kullanıcı tarafından üretilmiş olabilir,
Kamu malı olabilir,
Uygun bir özgür lisansla yayımlanmış olabilir,
Belirli koşullarda adil kullanım değerlendirmesine tabi olabilir.
Şirket internet sitesinden, sosyal medya hesabından veya haber sitesinden alınan bir fotoğrafın kaynağını belirtmek, görseli otomatik olarak kullanılabilir hâle getirmez.
Görseller genellikle Wikimedia Commons üzerinden yüklenir. Yükleme sırasında görselin kaynağı, üreticisi, lisansı ve kullanım hakkı doğru biçimde açıklanmalıdır.
Madde Yayımlandıktan Sonra Ne Olur?
Madde Topluluk Tarafından İncelenebilir
Wikipedia’da yayımlanan içerik, maddeyi oluşturan kişinin kontrolünde kalmaz. Diğer editörler metni değiştirebilir, kaynakları inceleyebilir, bazı bölümleri çıkarabilir veya yeni bilgiler ekleyebilir.
Bir maddenin yayımlanması:
İçeriğin onaylandığı,
Bilgilerin değiştirilemeyeceği,
Maddenin kalıcı olduğu,
Konu sahibinin metni kontrol edeceği
anlamına gelmez.
Wikipedia’nın işleyişi, içeriğin topluluk tarafından sürekli olarak gözden geçirilmesine dayanır.
Bakım Şablonları Eklenebilir
Maddede sorun görülmesi hâlinde şu konularla ilgili bakım şablonları eklenebilir:
Kaynak eksikliği,
Tarafsızlık sorunu,
Reklam dili,
Kayda değerlik belirsizliği,
Çıkar çatışması,
Düzenleme ihtiyacı,
Birincil kaynakların aşırı kullanılması,
Yaşayan kişiler hakkında kaynaksız bilgi,
Birleştirme önerisi.
Bakım şablonu, maddenin kesin olarak silineceği anlamına gelmez. Ancak belirlenen sorunun giderilmesi gerektiğini gösterir.
Silinme Süreci Başlatılabilir
Bir madde, temel içerik ve uygunluk koşullarını karşılamıyorsa silme sürecine alınabilir.
Yaygın gerekçeler şunlardır:
Kayda değerliğin gösterilememesi,
Reklam veya tanıtım amacı taşıması,
Telif hakkı ihlali,
Güvenilir kaynak bulunmaması,
Doğrulanamayan kişi biyografisi,
Daha önce silinmiş içeriğin düzeltilmeden yeniden oluşturulması,
Ansiklopedik olmayan konu,
Başka bir maddenin tekrarı,
Sahte veya açıkça uydurma içerik.
Silinme tartışmalarında yalnızca mevcut metin değil, konu hakkında bulunabilecek bağımsız ve güvenilir kaynaklar da değerlendirilebilir. Bununla birlikte maddede kaynak gösterilmemiş olması, savunulabilir bir konunun dahi silinme riskini artırabilir.
Daha Önce Silinmiş Bir Wikipedia Sayfası Yeniden Oluşturulabilir mi?
Daha önce silinmiş bir maddenin yeniden oluşturulması teknik olarak bazı durumlarda mümkün olabilir. Ancak eski metni aynı biçimde yeniden yayımlamak genellikle sorunu çözmez.
Öncelikle şu konular incelenmelidir:
Madde hangi gerekçeyle silinmiştir?
Hızlı silme mi uygulanmıştır?
Topluluk tartışması sonucunda mı silinmiştir?
Kayda değerlik sorunu mu bulunmuştur?
Metin reklam niteliğinde midir?
Kaynaklar yetersiz veya bağımlı mıdır?
Silinmeden sonra yeni ve güçlü kaynaklar yayımlanmış mıdır?
Yeni taslak, önceki silme gerekçelerini gerçekten gidermekte midir?
Topluluk kararıyla silinmiş bir maddenin, gerekçeler ortadan kaldırılmadan tekrar oluşturulması yeniden silinmesine yol açabilir.
Wikipedia Sayfası Oluştururken En Sık Yapılan Hatalar
Kurumsal Tanıtım Metnini Wikipedia’ya Aktarmak
Şirketlerin internet sitelerinde kullanılan metinler genellikle pazarlama amacıyla hazırlanır. Bu metinlerin Wikipedia’ya aktarılması hem reklam dili hem de telif hakkı sorunu doğurabilir.
Çok Sayıda Zayıf Kaynak Kullanmak
Kaynak sayısını artırmak amacıyla basın bültenleri, yerel kopya haberler veya sponsorlu içerikler eklemek, maddenin kaynak yapısını güçlendirmeyebilir.
Sosyal Medya Takipçi Sayısını Kayda Değerlik Sanmak
Takipçi sayısı, görüntülenme, beğeni veya abone sayısı tek başına ansiklopedik kayda değerlik ölçütü değildir. Bu veriler ancak güvenilir ve bağımsız kaynaklarda konu hakkında daha geniş bir değerlendirme yapılmışsa bağlam sağlayabilir.
Ödülleri Bağlamından Koparmak
Her ödül aynı ansiklopedik ağırlığa sahip değildir. Ödülün veren kuruluşu, seçim yöntemi, adaylık kapsamı, bağımsızlığı ve alanındaki itibarı değerlendirilmelidir.
Olumsuz Bilgileri Çıkarmaya Çalışmak
Wikipedia maddeleri yalnızca olumlu bilgileri içeren kurumsal profiller değildir. Güvenilir kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmış eleştiriler veya tartışmalar, uygun ağırlık ve tarafsız dil çerçevesinde maddeye dâhil edilebilir.
Kaynakta Bulunmayan Sonuçlar Üretmek
Birden fazla kaynağı bir araya getirerek yeni bir unvan, başarı, sıralama veya nedensellik oluşturmak özgün araştırma sorunu doğurabilir.
Maddenin Kalıcı Olacağını Varsaymak
Wikipedia’da yayımlanan hiçbir yeni madde için kalıcılık garantisi bulunmaz. Maddenin durumu, kaynak kalitesi, konu uygunluğu, yazım biçimi ve topluluk değerlendirmesiyle belirlenir.
Wikipedia Sayfası Oluşturma Kontrol Listesi
Bir madde yayımlanmadan önce şu soruların yanıtlanması yararlı olabilir:
Konu hakkında mevcut bir Wikipedia maddesi var mı?
Konu bağımsız ve güvenilir kaynaklarda ayrıntılı biçimde ele alınmış mı?
Kullanılan kaynaklar konu sahibinden bağımsız mı?
Kaynaklar yalnızca basın bülteni veya kurumsal açıklamalardan mı oluşuyor?
Madde tarafsız ve ansiklopedik bir dille mi yazıldı?
Övgü, reklam veya satış ifadeleri çıkarıldı mı?
Her önemli bilgi uygun bir kaynakla destekleniyor mu?
Kaynaklarda bulunmayan yorum veya çıkarımlar var mı?
Metin başka bir internet sitesinden kopyalandı mı?
Görsellerin kullanım lisansları uygun mu?
Yaşayan kişiler hakkındaki bilgiler güçlü kaynaklara dayanıyor mu?
Madde konusu ile editör arasında çıkar çatışması var mı?
Varsa ücretli katkı veya bağlantı açıklaması yapıldı mı?
Konu daha önce silindiyse önceki silme gerekçeleri incelendi mi?
Taslağın bağımsız editörler tarafından incelenmesi gerekiyor mu?
Wikipedia Sayfası Oluşturmak İçin Kaç Kaynak Gereklidir?
Wikipedia politikalarında bütün maddeler için geçerli sabit bir kaynak sayısı bulunmaz. Beş, on veya yirmi kaynağa sahip olmak tek başına kayda değerlik sağlamaz.
Bir maddenin kaynak yapısı şu unsurlar üzerinden değerlendirilir:
Kaynakların bağımsızlığı,
Yayınların güvenilirliği,
Konunun ele alınma derinliği,
Kaynakların birbirinden gerçekten bağımsız olması,
Bilgilerin doğrulanabilirliği,
Kaynakların konu üzerindeki kapsamı.
Birbirinin kopyası olan çok sayıda haber, tek bir özgün kaynağa dayanabilir. Buna karşılık farklı dönemlerde yayımlanmış birkaç kapsamlı ve bağımsız çalışma daha güçlü bir kaynak zemini oluşturabilir.
Wikipedia Sayfası Google’da Ne Zaman Görünür?
Bir madde yayımlandığında arama motorlarında hemen görünmesi garanti değildir. Arama motorlarının sayfayı taraması, dizine eklemesi veya belirli sorgularda göstermesi kendi sistemlerine bağlıdır.
Wikipedia’da madde oluşturmanın amacı arama motoru sıralaması elde etmek değildir. Madde içeriği, ansiklopedik uygunluk ve kaynak politikaları çerçevesinde değerlendirilir. Arama sonuçlarındaki görünürlük, Wikipedia editörlerinin belirlediği veya garanti ettiği bir sonuç değildir.
Wikipedia Sayfasının Sahibi Kimdir?
Wikipedia maddelerinin bireysel bir sahibi bulunmaz. Maddeyi ilk oluşturan kişi, metin üzerinde özel bir mülkiyet veya yönetim hakkı elde etmez.
İçerik:
Topluluk tarafından değiştirilebilir,
Genişletilebilir,
Kısaltılabilir,
Başka bir maddeyle birleştirilebilir,
Başlığı değiştirilebilir,
Politikalara aykırı bulunursa silinebilir.
Konu sahibi, şirket veya temsilci, madde üzerinde diğer kullanıcılardan daha fazla düzenleme yetkisine sahip değildir.
Wikipedia’da sayfa oluşturmak, bir kişi veya kuruluş hakkında tanıtıcı bir profil hazırlamak değil; bağımsız ve güvenilir kaynaklarda yayımlanmış bilgileri tarafsız, doğrulanabilir ve ansiklopedik bir yapı içinde derlemek anlamına gelir.
Sürecin temelini şu unsurlar oluşturur:
Konunun kayda değerliğinin araştırılması,
Güvenilir ve bağımsız kaynakların belirlenmesi,
Kaynakların konuya ilişkin kapsamının incelenmesi,
Tarafsız ve tanıtımdan uzak bir metin hazırlanması,
Her önemli bilginin doğrulanabilir olması,
Telif hakkı kurallarına uyulması,
Çıkar çatışmalarının açıklanması,
Topluluk incelemesine ve değişikliklere açık olunması.
Teknik olarak bir sayfa oluşturulabilmesi, o sayfanın Wikipedia politikalarına uygun olduğunu veya ansiklopedide kalacağını göstermez. Bir maddenin uygunluğu; konu, kaynaklar, içerik yapısı ve topluluk değerlendirmesi birlikte ele alınarak belirlenir.
