Wikidata; kişiler, kurumlar, eserler, yerler ve kavramlar hakkında yapılandırılmış verilerin tutulduğu, Wikimedia ekosistemine bağlı, ücretsiz ve ortaklaşa düzenlenen bir bilgi tabanıdır. Wikipedia maddelerinin diller arası bağlantılarından bilgi kutularındaki belirli verilere kadar birçok alanda kullanılabilir. Bununla birlikte Wikidata kaydı oluşturulması, tek başına Wikipedia maddesi yayımlanmasını veya Google Bilgi Paneli oluşturulmasını garanti etmez.
Wikidata Nedir?
Wikidata, insanlar ve bilgisayar sistemleri tarafından okunabilen yapılandırılmış verilerin saklandığı, Wikimedia Vakfı projeleriyle bağlantılı açık bir bilgi tabanıdır.
Wikipedia’da bilgiler çoğunlukla cümleler ve paragraflar hâlinde sunulurken Wikidata’da bilgiler daha sistematik bir veri modeliyle kaydedilir. Bir kişi, şirket, kitap, film, şehir, kuruluş veya başka bir kavram için ayrı bir Wikidata öğesi oluşturulabilir.
Her Wikidata öğesi genellikle aşağıdaki temel unsurlardan meydana gelir:
Etiket: Varlığın adı
Açıklama: Varlığı benzer adlardan ayıran kısa tanım
Takma adlar: Alternatif adlar ve farklı yazılışlar
İfadeler: Varlık hakkındaki yapılandırılmış bilgiler
Kaynaklar: Eklenen bilgilerin doğrulanmasını sağlayan referanslar
Site bağlantıları: İlgili Wikipedia ve diğer Wikimedia sayfaları
Wikidata öğeleri, “Q” harfiyle başlayan benzersiz bir kimlik numarasıyla tanımlanır. Örneğin bir kişi veya kuruluşun Wikidata kaydı, Q123456 benzeri bir tanımlayıcıya sahip olabilir. Veriler ise “P” harfiyle başlayan özellikler kullanılarak ilişkilendirilir.
Wikidata, kendisini ücretsiz, ortaklaşa düzenlenen, çok dilli ve yapılandırılmış verileri toplayan ikincil bir bilgi tabanı olarak tanımlar. İçerikleri Wikipedia, Wikimedia Commons ve diğer Wikimedia projelerinin yanı sıra üçüncü taraf sistemler tarafından da kullanılabilir.
Yapılandırılmış Veri Ne Anlama Gelir?
Yapılandırılmış veri, bir bilginin yalnızca metin içerisinde ifade edilmesi yerine, bilgisayarların kolaylıkla okuyabileceği belirli alanlara ayrılarak kaydedilmesidir.
Örneğin bir kişinin doğum tarihi, mesleği ve vatandaşlığı bir biyografi paragrafında şu şekilde yazılabilir:
“1980 yılında doğan kişi, Türk bir yazardır.”
Wikidata’da aynı bilgiler farklı özellikler altında yapılandırılır:
Doğum tarihi: 1980
Meslek: Yazar
Vatandaşlık: Türkiye
Varlık türü: İnsan
Bu sistem, bilgilerin sorgulanmasını, karşılaştırılmasını, farklı dillerde kullanılmasını ve başka veri tabanlarıyla ilişkilendirilmesini kolaylaştırır.
Wikidata Ne İşe Yarar?
Wikidata’nın temel işlevi, belirli varlıklarla ilgili doğrulanabilir bilgileri merkezi ve yapılandırılmış bir ortamda toplamaktır.
Wikimedia Projeleri Arasında Veri Paylaşımını Sağlar
Wikidata, Wikipedia, Wikimedia Commons, Wikivoyage, Wiktionary ve diğer Wikimedia projeleri için merkezi bir veri deposu işlevi görebilir.
Bir bilgi Wikidata üzerinden kullanıldığında, aynı verinin farklı dil sürümlerinde ayrı ayrı güncellenmesi gerekmeyebilir. Özellikle tarihler, coğrafi konumlar, kimlik numaraları, resmî internet siteleri ve diller arası bağlantılar merkezi olarak yönetilebilir.
Wikidata’nın resmî tanımına göre sistem, Wikimedia projelerinin yapılandırılmış verileri için merkezi depolama alanı sağlar ve verilerin insanlar ile makineler tarafından okunmasına imkân tanır.
Wikipedia’nın Dil Bağlantılarını Yönetir
Bir Wikipedia maddesinin farklı dillerdeki karşılıkları çoğunlukla Wikidata üzerinden birbirine bağlanır.
Örneğin Türkçe Wikipedia’daki bir şirket maddesi ile İngilizce, Almanca ve Fransızca Wikipedia’daki aynı şirkete ait maddeler, ortak bir Wikidata öğesine bağlanabilir. Böylece Wikipedia sayfasının kenar bölümündeki dil bağlantıları merkezi olarak yönetilmiş olur.
Bilgi Kutularına Veri Sağlayabilir
Bazı Wikipedia maddelerinde kullanılan bilgi kutuları, belirli alanlardaki verileri Wikidata’dan çekebilir.
Bunlar arasında şunlar bulunabilir:
Doğum ve ölüm tarihleri
Kuruluş tarihi
Genel merkez konumu
Resmî internet sitesi
Meslek
Vatandaşlık
Koordinatlar
Logo veya görsel bağlantıları
Uluslararası veri tabanı tanımlayıcıları
Ancak her Wikipedia dil sürümü ve her şablon, Wikidata verilerini aynı şekilde kullanmaz. Bazı projelerde bilgiler madde içerisinde yerel olarak tutulurken bazı projelerde Wikidata’dan otomatik olarak alınabilir.
Varlıkların Birbirleriyle İlişkilendirilmesini Sağlar
Wikidata yalnızca bağımsız bilgi kayıtları oluşturmaz. Aynı zamanda kişiler, kurumlar, eserler, etkinlikler ve yerler arasında bağlantılar kurar.
Örneğin bir kişi şu öğelerle ilişkilendirilebilir:
Çalıştığı kurum
Mezun olduğu üniversite
Yazdığı kitap
Aldığı ödül
Kurduğu şirket
Üyesi olduğu kuruluş
Doğduğu şehir
Bu ilişkiler, büyük ölçekli bilgi ağlarının ve sorgulanabilir veri kümelerinin oluşmasını sağlar.
Haricî Veri Tabanlarıyla Bağlantı Kurar
Wikidata öğelerine farklı veri tabanlarındaki tanımlayıcılar eklenebilir. Örneğin bir yazarın kütüphane kaydı, bir sanatçının sinema veri tabanı profili veya bir akademisyenin uluslararası kimlik numarası ilgili Wikidata öğesine bağlanabilir.
Bu özellik, aynı varlığın farklı platformlardaki kayıtlarının birbirleriyle eşleştirilmesine yardımcı olur.
Wikidata ile Wikipedia Arasındaki Fark Nedir?
Wikidata ve Wikipedia aynı Wikimedia ekosisteminde yer alsa da aynı amaçla kullanılmaz.
Wikipedia Ansiklopedik İçerik Sunar
Wikipedia, konuların güvenilir kaynaklara dayanarak açıklayıcı metinler hâlinde ele alındığı çevrim içi bir ansiklopedidir.
Bir Wikipedia maddesinde genellikle şu unsurlar bulunur:
Konunun genel tanımı
Tarihçesi
Faaliyetleri
Kariyeri
Eserleri
Ödülleri
Eleştiriler veya tartışmalar
Bağımsız ve güvenilir kaynaklar
Wikipedia’nın temel amacı, bir konu hakkında ansiklopedik ve bağlamsal bilgi sunmaktır.
Wikidata Yapılandırılmış Bilgi Saklar
Wikidata, uzun açıklamalar ve biyografik anlatılar yerine, belirli özellik ve değerlerden oluşan yapılandırılmış verileri depolar.
Örneğin Wikipedia’da bir şirketin gelişimi birkaç paragrafta açıklanabilir. Wikidata’da ise aynı şirket için şu veriler tutulabilir:
Kuruluş tarihi
Kurucu
Faaliyet alanı
Ülke
Merkez
Resmî internet sitesi
Bağlı kuruluşlar
Sektör sınıflandırması
Wikidata Kaydı Wikipedia Maddesi Anlamına Gelmez
Bir kişi veya kuruluş için Wikidata öğesi bulunması, o konu hakkında Wikipedia maddesi bulunduğu veya açılabileceği anlamına gelmez.
Benzer şekilde Wikipedia’da bir madde bulunması da Wikidata kaydındaki bütün bilgilerin doğru, eksiksiz veya güncel olduğu anlamına gelmez.
İki proje arasında teknik bağlantılar bulunmasına rağmen içerik kabul kuralları ve topluluk süreçleri farklıdır.
Wikidata Neden Önemlidir?
Wikidata’nın önemi yalnızca Wikipedia ile sınırlı değildir. Yapılandırılmış veri, dijital sistemlerin bir kişi, kurum veya kavram hakkındaki bilgileri ilişkilendirmesinde önemli bir rol oynar.
Dijital Varlık Kimliği Oluşturur
Her Wikidata öğesinin benzersiz bir Q numarası bulunur. Bu numara, aynı veya benzer adlara sahip kişi ve kuruluşların birbirinden ayrılmasına yardımcı olur.
Örneğin aynı adı taşıyan iki akademisyen, iki şirket veya iki sanatçı farklı Q numaralarıyla tanımlanabilir. Böylece veri sistemleri hangi kaydın hangi varlığa ait olduğunu daha açık biçimde ayırt edebilir.
Bilgilerin Makine Tarafından İşlenmesini Kolaylaştırır
Wikidata’daki veriler yapılandırılmış olduğu için arama motorları, araştırmacılar, yazılım uygulamaları ve veri analiz sistemleri tarafından işlenebilir.
Bu sistem sayesinde şu tür sorgular yapılabilir:
Belirli bir ülkede doğmuş yazarlar
Belirli bir üniversiteden mezun olmuş kişiler
Belirli tarihte kurulmuş şirketler
Belirli ödülü kazanmış sanatçılar
Aynı şehirde bulunan müzeler
Belirli sektörde faaliyet gösteren kuruluşlar
Bilgi Tutarlılığına Katkı Sağlar
Aynı bilginin farklı Wikimedia projelerinde tekrar tekrar girilmesi, zaman içerisinde tutarsızlıklara yol açabilir.
Wikidata’nın merkezi veri yaklaşımı, uygun şekilde kullanıldığında belirli bilgilerin tek bir kayıt üzerinden yönetilmesini ve farklı projelerde tutarlı biçimde kullanılmasını sağlayabilir.
Çok Dilli Veri Kullanımını Destekler
Wikidata çok dilli bir sistemdir. Bir öğeye Türkçe etiket ve açıklama eklenirken aynı öğeye İngilizce, Almanca, Fransızca veya başka dillerde de etiketler eklenebilir.
Bununla birlikte temel öğe ve kimlik numarası değişmez. Bu özellik, farklı dillerdeki bilgi sistemlerinin aynı varlığı ortak bir kayıt üzerinden tanımasını sağlar.
Wikidata Kaydı Nasıl Oluşturulur?
Wikidata kaydı oluşturmak teknik olarak kolay görünse de bir öğenin kalıcı ve sağlıklı olması için konu, kaynak ve veri yapısının doğru değerlendirilmesi gerekir.
Öncelikle Mevcut Kayıt Kontrol Edilmelidir
Yeni bir öğe oluşturmadan önce aynı kişi, şirket, eser veya kuruluş için mevcut bir Wikidata öğesi bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Kontrol sırasında şu unsurlar dikkate alınmalıdır:
Tam ad
Alternatif yazılışlar
Eski şirket adları
Sahne adı
Marka adı
Farklı alfabelerdeki karşılıklar
İngilizce veya diğer dildeki adlandırmalar
Aynı varlık için birden fazla öğe oluşturulması, yinelenen kayıt sorununa neden olabilir.
Konunun Açık Biçimde Tanımlanması Gerekir
Yeni öğe oluşturulurken en azından doğru bir etiket ve ayırt edici açıklama eklenmelidir.
Örneğin yalnızca “Ahmet Yılmaz” etiketi yeterli olmayabilir. Açıklama bölümünde kişinin kim olduğu daha açık biçimde belirtilmelidir:
Türk akademisyen
Türk futbolcu
1982 doğumlu yazar
Yazılım şirketi
İstanbul merkezli kültür kuruluşu
Açıklama reklam cümlesi değil, kısa ve ayırt edici bir tanım olmalıdır.
Temel Özellikler Eklenir
Öğenin türüne göre uygun özellikler seçilir.
Bir kişi için:
İnsan
Doğum tarihi
Meslek
Vatandaşlık
Eğitim aldığı kurum
Resmî internet sitesi
Bir şirket için:
İşletme veya kuruluş
Kuruluş tarihi
Kurucu
Sektör
Genel merkez
Resmî internet sitesi
Ana kuruluş veya bağlı kuruluş
Bir eser için:
Kitap, film, albüm veya sanat eseri
Yazar, yönetmen veya sanatçı
Yayın tarihi
Yayıncı
Dil
Tür
Bilgiler Güvenilir Kaynaklarla Desteklenir
Wikidata’da eklenen ifadeler mümkün olduğunca doğrulanabilir kaynaklarla desteklenmelidir.
Kullanılabilecek kaynaklar arasında şunlar yer alabilir:
Resmî kamu kayıtları
Akademik yayınlar
Kitaplar
Güvenilir haber kuruluşları
Kurumsal veri tabanları
Kütüphane katalogları
Uluslararası otorite kayıtları
Alanında tanınmış bağımsız veri tabanları
Resmî internet siteleri, temel kimlik bilgileri için kullanılabilse de bağımsızlık gerektiren değerlendirmelerde tek başına yeterli kabul edilmeyebilir.
Site Bağlantıları Eklenebilir
Konu hakkında Wikipedia veya başka bir Wikimedia projesinde sayfa bulunuyorsa ilgili sayfa Wikidata öğesine bağlanabilir.
Bir Wikipedia sayfası bulunmaması, teknik olarak her durumda Wikidata öğesi oluşturulamayacağı anlamına gelmez. Ancak öğenin Wikidata’nın kabul ve veri politikaları bakımından tanımlanabilir, kaynaklandırılabilir ve veri tabanında bulunması anlamlı bir varlığı temsil etmesi gerekir.
Wikidata Kaydı Oluştururken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Wikidata açık biçimde düzenlenebilir bir proje olsa da her oluşturulan kayıt kalıcı değildir.
Aşağıdaki sorunlar kayıtların tartışılmasına, birleştirilmesine veya silinmesine neden olabilir:
Aynı varlık için ikinci kayıt oluşturulması
Gerçek veya açıkça tanımlanabilir bir varlığın bulunmaması
Kaynaksız veya doğrulanamayan iddialar
Reklam amacı taşıyan açıklamalar
Kişisel tanıtım için oluşturulan kayıtlar
Sahte unvan veya başarı bilgileri
Yanlış kişi ve kurum eşleştirmeleri
İlgisiz özelliklerin eklenmesi
Tek bir internet sitesi dışında varlığı doğrulayan kayıt bulunmaması
Başka veri tabanlarındaki kimliklerin yanlış bağlanması
Wikidata kaydı, dijital kartvizit veya kurumsal tanıtım sayfası olarak kullanılmamalıdır. Kayıt, belirli bir varlığı yapılandırılmış veriler aracılığıyla tanımlamak için oluşturulur.
Kimler Wikidata Oluşturabilir?
Wikidata ortaklaşa düzenlenen açık bir projedir. Bu nedenle genel olarak internet erişimi olan kullanıcılar Wikidata’ya katkıda bulunabilir.
Kullanıcılar:
Yeni öğe oluşturabilir
Mevcut öğeleri düzenleyebilir
Kaynak ekleyebilir
Yanlış bilgileri düzeltebilir
Diller arası etiket ekleyebilir
Yinelenen öğeleri birleştirebilir
Tartışma sayfalarında görüş bildirebilir
Wikidata’nın ana sayfasında sistem, insanlar ve makineler tarafından okunabilen ve düzenlenebilen ücretsiz bir bilgi tabanı olarak tanımlanmaktadır.
Bununla birlikte herkesin düzenleme yapabilmesi, her düzenlemenin doğru veya kalıcı olacağı anlamına gelmez. Değişiklikler diğer kullanıcılar, otomatik araçlar ve topluluk üyeleri tarafından incelenebilir.
Hesap Açmak Zorunlu mudur?
Bazı düzenlemeler hesap açılmadan yapılabilse de düzenli katkı sağlayan kullanıcıların hesap oluşturması daha uygun kabul edilir.
Kullanıcı hesabı şu avantajları sağlayabilir:
Düzenleme geçmişinin kullanıcı adıyla ilişkilendirilmesi
İzleme listesi kullanılması
Tartışmalara katılma
Kullanıcı tercihlerini düzenleme
Bazı teknik araçlara erişim
Topluluk içerisinde daha şeffaf bir katkı geçmişi oluşturma
Çıkar çatışması bulunan kişi ve kuruluşların, kendileriyle ilgili kayıtlarda özellikle dikkatli olması gerekir. Kayda yalnızca destekleyici veya tanıtıcı bilgiler eklenmesi, veri bütünlüğü açısından sorun oluşturabilir.
Wikidata Güncellenebilir mi?
Evet. Wikidata sürekli güncellenebilen bir veri tabanıdır.
Bir kişi veya kuruluş hakkında yeni bilgiler ortaya çıktığında ya da eski bilgiler değiştiğinde kayıt güncellenebilir.
Güncellenebilecek bilgiler arasında şunlar bulunabilir:
Yeni görev veya unvan
Görevden ayrılma tarihi
Yeni eser
Yeni ödül
Kurumsal merkez değişikliği
Resmî internet sitesi değişikliği
Şirket birleşmesi
Kuruluşun kapanması
Yeni veri tabanı tanımlayıcıları
Yanlış doğum veya kuruluş tarihinin düzeltilmesi
Güncellemede Eski Bilgi Her Zaman Silinmez
Wikidata, zaman içerisinde değişen bilgileri başlangıç ve bitiş tarihleriyle saklayabilir.
Örneğin bir kişinin geçmişte çalıştığı kurum tamamen silinmek yerine şu şekilde kaydedilebilir:
Kurum: X Üniversitesi
Başlangıç tarihi: 2015
Bitiş tarihi: 2022
Bu yöntem, geçmiş bilgilerin korunmasını ve güncel durumun doğru biçimde gösterilmesini sağlar.
Her Değişiklik Kaynaklandırılmalıdır
Özellikle doğum tarihi, görev, ödül, şirket sahipliği veya kurumsal statü gibi doğrulanabilir bilgiler güncellenirken kaynak eklenmesi önemlidir.
Kaynak gösterilmeyen değişiklikler başka kullanıcılar tarafından geri alınabilir veya doğrulanmamış olarak değerlendirilebilir.
Wikidata Silinebilir mi?
Evet. Bir Wikidata öğesi, topluluk kuralları ve silme süreçleri doğrultusunda silinebilir.
Silme gerekçeleri arasında şunlar bulunabilir:
Yinelenen kayıt
Tanımlanabilir bir varlığı temsil etmemesi
Yanlış veya uydurma konu
Vandalizm
Deneme amacıyla oluşturulmuş sayfa
Reklam veya kişisel tanıtım kaydı
Gerekli veri tabanı bağlantılarından ve doğrulanabilir kaynaklardan yoksun olması
Başka bir öğeyle birleştirilmesinin gerekmesi
Gizlilik veya yaşayan kişilerle ilgili ciddi sorunlar
Silinen Wikidata Kaydı Yeniden Oluşturulabilir mi?
Bir öğenin silinmiş olması, aynı kaydın hiçbir koşulda yeniden oluşturulamayacağı anlamına gelmez. Ancak silme gerekçesi giderilmeden aynı içeriğin tekrar eklenmesi, yeniden silinmesine yol açabilir.
Yeniden oluşturma öncesinde şu konular değerlendirilmelidir:
Önceki kayıt neden silindi?
Yeni ve güvenilir kaynaklar mevcut mu?
Varlık artık daha açık biçimde tanımlanabiliyor mu?
Başka bir öğeyle birleştirilmesi mi gerekiyor?
Önceki kayıtta reklam veya yanlış bilgi sorunu var mıydı?
Wikidata öğesinin bulunmasını destekleyen geçerli bir kullanım amacı mevcut mu?
Wikidata Ücretsiz midir?
Evet. Wikidata’nın kullanımı, görüntülenmesi ve düzenlenmesi ücretsizdir.
Wikidata’daki yapılandırılmış veriler genel olarak Creative Commons CC0 kapsamında sunulur. Bu lisanslama yaklaşımı, verilerin geniş ölçüde kopyalanmasına, değiştirilmesine, dağıtılmasına ve farklı sistemlerde kullanılmasına izin verir.
Wikidata’nın resmî açıklamasında verilerin ücretsiz olduğu ve ticari kullanımlar dâhil olmak üzere farklı senaryolarda yeniden kullanılabildiği belirtilmektedir.
Ancak Wikidata’nın ücretsiz olması ile üçüncü kişiler tarafından sunulan veri analizi, araştırma, kayıt düzenleme veya teknik danışmanlık hizmetlerinin ücretsiz olması aynı konu değildir. Platformun kendisi herhangi bir kayıt oluşturma ücreti talep etmez.
Wikidata ve Google Bilgi Paneli Arasındaki İlişki Nedir?
Wikidata ile Google Bilgi Paneli arasında doğrudan ve garanti edilmiş bir neden-sonuç ilişkisi bulunmaz.
Wikidata, bir kişi veya kuruluş hakkında yapılandırılmış ve ilişkilendirilebilir veriler sağlayabilen açık veri kaynaklarından biridir. Ancak Google, Bilgi Panellerini yalnızca Wikidata kayıtlarına dayanarak oluşturduğunu belirtmez.
Google’ın resmî açıklamasına göre Bilgi Panelleri otomatik olarak oluşturulur ve panelde görünen bilgiler, açık web kaynakları, yetkili veri ortakları, içerik sahipleri ve doğrulanmış temsilcilerden gelen bilgiler dâhil olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilebilir.
Google Bilgi Paneli Nedir?
Google Bilgi Paneli, Google’ın bir kişi, kuruluş, yer, eser veya başka bir varlık hakkında Bilgi Grafiği içerisinde ilişkilendirdiği bilgileri arama sonuçlarında özetleyen bilgi kutusudur.
Bu panellerde şunlar görülebilir:
Ad veya başlık
Kısa açıklama
Görsel
Doğum veya kuruluş tarihi
Meslek veya sektör
Resmî internet sitesi
Sosyal medya profilleri
İlişkili kişiler veya kuruluşlar
Eserler
Kullanıcıların sık yaptığı aramalar
Kaynak bağlantıları
Google, Bilgi Grafiği’ndeki bilgilerin kişiler, yerler ve nesneler hakkındaki olguları derleyen çeşitli kamuya açık ve lisanslı kaynaklardan geldiğini açıklamaktadır.
Wikidata Google’a Nasıl Katkı Sağlayabilir?
Wikidata kaydı, bir varlıkla ilgili bilgilerin yapılandırılmış biçimde tanımlanmasına yardımcı olabilir.
Özellikle aşağıdaki unsurlar dijital varlığın ayırt edilmesini destekleyebilir:
Benzersiz Q kimliği
Doğru ad ve alternatif adlar
Varlık türü
Resmî internet sitesi
Wikipedia bağlantıları
Sosyal profil veya veri tabanı tanımlayıcıları
Kuruluş tarihi
Meslek veya sektör
İlişkili kişi ve kuruluşlar
Bu veriler, farklı platformlarda aynı kişi veya kuruluş hakkında bulunan bilgilerin eşleştirilmesine katkı sağlayabilir. Ancak Google’ın hangi kaynağa ne ölçüde ağırlık verdiği kamuya açık, sabit bir formülle açıklanmamaktadır.
Wikidata Kaydı Google Bilgi Paneli Oluşturur mu?
Hayır. Wikidata kaydı oluşturmak, Google Bilgi Paneli oluşturulmasını garanti etmez.
Google Bilgi Panelleri, Google’ın otomatik sistemleri tarafından web üzerindeki farklı kaynakların değerlendirilmesi sonucunda oluşturulur. Google, Bilgi Panellerini talep üzerine manuel olarak oluşturmadığını veya silmediğini; panellerin görünümünün otomatik sistemler tarafından belirlendiğini açıklamaktadır.
Bu nedenle aşağıdaki varsayımlar doğru değildir:
“Wikidata kaydı açılırsa Google paneli kesin çıkar.”
“Wikipedia sayfası varsa Google paneli zorunlu olarak oluşur.”
“Wikidata kaydına bilgi eklemek Google sonuçlarını doğrudan değiştirir.”
“Wikidata kaydı, Google panelini manuel olarak kontrol etmeyi sağlar.”
Daha doğru ifade şudur:
Wikidata, bir varlığın yapılandırılmış dijital kimliğinin parçalarından biri olabilir; ancak Google Bilgi Panelinin oluşması, gösterilmesi ve güncellenmesi Google’ın kendi sistemleri tarafından belirlenir.
Wikidata Google Bilgi Panelindeki Bilgileri Değiştirir mi?
Wikidata’da yapılan bir değişikliğin Google Bilgi Paneline aynen ve hemen yansıyacağı varsayılmamalıdır.
Google panel bilgilerinin güncellenmesi şu unsurlara bağlı olabilir:
Google’ın ilgili sayfayı yeniden taraması
Bilginin başka kaynaklarla doğrulanması
Kaynaklar arasındaki tutarlılık
Varlığın doğru şekilde eşleştirilmesi
Google’ın otomatik sistemlerinin değerlendirmesi
Panel sahibinin doğrulanmış geri bildirimi
Açık web üzerindeki güncel bilgiler
Google, bilgi panellerinin web üzerindeki bilgiler değiştikçe otomatik olarak güncellendiğini; doğrulanmış kişi ve temsilcilerin de düzeltme önerebildiğini belirtmektedir.
Bu nedenle Wikidata güncellemesi, Google açısından dikkate alınabilecek veri sinyallerinden biri olsa bile doğrudan bir güncelleme komutu olarak değerlendirilmemelidir.
Wikidata ile Google İşletme Profili Aynı Şey midir?
Hayır. Google İşletme Profili, fiziksel konumda veya belirli bir hizmet bölgesinde müşterilere hizmet veren işletmelerin Google Arama ve Google Haritalar üzerindeki işletme görünümünü yönetmesini sağlayan farklı bir sistemdir.
Google İşletme Profilinde şu bilgiler yönetilebilir:
Adres
Telefon
Çalışma saatleri
Hizmet bölgesi
Fotoğraflar
Yorumlar
Ürün ve hizmetler
Yol tarifi
İşletme kategorisi
Google Bilgi Paneli ise kişi, kuruluş, eser, yer veya kavram gibi daha geniş varlık türleriyle ilişkili olabilir.
Google da İşletme Profillerinin bilgi panellerine benzemekle birlikte, yerel müşterilere hizmet veren işletmelere özgü olduğunu açıklamaktadır.
Wikidata Kaydı Wikipedia Sayfası Olmadan Oluşturulabilir mi?
Bazı durumlarda bir Wikidata öğesi, bağlı bir Wikipedia maddesi bulunmadan da mevcut olabilir.
Bunun nedeni Wikidata’nın yalnızca Wikipedia sayfalarının veri deposu olmamasıdır. Sistem ayrıca diğer Wikimedia projelerinde kullanılan, bağımsız veri tabanlarında açık biçimde tanımlanan veya yapılandırılmış veri bakımından geçerli bir varlığı temsil eden öğeleri barındırabilir.
Ancak Wikipedia sayfası bulunmayan her kişi veya şirketin otomatik olarak Wikidata kaydı oluşturabileceği sonucuna varılmamalıdır.
Değerlendirmede şu unsurlar önem taşıyabilir:
Varlığın açık biçimde tanımlanabilir olması
Güvenilir kaynaklarda doğrulanabilmesi
Başka veri tabanlarında otorite kaydının bulunması
Wikimedia projelerinde kullanımının olması
Başka öğelerle anlamlı ilişkiler taşıması
Yinelenen bir kaydın bulunmaması
Kaydın kişisel tanıtım amacı taşımaması
Wikidata Kaydı Wikipedia Kayda Değerliği Sağlar mı?
Hayır. Wikidata kaydı, Wikipedia’nın kayda değerlik kriterlerini karşılayan bir kaynak veya kanıt değildir.
Wikipedia’da bir kişi, şirket veya kuruluş hakkında bağımsız madde oluşturulabilmesi için genellikle konunun güvenilir, bağımsız ve ikincil kaynaklarda yeterli ölçüde ele alınmış olması gerekir.
Wikidata kaydı ise çoğunlukla başka kaynaklarda bulunan bilgileri yapılandırılmış biçimde gösterir. Bu nedenle Wikidata’nın varlığı, kendi başına ansiklopedik kayda değerlik oluşturmaz.
Aşağıdaki unsurlar birbirinden ayrılmalıdır:
Wikidata’da kayıtlı olmak
Wikipedia’da madde sahibi olmak
Wikipedia kayda değerlik ölçütlerini karşılamak
Google Bilgi Paneline sahip olmak
Google İşletme Profiline sahip olmak
Bu sistemler arasında veri ve görünürlük ilişkileri bulunabilse de her biri farklı kurallar ve değerlendirme mekanizmalarıyla çalışır.
Bir Wikidata Kaydında Hangi Bilgiler Yer Alabilir?
Bir Wikidata öğesinde yer alabilecek bilgiler, varlığın türüne bağlıdır.
Kişiler İçin Eklenebilecek Bilgiler
Tam ad
Alternatif adlar
Doğum tarihi
Doğum yeri
Vatandaşlık
Meslek
Eğitim
Çalıştığı kurumlar
Üyelikler
Aldığı ödüller
Yazdığı veya ürettiği eserler
Resmî internet sitesi
Sosyal veya akademik profil tanımlayıcıları
Kütüphane otorite kayıtları
Şirket ve Kuruluşlar İçin Eklenebilecek Bilgiler
Resmî ad
Önceki ad
Kuruluş türü
Kuruluş tarihi
Kurucu
Genel merkez
Faaliyet alanı
Sektör
Ana kuruluş
Bağlı kuruluş
İcra kurulu başkanı
Resmî internet sitesi
Logo
Borsa kodu
Kurumsal veri tabanı numaraları
Eserler İçin Eklenebilecek Bilgiler
Eserin adı
Eser türü
Yazar veya sanatçı
Yayın tarihi
Dil
Yayıncı
Tür
ISBN
Yönetmen
Oyuncular
Yapım şirketi
İlişkili eserler
Her özelliğin eklenmesi zorunlu değildir. Yalnızca doğru, ilgili ve doğrulanabilir bilgiler kullanılmalıdır.
Wikidata’da Kaynak Kullanımı Neden Önemlidir?
Wikidata’daki ifadeler, başka kullanıcılar ve bilgisayar sistemleri tarafından kullanılabilir. Bu nedenle yanlış bir bilgi yalnızca tek bir sayfada kalmayabilir; bilgi kutularına, sorgulara, uygulamalara ve farklı veri sistemlerine aktarılabilir.
Kaynak kullanımı şu amaçlara hizmet eder:
Bilginin nereden alındığını gösterir
Doğrulanabilirliği artırır
Çelişkili bilgiler arasında değerlendirme yapılmasını sağlar
Güncelleme tarihinin anlaşılmasına yardımcı olur
Yanlış değişikliklerin tespitini kolaylaştırır
Yaşayan kişiler hakkındaki hassas bilgilerin kontrolünü destekler
Kaynak eklerken yalnızca bağlantı vermek yeterli olmayabilir. Kaynağın gerçekten ilgili iddiayı desteklemesi gerekir.
Wikidata’da Yanlış Bilgi Varsa Ne Yapılmalıdır?
Yanlış veya güncelliğini yitirmiş bir bilgi tespit edildiğinde doğrudan değiştirilmeden önce mevcut ifadenin yapısı incelenmelidir.
Şu adımlar izlenebilir:
Bilginin gerçekten yanlış olup olmadığı doğrulanır.
Güvenilir ve güncel kaynak bulunur.
Eski bilginin tarihsel olarak doğru olup olmadığı kontrol edilir.
Gerekirse eski bilgiye bitiş tarihi eklenir.
Yeni bilgi uygun özellikle kaydedilir.
Kaynak ve erişim tarihi eklenir.
Çelişkili veri varsa tercih edilen, normal veya kullanımdan kaldırılmış değer derecesi değerlendirilir.
Önemli bir anlaşmazlık varsa öğenin tartışma sayfasında açıklama yapılır.
Özellikle yaşayan kişiler hakkındaki doğum tarihi, aile ilişkileri, siyasi görüş, din, sağlık durumu veya benzeri hassas bilgilerde doğrulanabilirlik ve mahremiyet bakımından daha dikkatli hareket edilmelidir.
Wikidata’nın Dijital Otorite Açısından Anlamı Nedir?
Wikidata’nın temel işlevi dijital pazarlama veya itibar yönetimi değildir. Bununla birlikte yapılandırılmış veri ekosisteminde bir kişi, kurum veya kavramın diğer kayıtlarla doğru biçimde ilişkilendirilmesine katkıda bulunabilir.
Bu katkı şu alanlarda görülebilir:
Aynı adlı varlıkların ayrıştırılması
Farklı dil sürümlerinin eşleştirilmesi
Wikipedia sayfalarının birbirine bağlanması
Haricî veri tabanı kimliklerinin ilişkilendirilmesi
Resmî internet sitesi ve sosyal hesapların tanımlanması
Arama ve veri sistemlerinde varlık bütünlüğünün desteklenmesi
Bilgilerin makine tarafından okunabilir hâle gelmesi
Ancak Wikidata kaydı bir reklam aracı, SEO bağlantısı veya arama sonucu garantisi olarak değerlendirilmemelidir.
Sık Sorulan Sorular
Wikidata nedir?
Wikidata, kişiler, kuruluşlar, yerler, eserler ve kavramlar hakkındaki yapılandırılmış bilgilerin tutulduğu, Wikimedia ekosistemine bağlı, ücretsiz ve ortaklaşa düzenlenen bir bilgi tabanıdır.
Wikidata ne işe yarar?
Wikidata, bilgileri merkezi ve makine tarafından okunabilir biçimde saklar. Wikipedia dil bağlantılarını yönetebilir, bilgi kutularına veri sağlayabilir ve farklı veri tabanlarındaki varlıkları birbirine bağlayabilir.
Wikidata kaydı nasıl oluşturulur?
Öncelikle mevcut bir kayıt bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Ardından varlık için doğru etiket, açıklama, özellikler, değerler ve kaynaklar eklenir. Konunun açık biçimde tanımlanabilir olması ve kayıt bilgilerinin doğrulanabilmesi gerekir.
Wikidata ile Wikipedia arasındaki fark nedir?
Wikipedia açıklayıcı ve ansiklopedik metinler sunar. Wikidata ise özellik ve değerlerden oluşan yapılandırılmış verileri saklar. Wikidata kaydı bulunması, Wikipedia maddesi bulunduğu veya açılabileceği anlamına gelmez.
Wikidata’nın Google Bilgi Paneli ile ilişkisi nedir?
Wikidata, bir varlığın yapılandırılmış biçimde tanımlanmasına katkı sağlayabilir. Ancak Google Bilgi Panelleri çeşitli açık web kaynakları ve veri sistemleri kullanılarak otomatik biçimde oluşturulur. Wikidata kaydı, Bilgi Paneli oluşturulmasını veya güncellenmesini garanti etmez.
Wikidata güncellenebilir mi?
Evet. Wikidata kayıtları yeni ve güvenilir bilgiler doğrultusunda güncellenebilir. Zaman içerisinde değişen bilgiler, başlangıç ve bitiş tarihleriyle birlikte saklanabilir.
Kimler Wikidata oluşturabilir?
Wikidata açık ve ortaklaşa düzenlenen bir projedir. Genel olarak herkes katkıda bulunabilir. Ancak düzenlemelerin topluluk kurallarına, veri modeline ve doğrulanabilirlik ilkelerine uygun olması gerekir.
Wikidata neden önemlidir?
Wikidata, varlıkların benzersiz kimliklerle tanımlanmasını, bilgilerin farklı dillerde kullanılmasını, veri tabanlarının ilişkilendirilmesini ve yapılandırılmış bilgilerin bilgisayar sistemleri tarafından işlenmesini sağlar.
Wikidata silinebilir mi?
Evet. Yinelenen, doğrulanamayan, reklam amacı taşıyan, uydurma veya Wikidata’nın kapsamına uygun olmayan öğeler topluluk süreçleri sonucunda silinebilir ya da başka bir öğeyle birleştirilebilir.
Wikidata ücretsiz midir?
Evet. Wikidata’nın görüntülenmesi ve düzenlenmesi ücretsizdir. Yapılandırılmış veriler genel olarak CC0 kapsamında yeniden kullanılabilir.
Wikidata, Wikimedia ekosisteminin yapılandırılmış veri katmanıdır. Wikipedia’dan farklı olarak uzun ansiklopedik anlatılar yerine kişi, kurum, eser ve kavramlara ilişkin özellikleri, değerleri ve veri tabanı bağlantılarını sistematik biçimde saklar.
Wikipedia açısından Wikidata; dil bağlantılarının yönetilmesi, belirli bilgi kutusu verilerinin merkezi biçimde tutulması ve farklı Wikimedia projeleri arasında bilgi paylaşımı bakımından önem taşır.
Google Bilgi Paneli açısından ise Wikidata, dijital bir varlığın açık ve yapılandırılmış biçimde tanımlanmasına katkıda bulunabilecek kaynaklardan biri olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte Google, Bilgi Panellerini çeşitli kaynaklardan topladığı bilgilerle otomatik olarak oluşturur. Bu nedenle Wikidata kaydı, tek başına Google Bilgi Paneli oluşturmaz, Wikipedia kayda değerliği sağlamaz ve arama sonuçlarında belirli bir görünürlüğü garanti etmez.
Sağlıklı bir Wikidata kaydı; doğru varlık eşleştirmesi, tarafsız tanımlama, uygun veri özellikleri, güvenilir kaynaklar ve farklı platformlardaki kayıtlarla tutarlı bağlantılar üzerine kurulmalıdır.
