Wikipedia Sayfasındaki Eski Bilgiler Nasıl Güncellenir?
Wikipedia’daki eski bilgilerin güncellenmesi, yalnızca yeni metnin eklenmesinden ibaret değildir. Değişikliğin güvenilir ve yayımlanmış kaynaklarla doğrulanması, tarafsız bir dille yazılması, mevcut kaynaklarla çelişkilerin giderilmesi ve gerektiğinde değişiklik talebi yolunun kullanılması gerekir. Bu rehber; kişiler, şirketler, kurumlar, markalar ve diğer maddelerdeki güncelliğini yitirmiş bilgilerin Wikipedia kurallarına uygun biçimde nasıl ele alınacağını açıklamaktadır.
Wikipedia’daki Eski Bilgiler Neden Güncellenmelidir?
Wikipedia maddeleri belirli bir tarihte hazırlanmış ve daha sonra değişmeden kalmış sabit metinler değildir. Şirketlerin yönetim kadroları, kurumların faaliyet alanları, kişilerin görevleri, projelerin durumları, akademik unvanlar, organizasyon yapıları ve sayısal veriler zaman içinde değişebilir.
Bir bilginin geçmişte doğru olması, bugün de geçerli olduğu anlamına gelmez. Ancak Wikipedia açısından güncellemenin gerekli görülmesi için yalnızca bilginin eskimiş olması yeterli değildir. Yeni durumun aynı zamanda:
Yayımlanmış bir kaynağa dayanması,
Okuyucu tarafından doğrulanabilir olması,
Tarafsız bir anlatımla aktarılması,
Maddenin kapsamı bakımından ansiklopedik önem taşıması
ve kullanılan kaynağın ilgili iddiayı açık biçimde desteklemesi
gerekir.
Wikipedia’nın doğrulanabilirlik yaklaşımına göre maddelerdeki tartışmaya açık bilgiler, güvenilir ve yayımlanmış kaynaklarla desteklenmelidir. Bir bilginin doğru olduğuna inanılması tek başına yeterli değildir; okuyucunun bu bilgiyi bağımsız bir kaynaktan kontrol edebilmesi beklenir.
Wikipedia’da “Eski Bilgi” Ne Anlama Gelir?
Bir bilginin eski kabul edilmesi, her zaman yanlış olduğu anlamına gelmez. Eski bilgiler farklı biçimlerde ortaya çıkabilir.
Geçerliliğini Tamamen Yitirmiş Bilgiler
Bilgi artık mevcut durumu yansıtmıyorsa geçerliliğini yitirmiş olabilir. Örneğin:
Bir kişinin artık yürütmediği görevin hâlen devam ediyor gibi gösterilmesi,
Şirketin eski genel merkez adresinin güncel adres olarak yazılması,
Görevden ayrılan yöneticinin hâlen görevde gösterilmesi,
Faaliyetini sonlandıran bir projenin devam ediyor gibi sunulması,
Eski şirket unvanının güncel unvan olarak kullanılması,
Bir kurumun önceki organizasyon yapısının korunması.
Bu tür bilgiler, yeni durumu doğrulayan uygun kaynaklar bulunması hâlinde güncellenebilir.
Tarihsel Olarak Doğru Fakat Eksik Bilgiler
Bazı bilgiler yanlış değildir; ancak sonraki gelişmeler maddeye eklenmediği için içerik eksik kalmıştır.
Örneğin bir şirketin 2021 yılında yatırım aldığı yazılmış olabilir ancak 2024 yılında gerçekleşen birleşme, satın alma veya yeniden yapılanma maddede bulunmayabilir. Bu durumda eski bilgi silinmek zorunda değildir. Bilginin tarihsel bağlamı korunarak sonraki gelişmeler eklenebilir.
Güncel Kaynaklarla Çelişen Bilgiler
Maddede bulunan bir bilgi, daha sonra yayımlanan güvenilir kaynaklarla çelişebilir. Böyle bir durumda yalnızca en yeni tarihli kaynağın kullanılması her zaman doğru değildir. Kaynakların:
Güvenilirlik düzeyi,
Konuya yakınlığı,
Haberin yayımlanma tarihi,
Birincil veya ikincil kaynak niteliği,
İddiayı ne ölçüde açık biçimde desteklediği
birlikte değerlendirilmelidir.
Güncellik Etiketi Gerektiren Bilgiler
Bazı maddelerde eski istatistikler, çalışan sayıları, mali veriler veya nüfus bilgileri bulunabilir. Güncel kaynak henüz yayımlanmamışsa mevcut bilgi doğrudan silinmeyebilir. Bunun yerine bilginin hangi döneme ait olduğu açıkça belirtilerek tarihsel sınırı görünür hâle getirilebilir.
Örneğin:
Şirketin 2022 yılı itibarıyla 1.500 çalışanı bulunmaktaydı.
Bu ifade, çalışan sayısının hâlen aynı olduğu iddiasını taşımadığı için:
Şirketin 1.500 çalışanı bulunmaktadır.
ifadesinden daha doğru bir tarihsel çerçeve sunar.
Eski Bilgiyi Güncellemeden Önce Yapılması Gereken İnceleme
Wikipedia’da değişiklik yapmadan önce maddenin yalnızca ilgili cümlesi değil, genel yapısı da incelenmelidir. Aksi hâlde yapılan güncelleme metin içi çelişkilere, kaynak sorunlarına veya tarafsızlık tartışmalarına yol açabilir.
Maddenin Mevcut Sürümünü İnceleyin
İlk aşamada aşağıdaki noktalar belirlenmelidir:
Hangi bilgi güncelliğini yitirmiştir?
Bu bilgi hangi bölümde bulunmaktadır?
Bilginin yanında kaynak gösterilmiş midir?
Kaynak hangi tarihte yayımlanmıştır?
Aynı bilgi maddenin başka bölümlerinde de tekrarlanmakta mıdır?
Bilgi bilgi kutusunda da yer almakta mıdır?
Değişiklik, diğer cümlelerin anlamını etkileyecek midir?
Örneğin yönetim kurulu başkanının değişmesi yalnızca giriş paragrafında değil, bilgi kutusunda ve “Yönetim” bölümünde de güncelleme gerektirebilir.
Sayfa Geçmişini Kontrol Edin
Wikipedia’daki her maddenin bir sayfa geçmişi bulunur. Bu bölümde:
Daha önce yapılan değişiklikler,
Değişiklikleri yapan kullanıcılar,
Değişiklik özetleri,
Geri alınan düzenlemeler,
İçerik anlaşmazlıkları
incelenebilir.
Eski bilginin daha önce güncellenmeye çalışılıp çalışılmadığını görmek önemlidir. Bir değişikliğin geçmişte geri alınmış olması, genellikle kaynak yetersizliği, taraflı anlatım, çıkar çatışması veya biçimsel sorun bulunduğunu gösterebilir.
Tartışma Sayfasını İnceleyin
Maddenin tartışma sayfasında, içerikle ilgili daha önce yürütülmüş değerlendirmeler bulunabilir. Özellikle kişiler, şirketler, siyasi konular, tartışmalı olaylar ve ticari kuruluşlar hakkındaki maddelerde değişiklik yapmadan önce tartışma geçmişinin incelenmesi gerekir.
Tartışma sayfasında şu konular ele alınmış olabilir:
Kaynakların güvenilirliği,
Bir bilginin maddeye dâhil edilip edilmemesi,
Tarafsızlık tartışmaları,
İsim veya unvan değişiklikleri,
Hukuki anlaşmazlıklar,
Çıkar çatışması bildirimleri,
Daha önce reddedilmiş güncelleme talepleri.
Bilginin Ansiklopedik Önemini Değerlendirin
Her güncel gelişme Wikipedia maddesine eklenmez. Bir bilginin güncel olması, ansiklopedik açıdan önemli olduğu anlamına gelmeyebilir.
Örneğin aşağıdaki değişikliklerin tamamı otomatik olarak maddeye eklenmesi gereken bilgiler değildir:
Yeni bir ürün kampanyası,
Geçici indirim,
Kurumsal slogan değişikliği,
Günlük sosyal medya paylaşımı,
Küçük ölçekli personel ataması,
Şirketin katıldığı her etkinlik,
Yeni reklam filmi,
Kurum içi operasyonel değişiklikler.
Wikipedia maddeleri haber akışı, şirket duyuru sayfası veya kurumsal öz geçmiş işlevi görmez. Güncellemenin konunun tarihsel gelişimini veya mevcut durumunu anlamaya katkı sağlaması gerekir.
Güncelleme İçin Uygun Kaynak Nasıl Seçilir?
Wikipedia’da bir güncellemenin kabul edilebilirliğini belirleyen temel unsurlardan biri kaynak kalitesidir. Kaynağın yalnızca erişilebilir olması yeterli değildir; ilgili iddiayı doğrulayabilecek editoryal güvenilirliğe sahip olması gerekir.
Bağımsız ve Güvenilir Kaynaklar
Önemli ve tartışmaya açık güncellemelerde öncelikle konudan bağımsız kaynaklar tercih edilir. Bunlar arasında:
Ulusal veya bölgesel haber kuruluşları,
Alanında tanınmış sektörel yayınlar,
Akademik yayınlar,
Hakemli dergiler,
Güvenilir kitaplar,
Kamu kurumlarının yayımladığı kayıtlar,
Düzenleyici ve denetleyici kurumların açıklamaları,
Resmî sicil ve karar kayıtları
bulunabilir.
Kaynakların güvenilirliği; yayın kuruluşunun editoryal denetimi, düzeltme mekanizması, uzmanlığı, bağımsızlığı ve içerik üretim süreci üzerinden değerlendirilir. Wikipedia’nın güvenilir kaynak rehberi de kaynak değerlendirmesinin bağlama göre yapılması gerektiğini belirtir.
Birincil Kaynakların Kullanımı
Şirketin kendi internet sitesi, kişinin kişisel sitesi, basın bülteni, faaliyet raporu veya resmî sosyal medya hesabı birincil kaynak niteliğinde olabilir.
Bu kaynaklar belirli ve tartışmasız bilgilerin doğrulanmasında sınırlı biçimde kullanılabilir. Örneğin:
Kurumun güncel adresi,
Yöneticinin resmî görev unvanı,
Bir etkinliğin tarihi,
Yayımlanan raporun adı,
Ürünün resmî çıkış tarihi,
Kuruluşun kamuya açıkladığı organizasyon değişikliği.
Ancak birincil kaynaklardan hareketle bağımsız yorum, başarı değerlendirmesi veya önem sonucu çıkarılmamalıdır.
Şirketin kendi sitesinde “sektörün lider kuruluşu” olarak tanımlanması, Wikipedia’da aynı ifadenin kullanılmasını haklı kılmaz. Bu tür değerlendirmeler için bağımsız ve güvenilir kaynakların açık desteği gerekir.
Sosyal Medya Kaynakları
Sosyal medya paylaşımları çoğu durumda sınırlı kaynak değerine sahiptir. Doğrulanmış bir resmî hesap, kişinin kendi görevi veya yayımladığı açıklama gibi dar kapsamlı konularda kullanılabilir. Ancak sosyal medya içerikleri:
Kişinin kayda değerliğini kanıtlamak,
Tartışmalı bir iddiayı doğrulamak,
Kurumsal başarı değerlendirmesi yapmak,
Eleştiri veya hukuki iddiaları desteklemek,
Bağımsız kaynakların yerini almak
amacıyla kullanılmamalıdır.
Ayrıca sonradan silinebilen, değiştirilebilen veya bağlamı belirsiz paylaşımlar güçlü kaynaklar olarak değerlendirilmez.
Basın Bültenleri ve Sponsorlu İçerikler
Basın bültenleri, advertorial içerikler ve sponsorlu haberler genellikle kuruluşun kendi anlatımını üçüncü taraf bir platform üzerinden yayımlar. İçeriğin bir haber sitesinde bulunması, onu otomatik olarak bağımsız kaynak hâline getirmez.
Kaynağın değerlendirilmesinde şu sorular sorulmalıdır:
Metin yayın kuruluşu tarafından mı hazırlanmıştır?
İçerikte “sponsorlu”, “reklam”, “iş birliği” veya “basın bülteni” ibaresi var mıdır?
Metin başka sitelerde aynı biçimde yayımlanmış mıdır?
Kaynak bağımsız bir editoryal değerlendirme içeriyor mu?
Metin yalnızca kurumun açıklamalarını mı aktarıyor?
Sponsorlu içerikler bazı temel olguları doğrulayabilse de tarafsız ve bağımsız kapsamın yerini tutmaz.
Eski Bilgi Nasıl Düzenlenmelidir?
Kaynaklar hazırlandıktan sonra güncellemenin biçimi belirlenmelidir. Her eski bilgi doğrudan silinmemeli; tarihsel bağlam, maddenin bütünlüğü ve yeni gelişmenin niteliği dikkate alınmalıdır.
Eski Bilgiyi Yeni Bilgiyle Değiştirme
Eski ifade artık açıkça yanlışsa ve güncel durum güvenilir bir kaynakla doğrulanabiliyorsa doğrudan değişiklik yapılabilir.
Eski ifade:
Şirketin genel müdürlüğünü Ahmet Yılmaz yürütmektedir.
Güncellenmiş ifade:
Şirketin genel müdürlüğüne 2025 yılında Ayşe Demir atanmıştır.
Burada yalnızca isim değiştirmek yerine değişimin tarihi ve niteliği de verilebilir. Ancak bu ayrıntıların kullanılan kaynak tarafından desteklenmesi gerekir.
Tarihsel Bilgiyi Korumak
Eski bilgi, kurumun veya kişinin geçmişini anlamak açısından önemliyse tamamen silinmemelidir.
Örneğin:
Mehmet Kaya, 2018-2024 yılları arasında kurumun başkanlığını yürüttü. Göreve 2024 yılında Selin Arslan getirildi.
Bu yöntem, eski bilgiyi yanlış biçimde güncel tutmak yerine tarihsel sıraya yerleştirir.
Bilgiyi Tarihle Sınırlandırma
Güncel veri bulunmuyorsa eski verinin hangi döneme ait olduğu belirtilmelidir.
Uygun ifade:
Kurumun 2023 faaliyet raporuna göre 12 bölge müdürlüğü bulunmaktaydı.
Sorunlu ifade:
Kurumun 12 bölge müdürlüğü bulunmaktadır.
İlk ifade kaynağın tarihsel kapsamını korurken ikincisi bilginin günümüzde de geçerli olduğu izlenimini oluşturabilir.
Gereksiz Güncel Bilgiyi Çıkarma
Bazı bilgiler zamanla yalnızca eski değil, aynı zamanda ansiklopedik açıdan gereksiz hâle gelebilir. Örneğin kısa süreli kampanya, geçici proje veya rutin kurumsal duyuru maddede kalıcı yer kaplıyor olabilir.
Bu durumda bilgi:
Konunun tarihsel gelişimi bakımından önemli değilse,
Güvenilir kaynaklarla yeterince desteklenmiyorsa,
Maddenin dengesini bozuyorsa,
Tanıtım amacı taşıyorsa
çıkarılabilir.
Ancak kaynaklı bir içeriğin yalnızca konu açısından olumsuz veya istenmeyen olması, silinmesi için yeterli gerekçe değildir.
Tarafsız Bir Güncelleme Metni Nasıl Yazılır?
Wikipedia’daki güncellemeler, kurumların veya kişilerin tercih ettiği kurumsal anlatımla değil, ansiklopedik üslupla yazılmalıdır.
Tanıtım İfadelerinden Kaçının
Aşağıdaki ifadeler ansiklopedik metin için uygun değildir:
Öncü marka,
Sektörün lideri,
Yenilikçi şirket,
Başarılı iş insanı,
Saygın kurum,
Güçlü marka,
Benzersiz hizmet,
Büyük başarı,
Hızla büyüyen şirket,
Dünya çapında tanınan isim.
Bu ifadeler bağımsız kaynaklarda yer alsa bile bağlamı, atfı ve ansiklopedik gerekliliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Tanıtım niteliğindeki ifade:
Şirket, yenilikçi çalışmalarıyla sektörün öncü kuruluşlarından biri hâline gelmiştir.
Daha tarafsız ifade:
Şirket, 2024 yılında enerji depolama alanında yeni bir üretim tesisi açtı.
İkinci ifade, yorum yerine doğrulanabilir bir olayı aktarmaktadır.
Kurumsal Birinci Çoğul Şahıs Kullanmayın
Wikipedia maddelerinde:
“Şirketimiz,”
“Markamız,”
“Hizmetlerimiz,”
“Müşterilerimiz,”
“Vizyonumuz”
gibi ifadeler kullanılmaz.
Metin, konuya dışarıdan bakan üçüncü şahıs anlatımıyla hazırlanmalıdır.
Kaynağın Söylediğinden Fazlasını Yazmayın
Kaynakta “şirket yeni bir ofis açtı” bilgisi bulunuyorsa bundan hareketle şirketin “küresel büyümesini hızlandırdığı” sonucu çıkarılamaz.
Bu tür bir çıkarım özgün araştırma niteliği taşıyabilir. Wikipedia’da kaynakların açıkça desteklemediği analizler ve sonuçlar eklenmemelidir.
Kaynakta yer alan bilgi:
Şirket, Berlin’de bir ofis açtığını duyurdu.
Uygun aktarım:
Şirket, 2025 yılında Berlin’de bir ofis açtı.
Uygun olmayan aktarım:
Şirket, Avrupa pazarındaki hâkimiyetini güçlendirmek amacıyla küresel büyüme stratejisini hızlandırdı.
İkinci cümlede yer alan amaç, hâkimiyet ve strateji değerlendirmeleri kaynak tarafından açıkça belirtilmiyorsa Wikipedia metnine eklenemez.
Kişiler Hakkındaki Eski Bilgiler Nasıl Güncellenir?
Yaşayan kişiler hakkındaki maddelerde güncelleme yapılırken daha yüksek kaynak ve ifade hassasiyeti gerekir. Yanlış, tartışmalı veya özel nitelikteki bilgilerin kişilere zarar verme olasılığı bulunduğundan kaynakların açık, güvenilir ve doğrudan ilgili olması önem taşır.
Görev ve Unvan Değişiklikleri
Bir kişinin görevi sona ermişse, eski görev güncelmiş gibi gösterilmemelidir.
Eski ifade:
Ali Demir, X Kurumunun yönetim kurulu başkanıdır.
Güncellenmiş ifade:
Ali Demir, 2019-2025 yılları arasında X Kurumunun yönetim kurulu başkanlığını yürüttü.
Yeni başkan hakkında güvenilir kaynak varsa sonraki görev değişikliği de eklenebilir.
Eğitim ve Akademik Unvanlar
Yeni bir akademik unvan veya mezuniyet bilgisi eklenirken:
Üniversitenin resmî kaydı,
Akademik kurum profili,
Güvenilir biyografik kaynak,
İlgili kurumun doğrulanabilir açıklaması
kullanılabilir.
Ancak öz geçmiş belgeleri, kişisel beyanlar ve doğrulanmamış sosyal medya paylaşımları tek başına her iddia için yeterli olmayabilir.
Medeni Durum ve Aile Bilgileri
Medeni durum, çocuklar ve aile ilişkileri gibi kişisel bilgiler yalnızca kamuya açık olması nedeniyle eklenmemelidir. Bilginin:
Ansiklopedik açıdan ilgili olması,
Güvenilir kaynaklarda yayımlanması,
Gereksiz mahremiyet ihlali oluşturmaması
gerekir.
Yaş ve Doğum Tarihi
Doğum tarihi farklı kaynaklarda çelişkiliyse tek bir kaynak seçilerek kesin hüküm verilmemelidir. Kaynakların güvenilirliği karşılaştırılmalı, belirsizlik varsa tartışma sayfasında değerlendirme yapılmalıdır.
Kişinin yaşı doğrudan yazılmak yerine doğum tarihi verilmesi genellikle daha sürdürülebilir bir yöntemdir. Yaş bilgisi her yıl eskiyebilir; doğum tarihi ise uygun kaynakla doğrulandığında daha kalıcıdır.
Şirket ve Marka Maddelerindeki Eski Bilgiler Nasıl Güncellenir?
Şirket maddeleri, kurumsal değişikliklerin sık gerçekleşmesi nedeniyle güncellik sorunlarının yoğun görüldüğü alanlardan biridir.
Şirket Unvanı ve Marka Değişikliği
Şirketin ticari unvanı veya kullanılan marka adı değişmişse şu noktalar incelenmelidir:
Hukuki unvan gerçekten değişmiş midir?
Yalnızca marka adı mı yenilenmiştir?
Eski ad tarihsel olarak kullanılmaya devam ediyor mu?
Güvenilir bağımsız kaynaklar yeni adı kullanıyor mu?
Sayfa adının değiştirilmesi gerekiyor mu?
Her marka değişikliği, Wikipedia sayfasının adının değiştirilmesini zorunlu kılmaz. Maddenin adı belirlenirken yalnızca resmî ad değil, güvenilir kaynaklarda yaygın kullanılan ad da dikkate alınabilir.
Yönetim Kadrosu
Yönetici değişiklikleri kaynakla doğrulanabilir olsa da her yönetici ataması ansiklopedik önem taşımayabilir. Üst düzey görev değişiklikleri, şirketin yapısında önemli bir değişiklik oluşturuyorsa maddeye eklenebilir.
Yönetim kadrosunun uzun listeler hâlinde sunulması ise maddeyi kurumsal internet sitesi görünümüne yaklaştırabilir.
Çalışan Sayısı ve Finansal Veriler
Çalışan sayısı, gelir, kâr, aktif büyüklüğü veya şube sayısı gibi değişken verilerin yanında mutlaka dönem belirtilmelidir.
Örnek:
Şirket, 2024 yılı sonu itibarıyla 4.200 çalışan bildirdi.
Bu tür veriler için:
Yıllık faaliyet raporları,
Borsa bildirimleri,
Denetlenmiş finansal tablolar,
Düzenleyici kurum kayıtları,
Güvenilir ekonomi yayınları
kullanılabilir.
Satın Alma, Birleşme ve Bölünmeler
Şirket birleşmeleri ve satın almalar, maddenin giriş bölümü, tarihçe bölümü, bilgi kutusu ve kategori yapısını etkileyebilir.
İşlem henüz tamamlanmadıysa:
Şirket satın alındı.
yerine:
Şirketin satın alınmasına ilişkin anlaşma Haziran 2026’da duyuruldu. İşlemin düzenleyici onayların ardından tamamlanması planlandı.
gibi sürecin mevcut aşamasını yansıtan bir ifade kullanılmalıdır.
Duyurulan anlaşma ile tamamlanmış işlem aynı şey değildir.
Bilgi Kutusundaki Eski Bilgiler Nasıl Güncellenir?
Wikipedia maddelerinin üst bölümünde yer alan bilgi kutuları, temel verileri özetler. Ancak bilgi kutusu, kaynakların ve madde metninin yerine geçmez.
Bilgi kutusunda güncellenebilecek alanlar şunlardır:
Kuruluş adı,
Önceki adlar,
Kuruluş tarihi,
Genel merkez,
Yönetici,
Faaliyet alanı,
Çalışan sayısı,
Gelir ve finansal veriler,
Sahiplik yapısı,
Ana kuruluş,
Alt kuruluşlar,
Resmî internet sitesi.
Bilgi Kutusu ile Madde Metni Uyumlu Olmalıdır
Bilgi kutusunda yeni yönetici, metinde eski yönetici bulunması içerik çelişkisi oluşturur. Güncelleme yapılırken bilgi kutusu, giriş bölümü ve ilgili alt başlıklar birlikte kontrol edilmelidir.
Değişken Verilere Tarih Eklenmelidir
Çalışan sayısı ve gelir gibi bilgilerin yanında dönem bilgisi bulunmalıdır. Aksi hâlde okuyucu veriyi güncel kabul edebilir.
Bilgi Kutusuna Kaynaksız Veri Eklenmemelidir
Bazı bilgi kutusu alanlarında dipnot görünmese bile bilgi, madde içinde güvenilir kaynakla desteklenmelidir. Özellikle sahiplik, gelir, çalışan sayısı ve yönetici bilgileri tartışmaya açık olabilir.
Güncelleme Yaparken Kaynak Nasıl Eklenir?
Bir kaynak, yalnızca “Kaynakça” bölümüne eklenerek kullanılmamalıdır. Kaynağın hangi cümleyi desteklediği anlaşılabilmelidir.
Satır İçi Kaynak Kullanımı
Kaynak, desteklediği cümlenin hemen sonuna eklenmelidir.
Örnek:
Şirket, genel merkezini 2025 yılında Ankara’dan İstanbul’a taşıdı.[1]
Bu yöntem, okuyucunun bilginin dayanağını doğrudan görmesini sağlar.
Kaynağın İddiayı Açıkça Desteklemesi
Kaynakta yalnızca İstanbul ofisinin açıldığı yazıyorsa, şirketin genel merkezinin İstanbul’a taşındığı sonucu çıkarılamaz. Kaynak ile Wikipedia’daki ifade arasında doğrudan ilişki bulunmalıdır.
Arşivlenmiş Kaynaklar
İnternet sayfaları zamanla kaldırılabilir veya değiştirilebilir. Uygun durumlarda arşiv bağlantısı eklenmesi kaynağın erişilebilirliğini koruyabilir. Ancak arşivlenmiş olması, güvenilir olmayan bir kaynağı güvenilir hâle getirmez.
Kendi Wikipedia Sayfanızı Doğrudan Güncelleyebilir misiniz?
Teknik olarak Wikipedia’daki birçok sayfa kullanıcılar tarafından düzenlenebilir. Ancak kişinin kendisi, şirket çalışanı, temsilci, halkla ilişkiler danışmanı, avukat, ajans veya ücretli editör tarafından yapılan değişikliklerde çıkar çatışması gündeme gelir.
Wikipedia’nın çıkar çatışması rehberi; kişinin kendisi, ailesi, işvereni, müşterisi veya mali ilişki içinde olduğu kişi ve kuruluşlar hakkındaki doğrudan düzenlemeleri sorunlu görebilir. Mali çıkar çatışması bulunan kullanıcıların doğrudan düzenleme yapmak yerine değişiklik talebi yöntemini kullanmaları tavsiye edilir.
Çıkar Çatışması Nedir?
Çıkar çatışması, editörün madde konusu ile kişisel, mesleki veya mali ilişkisinin tarafsız karar verme sürecini etkileyebilmesi durumudur.
Aşağıdaki kişiler çıkar çatışması kapsamında değerlendirilebilir:
Madde konusu olan kişi,
Şirket sahibi veya çalışanı,
Kurum yöneticisi,
Halkla ilişkiler görevlisi,
Avukat veya temsilci,
Aile üyesi,
İş ortağı,
Ücretli danışman,
Ajans çalışanı,
Maddeyi müşteri adına düzenleyen editör.
Çıkar çatışmasının bulunması, bilginin otomatik olarak yanlış olduğu anlamına gelmez. Ancak değişiklik yönteminin şeffaf ve denetlenebilir olması gerekir.
Doğrudan Düzenleme Yerine Değişiklik Talebi
Çıkar çatışması bulunan kişiler, maddenin tartışma sayfasında somut bir değişiklik talebi sunabilir.
Talepte şu unsurlar yer almalıdır:
Değiştirilmesi istenen mevcut ifade,
Önerilen yeni ifade,
Değişikliğin gerekçesi,
Güvenilir kaynaklar,
Maddeyle olan ilişkinin açıklanması.
Bağımsız bir editör, talebi Wikipedia politikaları açısından değerlendirerek kabul edebilir, değiştirebilir veya reddedebilir. Wikipedia’nın çıkar çatışmasına ilişkin değişiklik talebi rehberi de önerilerin açık, belirli ve kaynaklandırılmış biçimde sunulmasını öngörür.
Değişiklik Talebi Nasıl Hazırlanır?
Etkili bir değişiklik talebi genel ifadeler yerine uygulanabilir bir metin önermelidir.
Mevcut Sorunu Açıkça Belirtin
Belirsiz talep:
Sayfadaki bilgiler çok eski, lütfen güncelleyin.
Daha açıklayıcı talep:
Maddenin giriş bölümünde Ayşe Yılmaz’ın şirketin genel müdürü olduğu belirtilmektedir. Şirketin 12 Mart 2026 tarihli açıklamasına ve X Haber’in 13 Mart 2026 tarihli haberine göre bu göreve Mehmet Arslan atanmıştır.
Önerilen Metni Yazın
Editörden metni sıfırdan hazırlamasını istemek yerine tarafsız bir öneri sunulabilir:
“Ayşe Yılmaz, 2020-2026 yılları arasında şirketin genel müdürlüğünü yürüttü. Mart 2026’da göreve Mehmet Arslan atandı.”
Kaynakları İddiayla Eşleştirin
Her kaynak, hangi bilgiyi desteklediği belirtilerek sunulmalıdır. Çok sayıda bağlantı paylaşılması, talebin güçlü olduğu anlamına gelmez. Az sayıda fakat doğrudan ilgili ve güvenilir kaynak daha işlevsel olabilir.
İlişkinizi Açıklayın
Talebi yapan kişi şirket çalışanı, temsilci veya ücretli danışmansa bu ilişki gizlenmemelidir. Wikimedia kullanım koşulları, ücret karşılığında katkı sağlayan kişilerin işveren, müşteri ve bağlantılarını açıklamasını gerektirir.
Ücretli Editörlük ve Açıklama Yükümlülüğü
Wikipedia’da ücret karşılığında katkı sağlamak, açıklama yapılmadan yürütülebilecek gizli bir faaliyet değildir. Ücretli katkı sunan kişinin:
İşverenini,
Müşterisini,
İlgili kuruluşla olan bağını
uygun biçimde açıklaması gerekir.
Bu açıklama kullanıcı sayfasında, ilgili tartışma sayfasında veya değişiklik özeti gibi uygun alanlarda yapılabilir. Açıklamanın amacı, düzenlemenin kim adına yapıldığının topluluk tarafından görülebilmesini sağlamaktır.
Ücretli katkının açıklanması, önerilen içeriğin otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. İçerik yine:
Doğrulanabilirlik,
Tarafsızlık,
Güvenilir kaynak,
Ansiklopedik uygunluk,
Özgün araştırma yapmama
ölçütlerine göre değerlendirilir.
Eski veya Yanlış Bilgi Hangi Durumlarda Hemen Kaldırılabilir?
Her bilgi için uzun bir tartışma süreci gerekmeyebilir. Ancak hızlı müdahale gerektiren durumlar sınırlıdır.
Açıkça Kaynaksız ve Zararlı Yaşayan Kişi İddiaları
Yaşayan kişiler hakkındaki açıkça kaynaksız veya zayıf kaynaklı, itibara zarar verme ihtimali bulunan tartışmalı bilgiler öncelikli olarak ele alınmalıdır.
Bu tür içerikler:
Suç isnadı,
Sağlık bilgisi,
Özel hayat iddiası,
Mesleki etik suçlaması,
Mali usulsüzlük iddiası,
Aile hayatına ilişkin tartışmalı bilgi
içerebilir.
Ancak içerik güçlü ve güvenilir kaynaklarla destekleniyorsa yalnızca kişinin kaldırılmasını istemesi yeterli değildir.
Açık Maddi Hatalar
Kaynakta 2025 yazdığı hâlde maddede 2052 yazılması gibi açık yazım hataları düzeltilebilir.
Bozuk veya Yanlış Atıflar
Kaynak, cümledeki iddiayı hiçbir biçimde desteklemiyorsa kaynak veya ifade yeniden incelenmelidir. Bununla birlikte kaynaklı içeriğin kaldırılması sırasında başka güvenilir kaynakların bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Vandalizm
Hakaret, anlamsız metin, kasıtlı yanlış bilgi veya sayfaya zarar verme amacı taşıyan düzenlemeler vandalizm kapsamında geri alınabilir.
Güncelleme Talebi Neden Reddedilebilir?
Bir güncellemenin doğru olması, Wikipedia’ya mutlaka eklenmesini gerektirmez. Talepler çeşitli nedenlerle reddedilebilir.
Kaynak Yetersizliği
Bilginin yalnızca sözlü beyana, e-postaya, özel belgeye veya yayımlanmamış kayda dayanması doğrulanabilirlik sorununa yol açar.
Wikipedia’da editörün göremediği veya okuyucunun kontrol edemediği özel belgeler genellikle kaynak olarak kullanılamaz.
Kaynağın Bağımsız Olmaması
Bilgi yalnızca şirketin kendi internet sitesinde, basın bülteninde veya kişinin sosyal medya hesabında bulunuyorsa önemli ve tartışmalı iddialar için yetersiz görülebilir.
Tanıtım Dili
Metnin kurumsal tanıtım metni, basın bülteni veya öz geçmiş biçiminde hazırlanması reddedilme olasılığını artırır.
Ansiklopedik Önem Eksikliği
Yeni bir ürün, küçük bir ödül, yerel etkinlik veya rutin görev değişikliği madde açısından önemli bulunmayabilir.
Kaynak ile İfade Arasında Uyumsuzluk
Kaynakta belirtilmeyen sonuçların Wikipedia metnine eklenmesi özgün araştırma sorunu oluşturabilir.
Çıkar Çatışmasının Açıklanmaması
Kuruluş adına hareket eden kişinin bağlantısını açıklamaması, düzenlemeye duyulan güveni azaltabilir ve kullanıcı hesabıyla ilgili yaptırımlara yol açabilir.
Maddenin Dengesini Bozması
Bir şirketin yalnızca yeni başarılarının eklenmesi, eleştirilerin veya tarihsel sorunların çıkarılması maddenin tarafsızlığını bozabilir. Güncelleme, konunun genel kapsamıyla orantılı olmalıdır.
Eski Kaynaklar Silinmeli midir?
Yeni kaynak eklenmesi, eski kaynakların otomatik olarak silinmesini gerektirmez. Eski kaynak:
Tarihsel bir bilgiyi doğruluyorsa,
Maddenin geçmiş dönemini açıklıyorsa,
Hâlen erişilebilir ve güvenilir durumdaysa
korunabilir.
Ancak eski kaynak artık güncel bir iddiayı destekliyormuş gibi kullanılıyorsa ifade yeniden yapılandırılmalıdır.
Örneğin 2019 tarihli kaynakla güncel çalışan sayısını göstermek yerine:
Şirketin 2019 yılında 900 çalışanı bulunuyordu.
şeklinde tarihsel bir anlatım kullanılabilir.
Kaynaklar Birbiriyle Çelişiyorsa Ne Yapılmalıdır?
Kaynak çelişkilerinde tek bir bilgi rastgele seçilmemelidir.
Yayın Tarihlerini Karşılaştırın
Daha yeni kaynak, gelişmenin son durumunu yansıtabilir. Ancak yalnızca daha yeni olması kaynağı otomatik olarak üstün kılmaz.
Kaynağın Niteliğini İnceleyin
Resmî sicil kaydı, bir blog yazısından daha güçlü olabilir. Bağımsız araştırma haberi, şirket basın bülteninden daha kapsamlı olabilir.
Kavramların Aynı Olup Olmadığını Kontrol Edin
Kaynaklardan biri “marka merkezi”, diğeri “hukuki merkez”, bir başkası “operasyon merkezi” hakkında bilgi veriyor olabilir. Görünürdeki çelişki, kavram farkından kaynaklanabilir.
Belirsizliği Metne Yansıtın
Güvenilir kaynaklar gerçekten farklı bilgiler sunuyorsa bu farklılık tarafsız biçimde belirtilebilir. Wikipedia editörü, kaynaklar arasında hakemlik yaparak özgün bir sonuç üretmemelidir.
Güncelleme Yapıldıktan Sonra Neler Kontrol Edilmelidir?
Değişiklik kaydedildikten sonra maddenin bütünlüğü yeniden incelenmelidir.
Metin İçi Tutarlılık
Yeni bilgi giriş bölümünde, tarihçe kısmında ve bilgi kutusunda aynı biçimde yer almalıdır.
Kaynakların Çalışması
Bağlantıların açıldığı, doğru sayfaya yönlendirdiği ve ilgili bilgiyi içerdiği kontrol edilmelidir.
Dil ve Biçim
Tarih biçimleri, kişi adları, kurum unvanları ve noktalama işaretleri maddenin geri kalanıyla uyumlu olmalıdır.
Kategori ve Bağlantılar
Şirketin adı veya statüsü değişmişse kategori, yönlendirme ve iç bağlantıların da gözden geçirilmesi gerekebilir.
Değişiklik Geçmişi
Düzenleme kısa süre içinde geri alınmışsa değişiklik savaşı başlatmak yerine geri alma gerekçesi incelenmeli ve konu tartışma sayfasına taşınmalıdır.
Güncellemenin Geri Alınması Durumunda Ne Yapılmalıdır?
Bir değişiklik geri alındığında aynı metni tekrar tekrar eklemek uygun değildir. Bu davranış, içerik anlaşmazlığını büyütebilir.
İzlenebilecek yöntem şudur:
Geri alma açıklamasını incelemek,
Değişikliğin neden reddedildiğini belirlemek,
Kaynakların yeterliliğini yeniden değerlendirmek,
Tanıtım veya taraflı ifadeleri çıkarmak,
Tartışma sayfasında açık bir değişiklik önerisi sunmak,
Bağımsız editörlerin görüşünü beklemek.
Editörler arasında anlaşmazlık bulunması durumunda sorun, kaynak ve politika temelli tartışmayla çözülmelidir.
Acil Güncelleme Talepleri Nasıl Ele Alınmalıdır?
Bir bilginin kurum veya kişi açısından acil görülmesi, Wikipedia topluluğunun aynı aciliyeti kabul edeceği anlamına gelmez.
Acil durumlar özellikle şu konularda ortaya çıkabilir:
Yanlış görev bilgisi,
Yanlış ölüm bilgisi,
Kaynaksız suç isnadı,
Yanlış şirket sahipliği,
Eski iletişim bilgilerinin dolandırıcılık riski oluşturması,
Yanlış kimlik eşleştirmesi,
Hukuki statünün hatalı gösterilmesi.
Talebin aciliyeti belirtilirken duygusal veya tehdit içeren bir dil yerine:
Hatalı cümle,
Doğru bilgi,
Güvenilir kaynak,
Oluşabilecek somut zarar
açık biçimde sunulmalıdır.
Hukuki Belge Wikipedia’da Kaynak Olarak Kullanılabilir mi?
Mahkeme kararları, ticaret sicili kayıtları, resmî gazete belgeleri ve düzenleyici kurum kararları belirli bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilir. Ancak hukuki belgelerin kullanımı sırasında dikkatli olunmalıdır.
Bir kararın varlığı ile kararın nasıl yorumlanması gerektiği farklı konulardır. Wikipedia editörleri hukuki belgelerden bağımsız hukuki sonuçlar çıkarmamalıdır.
Örneğin:
Mahkeme, 12 Mayıs 2025 tarihinde davanın reddine karar verdi.
ifadesi belge tarafından doğrulanabilir.
Buna karşılık:
Mahkeme kararı, şirketin tüm iddialarında haklı olduğunu kanıtladı.
ifadesi belgenin kapsamını aşan bir yorum olabilir.
Özellikle devam eden davalar ve yaşayan kişiler hakkındaki bilgilerde ikincil ve güvenilir kaynakların bulunması önem taşır.
Bir Güncelleme İçin Kaç Kaynak Gereklidir?
Wikipedia’da her bilgi için belirlenmiş sabit bir kaynak sayısı yoktur. Kaynak sayısından çok kaynakların niteliği ve iddiayla ilişkisi önemlidir.
Basit ve tartışmasız bir görev değişikliği için tek bir güçlü kaynak yeterli olabilir. Tartışmalı, karmaşık veya kişiye zarar verme ihtimali bulunan bir iddia için birden fazla bağımsız ve güvenilir kaynak gerekebilir.
On zayıf kaynağın bulunması, tek bir güçlü ve doğrudan kaynaktan daha fazla doğrulama sağlamayabilir.
Eski Bilgiyi Silmek mi, Güncellemek mi Daha Doğrudur?
Bu sorunun yanıtı bilginin niteliğine göre değişir.
Bilgi tarihsel öneme sahipse korunmalı ve tarihle sınırlandırılmalıdır.
Bilgi artık yanlışsa ve tarihsel değeri yoksa güncel bilgiyle değiştirilmelidir.
Bilgi ansiklopedik açıdan gereksizse çıkarılabilir.
Bilgi tartışmalı fakat güçlü kaynaklarla destekleniyorsa yalnızca güncelliğini yitirdiği iddiasıyla silinmemelidir.
Bilginin doğruluğu konusunda belirsizlik varsa doğrudan silme veya değiştirme yerine tartışma sayfasında değerlendirme yapılmalıdır.
Sık Yapılan Güncelleme Hataları
Yalnızca Kurumsal İnternet Sitesini Kaynak Göstermek
Kurumsal site, temel bilgiler için kullanılabilse de maddenin tamamının şirketin kendi anlatımına dayanması bağımsızlık sorunu oluşturur.
Tüm Eski Bilgileri Silmek
Kurumun geçmiş yönetimi, önceki adı veya tarihsel faaliyetleri ansiklopedik açıdan önemli olabilir.
Basın Bültenini Bağımsız Haber Sanmak
Basın bülteninin haber sitesinde yayımlanmış olması, içeriği otomatik olarak bağımsız editoryal çalışma hâline getirmez.
Güncel Gelişmeyi Abartılı Biçimde Eklemek
Bir yatırım veya ödül, şirketin “küresel lider” olduğu sonucunu doğurmaz.
Kaynakta Olmayan Bilgiyi Eklemek
Kaynağın içermediği amaç, neden veya sonuçların metne eklenmesi özgün araştırma oluşturabilir.
Çıkar Çatışmasını Gizlemek
Şirket veya kişi adına hareket edildiği hâlde bağımsız gönüllü editör görünümü vermek şeffaflık ilkesiyle bağdaşmaz.
Geri Alınan Değişikliği Tekrarlamak
Aynı düzenlemeyi sürekli yeniden eklemek yerine anlaşmazlığın tartışma sayfasında ele alınması gerekir.
Wikipedia’yı Kurumsal Profil Gibi Kullanmak
Misyon, vizyon, hizmet listeleri, reklam sloganları, müşteri avantajları ve pazarlama mesajları ansiklopedik içerik değildir.
Profesyonel Bir Güncelleme İncelemesi Neleri Kapsar?
Wikipedia’daki eski bilgilerin güncellenmesine yönelik kapsamlı bir inceleme yalnızca metin değişikliğine odaklanmaz. Süreçte şu unsurlar değerlendirilir:
Maddenin mevcut kaynak yapısı,
Eski bilginin tarihsel değeri,
Yeni bilginin doğrulanabilirliği,
Kullanılabilecek bağımsız kaynaklar,
Birincil kaynakların uygun kullanım sınırı,
Tarafsızlık riski,
Yaşayan kişiler politikaları,
Çıkar çatışması durumu,
Ücretli katkı açıklama yükümlülüğü,
Bilgi kutusu ve metin uyumu,
Tartışma sayfası geçmişi,
Önceki geri almalar,
Sayfa koruma durumu,
Değişiklik talebinin uygulanabilirliği.
Bu inceleme sonucunda doğrudan düzenleme, tartışma sayfasında öneri sunma, ek kaynak bekleme veya mevcut içeriği koruma seçeneklerinden biri uygun görülebilir.
Wikipedia Güncellemesi İçin Kontrol Listesi
Bir güncelleme gönderilmeden önce aşağıdaki sorular yanıtlanmalıdır:
Güncellenecek bilgi açık biçimde belirlenmiş mi?
Mevcut bilginin neden eski olduğu gösterilebiliyor mu?
Yeni bilgi yayımlanmış bir kaynağa dayanıyor mu?
Kaynak ilgili iddiayı doğrudan destekliyor mu?
Kaynak güvenilir mi?
Bağımsız kaynak mevcut mu?
Metin tarafsız bir dille mi yazıldı?
Tanıtım ifadeleri çıkarıldı mı?
Tarihsel bilgi gereksiz yere siliniyor mu?
Yeni bilgi ansiklopedik önem taşıyor mu?
Bilgi kutusu ve madde metni uyumlu mu?
Yaşayan kişi hakkında özel bir hassasiyet bulunuyor mu?
Madde konusu ile çıkar çatışması var mı?
Ücretli katkı ilişkisi açıklandı mı?
Doğrudan düzenleme yerine değişiklik talebi kullanılması gerekiyor mu?
Önceki tartışmalar ve geri almalar incelendi mi?
Wikipedia sayfasındaki eski bilgilerin güncellenmesi, doğru bilginin bulunmasından daha kapsamlı bir editoryal süreçtir. Güncellemenin kabul edilebilir olması için yeni bilginin güvenilir kaynaklarla doğrulanması, mevcut tarihsel bağlamın korunması, metnin tarafsız ve ansiklopedik bir dille hazırlanması ve kaynakların söylediklerinin ötesine geçilmemesi gerekir.
Kişinin kendisi, şirket çalışanı, kurum temsilcisi veya ücretli danışman tarafından yapılan güncelleme çalışmalarında çıkar çatışması ve açıklama yükümlülüğü ayrıca dikkate alınmalıdır. Bu durumlarda doğrudan düzenleme yerine, maddenin tartışma sayfasında kaynaklandırılmış ve uygulanabilir bir değişiklik talebi sunulması daha uygun olabilir.
Wikipedia’daki bir bilginin kurum tarafından güncel kabul edilmesi, onun ansiklopedide mutlaka yer alacağı anlamına gelmez. Nihai değerlendirme; bilginin doğrulanabilirliği, kaynak kalitesi, ansiklopedik önemi, tarafsızlığı ve maddenin genel dengesi üzerinden yapılır.
