Wikipedia Sayfanızın Silinme Riskini Nasıl Azaltabilirsiniz?
Wikipedia’da bir kişi, şirket, marka veya kurum hakkında madde yayımlanmış olması, maddenin kalıcı olacağını göstermez. Silinme riskinin azaltılması; konunun kayda değerliğinin bağımsız kaynaklarla ortaya konulmasına, metnin tarafsız ve doğrulanabilir biçimde hazırlanmasına, tanıtım dilinden kaçınılmasına ve Wikipedia’nın topluluk temelli işleyişine uygun hareket edilmesine bağlıdır.
Wikipedia maddeleri, yayımlandıkları andan itibaren topluluğun incelemesine açık hâle gelir. Bir madde; kayda değerlik ölçütlerini karşılamadığı, güvenilir kaynaklara dayanmadığı, reklam amacı taşıdığı, telif hakkını ihlal ettiği veya ansiklopedik içerik standartlarına uymadığı gerekçesiyle işaretlenebilir, silinmeye aday gösterilebilir ya da belirli koşullarda hızlı silinebilir.
Bu nedenle silinme riskini azaltmak, yalnızca metindeki birkaç ifadeyi değiştirmekten ibaret değildir. Konunun Wikipedia’da bağımsız bir madde olarak yer alabilecek ölçüde kaynaklandırılması, metnin yapısı, kullanılan kaynakların niteliği, editoryal yaklaşım ve maddeyi oluşturan kişinin konuyla ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Wikipedia’da Bir Sayfanın Yayımlanması Kalıcılık Sağlar mı?
Wikipedia’da bir maddenin yayımlanmış olması, o maddenin topluluk tarafından kabul edildiği veya kalıcı biçimde korunacağı anlamına gelmez. Wikipedia, önceden izin alınarak içerik yayımlanan merkezi bir yayın platformu değildir. Maddeler, gönüllü editörler tarafından oluşturulur ve yine topluluk tarafından denetlenir.
Bir madde ilk incelemeyi geçse bile daha sonra:
Kayda değerlik etiketi alabilir.
Ek kaynak talebiyle işaretlenebilir.
Tarafsızlık sorunu bulunduğu belirtilerek düzenleme istenebilir.
Hızlı silme ölçütlerinden biri kapsamında değerlendirilebilir.
Silinmeye aday sayfalar sürecine taşınabilir.
Birleştirme veya başka bir maddeye yönlendirme önerisiyle karşılaşabilir.
Wikipedia’nın silme politikası, ansiklopedinin içerik ölçütlerini karşılamayan sayfaların farklı yöntemlerle değerlendirilmesini düzenler. Silme işlemleri her durumda aynı yöntemle yapılmaz; açık ihlaller için hızlı silme, daha tartışmalı durumlar için topluluk değerlendirmesi gibi farklı süreçler bulunur.
Silinme Riskini Belirleyen Temel Unsur: Kayda Değerlik
Wikipedia’da bir konu hakkında madde bulunabilmesi için yalnızca o kişinin, şirketin veya kurumun gerçek olması yeterli değildir. Konunun ansiklopedik açıdan kayda değer olması gerekir.
Kayda değerlik, çoğunlukla konunun kendisinden bağımsız, güvenilir ve yayımlanmış kaynaklarda yeterli ölçüde ele alınmış olması üzerinden değerlendirilir. Bir şirketin ticaret sicilinde kayıtlı olması, uzun süredir faaliyet göstermesi, çok sayıda müşteriye ulaşması veya kendi sektöründe tanınması tek başına bağımsız bir Wikipedia maddesi için yeterli olmayabilir.
Kayda Değerlik ile Tanınmışlık Aynı Şey Değildir
Bir kişi veya marka sosyal medyada yüksek takipçi sayısına sahip olabilir. Bir işletme önemli bir ciroya, geniş bir müşteri ağına veya güçlü bir dijital görünürlüğe ulaşmış olabilir. Ancak bu unsurlar doğrudan Wikipedia kayda değerliği oluşturmaz.
Wikipedia açısından temel soru şudur:
Konu, kendisinden bağımsız güvenilir kaynaklar tarafından anlamlı ve ayrıntılı biçimde ele alınmış mıdır?
Kayda değerliği destekleyebilecek kaynaklar arasında şunlar bulunabilir:
Bağımsız ulusal veya bölgesel gazete haberleri
Dergi dosyaları ve ayrıntılı incelemeler
Akademik yayınlar
Alanında kabul gören kitaplar
Bağımsız sektörel araştırmalar
Konuyu merkezine alan televizyon veya haber programları
Bağımsız biyografik ve tarihsel çalışmalar
Kayda değerlik, yalnızca kaynak sayısına göre belirlenmez. Çok sayıda kısa, birbirini tekrar eden veya basın bülteninden türetilmiş yayın; daha az sayıdaki kapsamlı, bağımsız ve editoryal denetimden geçmiş kaynak kadar güçlü kabul edilmeyebilir.
Kaynakların Bağımsızlığı Neden Önemlidir?
Wikipedia maddelerinde kullanılan her kaynak, kayda değerliğin kanıtı olarak aynı değere sahip değildir. Bir bilginin doğrulanmasını sağlayan kaynak ile konunun kayda değerliğini gösteren kaynak farklı işlevlere sahip olabilir.
Örneğin bir şirketin resmî internet sitesi kuruluş tarihini doğrulayabilir. Ancak aynı internet sitesi, şirketin neden bağımsız bir ansiklopedi maddesine konu olması gerektiğini kanıtlamaz. Çünkü kaynak, doğrudan konunun kontrolündedir.
Genellikle Bağımsız Kabul Edilmeyen Kaynaklar
Aşağıdaki kaynaklar belirli bilgileri doğrulamak için kullanılabilse de kayda değerliğin temel dayanağı olarak sınırlı değere sahiptir:
Kurumsal internet siteleri
Kişisel internet siteleri
Şirket blogları
Basın bültenleri
Sponsorlu içerikler
Reklam ve tanıtım yazıları
Sosyal medya hesapları
Ürün sayfaları
E-ticaret platformlarındaki mağaza kayıtları
Kişinin veya kurumun kendi açıklamaları
Bağlı şirketlerin ve iş ortaklarının yayınları
İçeriği doğrudan konu tarafından sağlanan röportajlar
Bu kaynaklar tamamen kullanılamaz değildir. Kuruluş tarihi, görev unvanı, ürün adı veya resmî açıklama gibi sınırlı bilgileri doğrulamak için kullanılabilir. Ancak maddenin ana gövdesi ağırlıklı olarak bu tür kaynaklara dayanıyorsa bağımsızlık ve kayda değerlik sorunu ortaya çıkabilir.
Haber Görünümündeki Tanıtım İçerikleri
Bir içeriğin haber sitesinde yayımlanmış olması, otomatik olarak bağımsız ve güvenilir olduğu anlamına gelmez. İçeriğin:
Basın bülteni olup olmadığı,
Sponsorlu olarak yayımlanıp yayımlanmadığı,
Yazar veya editör incelemesinden geçip geçmediği,
Konu hakkında bağımsız değerlendirme içerip içermediği,
Başka sitelerde aynı ifadelerle tekrar edilip edilmediği
incelenmelidir.
Aynı basın metninin çok sayıda internet sitesinde yayımlanması, çok sayıda bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez. Bunlar çoğu zaman tek bir metnin farklı mecralardaki tekrarlarıdır.
Doğrulanabilirlik İlkesine Uygun Kaynaklandırma
Wikipedia’nın temel içerik politikalarından biri doğrulanabilirliktir. Buna göre okuyucular ve editörler, maddede yer alan bilgilerin güvenilir ve yayımlanmış kaynaklara dayandığını kontrol edebilmelidir.
İtiraz edilmesi muhtemel bilgiler, değerlendirmeler, sayısal veriler ve doğrudan alıntılar kaynaklandırılmalıdır. Kaynaksız veya güvenilir bir kaynakla desteklenmeyen bilgiler çıkarılabilir.
Her Paragrafın Sonuna Kaynak Eklemek Yeterli midir?
Kaynakların yalnızca metne eklenmiş olması yeterli değildir. Kaynak ile iddia arasında doğrudan ilişki bulunmalıdır.
Örneğin kaynak yalnızca bir şirketin kurulduğunu belirtiyorsa aynı kaynak kullanılarak şirketin “sektörün öncü kuruluşlarından biri” olduğu ileri sürülemez. Kaynakta bulunmayan bir değerlendirmeyi kaynağa atfetmek, doğrulanabilirlik sorununa yol açar.
Her kaynak için şu sorular sorulmalıdır:
Kaynak gerçekten ilgili iddiayı destekliyor mu?
Kaynak güvenilir bir yayıncıya mı ait?
İçerik bağımsız biçimde mi hazırlanmış?
Kaynak, konuyu ayrıntılı mı ele alıyor?
Bilgi güncel ve bağlama uygun mu?
Kaynak erişilebilir ve kontrol edilebilir mi?
Kaynak Sayısını Yapay Biçimde Artırmak
Aynı bilgiyi tekrarlayan çok sayıda bağlantı eklemek, maddenin kaynak kalitesini artırmaz. Aksine kaynak kalabalığı, zayıf kaynakların güçlü görünmesi amacı taşıdığı izlenimini oluşturabilir.
Kaynak seçiminde nicelikten çok:
Bağımsızlık
Güvenilirlik
Konuya ayrılan kapsam
Editoryal denetim
İddia ile doğrudan bağlantı
önemlidir.
Tarafsız Bakış Açısına Uygun Bir Metin Oluşturmak
Wikipedia maddeleri, tanıtım metni veya kurumsal profil biçiminde yazılmamalıdır. Tarafsız bakış açısı, önemli görüşlerin güvenilir kaynaklardaki ağırlıkları oranında ve editoryal taraf tutmadan aktarılmasını gerektirir.
Wikipedia’nın temel içerik politikaları; tarafsız bakış açısı, doğrulanabilirlik ve özgün araştırma yapmama ilkeleri etrafında şekillenir.
Tanıtım Dili Oluşturan İfadeler
Aşağıdaki türde ifadeler, kaynaklandırılmış olsalar bile ansiklopedik açıdan sorun oluşturabilir:
“Sektörün lider markasıdır.”
“Müşteri memnuniyetine büyük önem verir.”
“Yenilikçi çözümleriyle fark yaratmaktadır.”
“Kısa sürede önemli başarılara ulaşmıştır.”
“Kaliteli hizmet anlayışını benimsemiştir.”
“Güçlü altyapısıyla hizmet sunmaktadır.”
“Alanında öncü çalışmalar gerçekleştirmektedir.”
“Geniş ürün yelpazesiyle kullanıcılarına hitap etmektedir.”
Bu ifadeler çoğu zaman kurumsal tanıtım metinlerinden alınır ve bağımsız bilgi aktarmak yerine olumlu bir algı oluşturmaya yöneliktir.
Ansiklopedik bir metin, kuruluşun kendisini nasıl tanımladığını tekrar etmek yerine bağımsız kaynakların konu hakkında ne söylediğini özetlemelidir.
Tarafsız Dil Nasıl Kurulur?
Tanıtım dili yerine somut ve kaynaklandırılabilir bilgiler kullanılmalıdır.
Örneğin:
“Şirket, yenilikçi yaklaşımıyla sektöründe önemli başarılara ulaşmıştır.”
yerine:
“Şirket, 2019 yılında geliştirdiği X projesiyle Y kuruluşu tarafından verilen Z ödülünü aldı.”
biçiminde, doğrulanabilir ve ölçülebilir bir ifade tercih edilebilir.
Ancak ödül bilgisinin de kayda değerliği, ödülü veren kuruluşun niteliği ve kullanılan kaynağın bağımsızlığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Maddenin Bir Kurumsal İnternet Sitesine Dönüşmesini Önlemek
Şirket ve marka maddelerinde sık karşılaşılan sorunlardan biri, metnin kurumsal internet sitesindeki “Hakkımızda” sayfasına benzemesidir.
Aşağıdaki bölümler maddenin reklam veya katalog görünümüne yaklaşmasına neden olabilir:
Ayrıntılı ürün ve hizmet listeleri
Şube adresleri
Güncel fiyatlar
Kampanyalar
İletişim bilgileri
Müşteri hizmetleri kanalları
Misyon ve vizyon metinleri
Kurucunun kişisel mesajı
Tüm yöneticilerin ayrıntılı listesi
Her yılın ticari faaliyetlerinin kronolojik dökümü
Satış yapılan ülkelerin uzun listesi
Ürün özelliklerinin katalog biçiminde açıklanması
Wikipedia, bir işletme rehberi veya kurumsal tanıtım alanı değildir. Bir madde yalnızca kamuoyunun bağımsız kaynaklar aracılığıyla ansiklopedik açıdan anlamlı biçimde inceleyebileceği bilgileri içermelidir.
Özgün Araştırmadan ve Kişisel Çıkarımlardan Kaçınmak
Wikipedia’da yayımlanan bilgiler daha önce güvenilir kaynaklarda yayımlanmış olmalıdır. Editörler, farklı verileri bir araya getirerek kaynaklarda açıkça bulunmayan yeni bir sonuca ulaşmamalıdır.
Örneğin bir şirketin gelir artışı, çalışan sayısı ve pazar genişlemesi farklı kaynaklarda bulunabilir. Ancak hiçbir kaynak şirketi “ülkenin en hızlı büyüyen markalarından biri” olarak tanımlamıyorsa editör bu verilerden hareketle böyle bir sonuç üretemez.
Özgün araştırma riski taşıyan uygulamalar şunlardır:
Kaynaklarda bulunmayan sonuçlar çıkarmak
Farklı istatistikleri birleştirerek yeni bir sıralama oluşturmak
Kişisel deneyimi maddeye eklemek
Yayımlanmamış şirket belgelerini kullanmak
Özel yazışmalara dayanmak
Konunun önemini editörün kendi değerlendirmesiyle açıklamak
Sosyal medya verilerinden ansiklopedik sonuç üretmek
Wikipedia, mevcut ve yayımlanmış bilginin tarafsız biçimde özetlenmesine dayanır.
Çıkar Çatışmasını Doğru Yönetmek
Bir kişinin kendisi, ailesi, çalıştığı kurum, müşterisi, işvereni veya mali ilişki içinde bulunduğu bir konu hakkında doğrudan düzenleme yapması çıkar çatışması oluşturabilir.
Türkçe Vikipedi’nin çıkar çatışması düzenlemesi; kişinin kendisi, müşterisi, işvereni veya mali ilişki içinde bulunduğu konular hakkındaki düzenlemeleri bu kapsamda ele almaktadır.
Çıkar Çatışması Neden Silinme Riskini Artırabilir?
Çıkar çatışması tek başına bir maddenin silinmesi için yeterli olmayabilir. Ancak çıkar çatışması bulunan düzenlemelerde şu sorunların görülme olasılığı artar:
Tanıtım dili
Seçici kaynak kullanımı
Olumsuz bilgilerin çıkarılması
Şirket kaynaklarına aşırı bağımlılık
Kayda değerliğin olduğundan güçlü gösterilmesi
Eleştirel kaynakların görmezden gelinmesi
Maddenin sahiplenilmesi
Toplulukla düzenleme savaşına girilmesi
Wikipedia’da hiçbir kişi veya kurum kendisi hakkındaki maddenin sahibi değildir. Maddeler, topluluğun ortak düzenlemesine açıktır.
Ücretli Katkıların Açıklanması
Bir editörün ödeme karşılığında katkı sağlaması hâlinde işveren, müşteri ve bağlantı bilgilerinin açıklanmasına ilişkin kurallar bulunur. Ücretli katkının gizlenmesi, özellikle yanıltıcı hesap kullanımı veya bağlantının saklanması durumunda kullanıcı yaptırımlarına ve yapılan düzenlemelerin daha yoğun biçimde incelenmesine yol açabilir.
Ücretli veya bağlantılı katkılarda doğrudan maddeyi sahiplenmek yerine, çıkar çatışmasının açıklanması ve tartışma sayfası gibi şeffaf yöntemlerin kullanılması daha uygun bir editoryal yaklaşım oluşturur.
Olumsuz Bilgileri Sistematik Olarak Çıkarmamak
Bir Wikipedia maddesinin yalnızca olumlu bilgilerden oluşması, tarafsızlık sorununa işaret edebilir. Güvenilir ve bağımsız kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmış eleştiriler, tartışmalar, hukuki süreçler veya kamuoyu açısından önem taşıyan olaylar bulunuyorsa bunların tamamen görmezden gelinmesi doğru değildir.
Ancak her olumsuz iddia da maddeye eklenmemelidir. Bilginin:
Güvenilir kaynaklarda yayımlanmış olması,
Konuyla doğrudan ilişkili bulunması,
Ansiklopedik önem taşıması,
Gereğinden fazla ağırlıklandırılmaması,
Özellikle yaşayan kişiler bakımından dikkatli kaynaklandırılması
gerekir.
Tarafsızlık, maddeye zorunlu olarak eşit miktarda olumlu ve olumsuz bilgi eklemek anlamına gelmez. Kaynaklarda hangi konuların ne ölçüde yer aldığı dikkate alınarak orantılı bir anlatım kurulmalıdır.
Telif Hakkı İhlallerinden Kaçınmak
Kurumsal internet sitelerinden, haberlerden, biyografilerden veya basın bültenlerinden metinlerin doğrudan kopyalanması silinme riskini artıran önemli nedenlerden biridir.
Kaynak göstermek, metni aynen kopyalama hakkı vermez. Kaynaktaki bilgiler özgün cümlelerle, anlamı bozulmadan ve ansiklopedik biçimde özetlenmelidir.
Telif hakkı riski taşıyan uygulamalar şunlardır:
“Hakkımızda” sayfasını aynen aktarmak
Basın bültenini küçük değişikliklerle kullanmak
Bir biyografi sitesindeki metni kopyalamak
Haber yazısının paragraflarını doğrudan taşımak
Başka dildeki metni kelimesi kelimesine çevirmek
Ajans tarafından hazırlanan tanıtım metnini Wikipedia’ya eklemek
Telif ihlali içeren içerikler, bazı durumlarda hızlı müdahaleye konu olabilir.
Maddenin Kapsamını Kaynaklara Göre Belirlemek
Wikipedia maddesinin uzunluğu, konunun sahibi tarafından verilmek istenen bilgi miktarına göre değil, bağımsız kaynaklarda bulunan ansiklopedik içeriğe göre belirlenmelidir.
Bir şirketin elli yıllık geçmişi bulunabilir. Ancak bağımsız kaynaklar yalnızca kuruluşu ve önemli bir birleşmeyi ayrıntılı biçimde ele alıyorsa madde bu kaynak kapsamıyla sınırlı kalabilir.
Kaynakların desteklemediği ayrıntılarla maddeyi büyütmek şu sorunlara yol açabilir:
Birincil kaynak bağımlılığı
Gereksiz ayrıntı
Tanıtım dili
Doğrulanamayan iddialar
Ansiklopedik önem taşımayan içerik
Maddenin kurumsal profil görünümü kazanması
Kısa fakat sağlam kaynaklara dayanan bir madde, uzun ancak şirket kaynaklarıyla doldurulmuş bir metinden daha savunulabilir olabilir.
Başlığın ve Konu Sınırlarının Doğru Belirlenmesi
Maddenin konusu ve başlığı, kaynaklarda kullanılan yaygın adlandırmayla uyumlu olmalıdır. Şirketin tam ticari unvanını, sloganını veya marka ifadesini başlığa taşımak her zaman uygun değildir.
Ayrıca birbirinden farklı konular tek maddede yapay biçimde birleştirilmemelidir. Örneğin:
Şirket ile kurucusunun biyografisi
Marka ile ana şirket
Ürün ile üretici şirket
Etkinlik ile organizatör kurum
Holding ile bağlı şirketler
kaynakların kapsamına göre ayrı veya birleşik biçimde değerlendirilmelidir.
Konu sınırlarının belirsiz olması, maddenin odaksızlaşmasına ve farklı kayda değerlik sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Hızlı Silme Riskini Artırabilecek Durumlar
Hızlı silme, belirli ve sınırlı durumlarda topluluk tartışması tamamlanmadan uygulanabilen bir süreçtir. Her zayıf madde hızlı silinmez; ancak açık biçimde belirli ölçütleri karşılayan sayfalar bu süreçte değerlendirilebilir.
Hızlı silme riskini artırabilecek başlıca durumlar arasında şunlar bulunur:
Açık reklam veya tanıtım amacı taşıyan içerik
Konunun önemine ilişkin inandırıcı bir açıklama bulunmaması
Daha önce silinmiş içeriğin sorunlar giderilmeden yeniden oluşturulması
Telif hakkı ihlali
Anlamsız veya deneme niteliğindeki sayfalar
Saldırı amacı taşıyan içerik
Başka bir sayfanın gereksiz kopyası
Tamamen kaynaksız ve ansiklopedik bağlamdan yoksun içerik
Bir sayfaya hızlı silme etiketi eklenmişse yalnızca etiketi kaldırmak, altta yatan sorunu çözmez. Öncelikle etikette belirtilen gerekçe incelenmeli ve ilgili politika sorunu değerlendirilmelidir.
Silinmeye Aday Gösterilen Bir Maddede Ne Yapılmalıdır?
Bir madde silinmeye aday gösterildiğinde süreç, sayfanın sahibi ile Wikipedia arasında yürütülen özel bir itiraz süreci değildir. Topluluk üyeleri, ilgili politika ve yönergeler çerçevesinde görüş bildirir.
Tartışmalarda belirleyici olan oy sayısından çok, politika temelli gerekçelerin niteliğidir.
Politika Temelli Bir Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Maddeyi korumaya yönelik görüşlerde şu unsurlar somut biçimde ele alınmalıdır:
Konuyu ayrıntılı biçimde ele alan bağımsız kaynaklar
Kaynakların güvenilirliği
Kaynakların birbirinden bağımsız olup olmadığı
Konunun genel veya özel kayda değerlik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığı
Maddenin reklam dili içerip içermediği
İçeriğin başka bir maddeyle birleştirilmesinin daha uygun olup olmadığı
Kaynaklarla giderilebilecek sorunlar ile giderilemeyecek yapısal sorunların ayrımı
“Şirket çok büyüktür”, “binlerce çalışanı vardır”, “herkes tarafından tanınmaktadır” veya “sayfanın kalması kuruma fayda sağlayacaktır” türündeki gerekçeler Wikipedia politikaları bakımından yeterli değildir.
Tartışmaya Dışarıdan Katılım Organize Etmemek
Çalışanları, müşterileri, takipçileri veya bağlantılı kişileri toplu biçimde tartışmaya çağırmak, sağlıklı bir topluluk değerlendirmesi oluşturmaz. Silme tartışmalarında bağlantılı katılımlar dikkatle incelenebilir.
Katkıların, konuya duyulan destekten ziyade kaynaklara ve politikalara dayanması gerekir.
Silinmiş Bir Sayfayı Aynı Biçimde Yeniden Oluşturmamak
Bir madde silinmişse yeni bir hesap açarak veya başlığı küçük ölçüde değiştirerek aynı içeriği yeniden yayımlamak sorunu çözmez.
Öncelikle şu hususlar incelenmelidir:
Madde hangi gerekçeyle silindi?
Silme hızlı silme yoluyla mı, topluluk tartışmasıyla mı gerçekleşti?
Silme kararından sonra yeni bağımsız kaynaklar yayımlandı mı?
Önceki metindeki reklam dili giderildi mi?
Kayda değerlik sorunu gerçekten ortadan kalktı mı?
Yeni metin, silinen sürümün esaslı bir kopyası mı?
Konu başka bir madde içinde ele alınmaya daha mı uygundur?
Daha önceki silme gerekçesi devam ediyorsa yeniden oluşturulan madde tekrar silinebilir. Yeni bir değerlendirme için yalnızca farklı bir metin değil, silme gerekçesini değiştiren yeni ve nitelikli kanıtlar gerekir.
Maddenin Düzenli Olarak İzlenmesi
Wikipedia maddeleri zaman içinde değişebilir. Yeni bilgiler eklenebilir, eski kaynaklar erişilemez hâle gelebilir veya maddeye bakım şablonları yerleştirilebilir.
Düzenli incelemede şu noktalar kontrol edilebilir:
Kaynak bağlantıları çalışıyor mu?
Yeni eklenen bilgiler güvenilir kaynaklara dayanıyor mu?
Tanıtım ifadeleri eklenmiş mi?
Maddeye kayda değerlik veya tarafsızlık etiketi konulmuş mu?
Tartışma sayfasında yeni bir değerlendirme bulunuyor mu?
Şirket veya kişiyle ilgili önemli ve bağımsız yeni yayınlar oluşmuş mu?
Eski bilgiler güncelliğini yitirmiş mi?
Madde, kurumsal çalışanlar tarafından yoğun biçimde değiştirilmiş mi?
Ancak izleme, istenmeyen her düzenlemeyi geri almak anlamına gelmez. Wikipedia’da kaynaklandırılmış ve politika uyumlu bilgilerin yalnızca kurumun tercihleriyle uyuşmadığı için kaldırılması uygun değildir.
Teknik Düzenlemeler Kayda Değerlik Sorununu Çözer mi?
Bilgi kutusu eklemek, kategori oluşturmak, iç bağlantılar kurmak, fotoğraf yüklemek veya metni biçimsel olarak geliştirmek maddenin görünümünü iyileştirebilir. Ancak bu işlemler kayda değerlik eksikliğini gidermez.
Kayda değerlik sorunu bulunan bir maddeye:
Daha fazla görsel eklemek,
Metni uzatmak,
Çok sayıda birincil kaynak yerleştirmek,
Yeni alt başlıklar oluşturmak,
Kurumsal bilgileri ayrıntılandırmak,
Başka Wikipedia maddelerine bağlantı vermek
konunun bağımsız kaynaklarda yeterli ölçüde ele alınmadığı gerçeğini değiştirmez.
Teknik kalite ile ansiklopedik uygunluk birbirinden farklıdır.
Silinme Riskini Azaltmaya Yönelik Kontrol Listesi
Bir Wikipedia maddesi yayımlanmadan veya kapsamlı biçimde düzenlenmeden önce aşağıdaki sorular incelenebilir:
Kayda Değerlik Kontrolü
Konu hakkında birden fazla bağımsız kaynak var mı?
Kaynaklar konuyu yalnızca anıyor mu, yoksa ayrıntılı biçimde ele alıyor mu?
Yayınlar basın bülteni veya sponsorlu içerik niteliğinde mi?
Kaynaklar birbirinden bağımsız mı?
Kaynakların editoryal denetimi bulunuyor mu?
Metin Kontrolü
Metinde reklam veya pazarlama dili var mı?
Kaynaklarda bulunmayan değerlendirmeler yapılmış mı?
Gereksiz ürün, hizmet veya yönetici listeleri bulunuyor mu?
Maddenin dili ansiklopedik ve tarafsız mı?
Olumlu ve olumsuz bilgiler kaynaklardaki ağırlıklarına göre ele alınmış mı?
Kaynak Kontrolü
Her önemli iddia uygun bir kaynakla destekleniyor mu?
Kaynak, ilgili cümledeki iddianın tamamını doğruluyor mu?
Birincil kaynaklar metnin çoğunluğunu oluşturuyor mu?
Aynı basın metninin tekrarları ayrı kaynaklar gibi gösterilmiş mi?
Ölü veya erişilemeyen bağlantılar var mı?
Editoryal Süreç Kontrolü
Maddeyi oluşturan kişinin çıkar çatışması var mı?
Ücretli katkı varsa gerekli açıklamalar yapılmış mı?
Daha önce verilmiş bir silme kararı bulunuyor mu?
Tartışma sayfasındaki itirazlar dikkate alınmış mı?
Toplulukla düzenleme savaşı yaşanıyor mu?
Silinme Riski Tamamen Ortadan Kaldırılabilir mi?
Wikipedia’da herhangi bir maddenin hiçbir zaman silinmeyeceği garanti edilemez. Politikalar topluluk tarafından uygulanır; maddeler yeni kaynaklar, yeni bilgiler ve yeni değerlendirmeler doğrultusunda yeniden incelenebilir.
Silinme riskinin azaltılması, bir sayfayı teknik veya idari yollarla koruma altına almak anlamına gelmez. Riskin azaltılması ancak maddenin:
Kayda değer bir konuya dayanması,
Bağımsız ve güvenilir kaynaklarla desteklenmesi,
Tarafsız biçimde yazılması,
Özgün araştırma içermemesi,
Tanıtım amacı taşımaması,
Telif hakkına uygun olması,
Çıkar çatışmasının şeffaf biçimde yönetilmesi ile mümkündür.
Wikipedia sayfalarının silinme riski çoğu zaman metnin yayımlanmasından önce başlayan yapısal sorunlardan kaynaklanır. Konu hakkında yeterli bağımsız kaynak bulunmadan oluşturulan, kurumsal tanıtım diline dayanan veya ağırlıklı olarak kişinin ya da şirketin kendi yayınlarını kullanan maddeler daha yüksek inceleme riski taşır.
Buna karşılık kaynak niteliği önceden değerlendirilmiş, kapsamı bağımsız yayınlara göre belirlenmiş ve tarafsız bir anlatımla hazırlanmış maddeler politika bakımından daha sağlam bir zemine sahip olur.
Temel yaklaşım, Wikipedia’yı bir tanıtım kanalı olarak kullanmaya çalışmak değil; güvenilir kaynaklarda daha önce yayımlanmış bilgileri, topluluğun içerik standartlarına uygun biçimde ansiklopedik bir metne dönüştürmektir.
