Wikipedia Özel Klinik Sahibi Doktorlar ve Diş Hekimleri İçin Sayfa Oluşturma
Özel klinik sahibi doktorlar ve diş hekimleri için Wikipedia sayfası oluşturma sürecinde kayda değerlik, güvenilir kaynaklar, tarafsız anlatım, tıbbi iddialar ve çıkar çatışması kurallarını açıklayan kapsamlı rehber.
Özel Klinik Sahibi Olmak Wikipedia Sayfası İçin Yeterli midir?
Bir doktorun, diş hekiminin, profesörün veya özel klinik sahibinin Wikipedia’da bağımsız bir biyografi maddesine sahip olabilmesi, yalnızca mesleki unvanına ya da işletme sahibi olmasına bağlı değildir.
Uzman doktor, doçent, profesör, diş hekimi, klinik kurucusu, başhekim veya sağlık kuruluşu yöneticisi olmak mesleki açıdan önemli olabilir. Ancak bu unvanlar, Wikipedia’nın kullandığı anlamda otomatik olarak kayda değerlik sağlamaz.
Wikipedia’daki kayda değerlik değerlendirmesi, kişinin mesleki yeterliliğinden çok, o kişinin bağımsız ve güvenilir kaynaklarda ne ölçüde ele alındığını inceler. Bir kişi; kendisinden bağımsız, güvenilir ve birbiriyle ilişkili olmayan birden fazla ikincil kaynakta ayrıntılı biçimde incelenmişse kayda değer kabul edilebilir. Kısa tanıtımlar ve yüzeysel ad geçirmeler genellikle yeterli görülmez.
Bu nedenle aşağıdaki unsurlar tek başına Wikipedia maddesi oluşturmak için yeterli değildir:
Özel klinik sahibi olmak
Uzun yıllardır hekimlik yapmak
Belirli sayıda hasta tedavi etmiş olmak
Profesör veya doçent unvanına sahip olmak
Bir hastanede bölüm başkanlığı yapmak
Televizyon programlarına konuk olmak
Sosyal medyada yüksek takipçi sayısına ulaşmak
Google’da çok sayıda arama sonucuna sahip olmak
Kişisel veya kurumsal internet sitesinin bulunması
Sağlık platformlarında doktor profilinin yer alması
Reklam ve tanıtım haberlerinde görünmek
Çok sayıda sertifika veya katılım belgesi sahibi olmak
Meslek örgütlerine üye olmak
Ulusal veya uluslararası kongrelere katılmak
Bu bilgiler biyografi içinde kullanılabilir. Fakat bir Wikipedia maddesinin oluşturulmasını haklı gösterecek bağımsız kayda değerlik kanıtlarının yerine geçmez.
Doktor Maddesi ile Klinik Maddesi Arasındaki Fark
Özel sağlık alanında yapılan başvurularda en sık karşılaşılan sorunlardan biri, doktorun biyografisiyle kliniğin kurumsal geçmişinin aynı konu olarak değerlendirilmesidir. Wikipedia açısından doktor ve klinik iki ayrı konudur.
Doktor veya Diş Hekimi Hakkında Biyografi Maddesi
Doktor adına açılacak bir madde şu konulara odaklanır:
Eğitimi
Tıp veya diş hekimliği uzmanlığı
Akademik kariyeri
Bilimsel çalışmaları
Mesleki katkıları
Ulusal veya uluslararası görevleri
Bilimsel topluluklardaki konumu
Geliştirdiği yöntemler
Aldığı kayda değer ödüller
Alanındaki etkisi
Güvenilir kaynaklarda ele alınan çalışmaları
Biyografi maddesinin merkezinde klinik değil, kişinin mesleki ve akademik etkisi bulunur.
Özel Klinik veya Sağlık Kuruluşu Hakkında Kurumsal Madde
Klinik adına oluşturulacak bir madde ise kuruluşun kendisine odaklanır:
Kuruluş tarihi
Kurucuları
Kurumsal gelişimi
Şubeleri
Sağlık sektöründeki yeri
Bilimsel veya toplumsal etkisi
Kurumsal dönüm noktaları
Birleşme, satın alma veya yatırımları
Kamuoyuna yansıyan önemli gelişmeler
Bağımsız kaynaklarda incelenen faaliyetleri
Bir kliniğin doktoru kayda değer olduğu için klinik otomatik olarak kayda değer olmaz. Aynı şekilde klinik hakkında yeterli kaynak bulunması, klinik sahibine otomatik biçimde biyografi maddesi açılabileceği anlamına gelmez.
Wikipedia’nın kuruluşlarla ilgili kayda değerlik ölçütlerine göre sağlık kuruluşları da dâhil olmak üzere hiçbir organizasyon yalnızca faaliyet gösterdiği, büyük olduğu veya tanınmış bir kişiye ait olduğu için kendiliğinden kayda değer sayılmaz. Kuruluşun kendisinin bağımsız ve güvenilir ikincil kaynaklarda önemli ölçüde incelenmiş olması gerekir.
Doktor ve Klinik İçin Aynı Anda İki Madde Oluşturulabilir mi?
Doktor ve klinik birbirlerinden bağımsız şekilde kayda değerlik ölçütlerini karşılıyorsa iki ayrı madde bulunabilir. Ancak iki konudan yalnızca biri hakkında yeterli kaynak varsa, ayrı maddeler oluşturmak uygun olmayabilir.
Örneğin bir doktor hakkında kapsamlı akademik değerlendirmeler ve bağımsız biyografik kaynaklar bulunurken kliniği yalnızca kurumsal internet sitesinde tanıtılıyorsa doktor maddesi mümkün olabilir, fakat klinik maddesi yeterli temele sahip olmayabilir.
Bunun tersi de mümkündür. Çok sayıda şubesi bulunan, sağlık sektöründe önemli kurumsal gelişmelere konu olmuş ve bağımsız basında ayrıntılı biçimde incelenmiş bir klinik zinciri kayda değer olabilir. Ancak kurucusu hakkında yalnızca şirket kaynakları bulunuyorsa kurucu adına bağımsız biyografi maddesi oluşturulamayabilir.
Wikipedia’da Kayda Değerlik Ne Anlama Gelir?
Wikipedia’daki kayda değerlik, bir kişinin başarılı, saygın, popüler veya mesleğinde yetkin olup olmadığını ölçmez. Temel soru şudur:
Kişi veya kuruluş, kendisinden bağımsız güvenilir kaynaklar tarafından ansiklopedik ölçekte ele alınmış mıdır?
Kayda değerlik değerlendirmesinde kaynakların sayısından çok şu özellikleri incelenir:
Kaynağın yayıncısı
Editoryal denetim düzeyi
Konudan bağımsızlığı
İçeriğin derinliği
Haberin oluşturulma biçimi
Birincil veya ikincil kaynak olması
Diğer kaynaklarla ilişkisi
Kişiyi hangi bağlamda ele aldığı
İçeriğin reklam veya halkla ilişkiler çalışması olup olmadığı
Kaynağın yalnızca kısa bir ad geçirmeden mi ibaret olduğu
Wikipedia’nın genel kayda değerlik ölçütü, konunun bağımsız ve güvenilir kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmasını esas alır. Basın bültenleri, reklamlar, öz geçmişler, kişisel internet siteleri ve konu tarafından hazırlanan içerikler bağımsız kaynak olarak kabul edilmez.
Önemli Ölçüde Ele Alınma
Bir doktorun adının bir hastane haberinde geçmesi, bir kongre katılımcıları listesinde bulunması veya kısa bir sağlık açıklamasına yer verilmesi önemli ölçüde ele alınma anlamına gelmez.
Önemli ölçüde ele alınan bir kaynakta genellikle şu unsurlardan biri veya birkaçı bulunur:
Doktorun kariyerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi
Çalışmalarının alan üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Geliştirdiği yöntemin bağımsız uzmanlar tarafından yorumlanması
Akademik çalışmalarının bilimsel literatürde değerlendirilmesi
Mesleki faaliyetlerinin tarihsel veya sektörel bağlama yerleştirilmesi
Kişinin doğrudan konu olduğu kapsamlı bir haber veya profil
Başarıların yanında eleştirilerin veya tartışmalı alanların da değerlendirilmesi
Yalnızca “başarılı doktor”, “tanınmış diş hekimi” veya “alanında öncü isim” gibi ifadeler kullanan kısa tanıtım metinleri kayda değerliği kanıtlamak açısından zayıftır.
Kaynakların Birbirinden Bağımsız Olması
Aynı basın bülteninin farklı haber sitelerinde yayımlanması, çok sayıda bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.
Bir ajans metni veya halkla ilişkiler içeriği onlarca internet sitesinde değiştirilmeden yayımlanabilir. Bu içerikler görünüşte farklı internet adreslerinde yer alsa da aynı metne ve aynı yayın sürecine dayanıyorsa kayda değerlik açısından tek bir kaynak grubuna dönüşebilir.
Bağımsız kaynakta haberin editoryal kararının, değerlendirmesinin, araştırmasının ve içerik üretim sürecinin doktor ya da klinikten bağımsız olması beklenir.
Kaynakların Zamana Yayılması
Bir doktor hakkında yalnızca kısa bir zaman diliminde yayımlanan kampanya niteliğindeki içerikler kalıcı kayda değerliği göstermeyebilir.
Örneğin yeni klinik açılışı sırasında aynı hafta içinde yayımlanan beş haber, kayda değerlik bakımından beş ayrı güçlü kaynak olarak değerlendirilmeyebilir. Buna karşılık kişinin farklı yıllardaki bilimsel, mesleki ve toplumsal faaliyetlerini bağımsız biçimde inceleyen kaynaklar daha güçlü bir kaynak profili oluşturabilir.
Wikipedia’ya göre kayda değerlik geçici değildir. Bununla birlikte kısa süreli bir haber yoğunluğu, konuya yönelik kalıcı ve ansiklopedik ilginin oluştuğunu tek başına göstermeyebilir.
Doktorlar ve Diş Hekimleri İçin Kayda Değerlik Nasıl Değerlendirilir?
Doktorlar ve diş hekimleri için tek bir otomatik kabul ölçütü bulunmaz. Kişinin kariyer yapısına göre genel biyografi veya akademisyen kayda değerlik ölçütleri değerlendirilebilir.
Bağımsız Basında Ayrıntılı Biçimde Ele Alınmak
Bir doktorun ulusal veya uluslararası basında doğrudan haber konusu olması önemli olabilir. Ancak her medya görünürlüğü aynı değere sahip değildir.
Doktorun yalnızca sağlık konusunda bir cümlelik görüş verdiği haberler, genellikle doktor hakkında ayrıntılı kaynak sayılmaz. Bu tür içeriklerde haberin konusu hekim değil, sağlık sorunu veya güncel gelişmedir.
Daha güçlü değerlendirme sağlayabilecek içerikler şunlardır:
Doktorun kariyerini ele alan kapsamlı portre haberleri
Bilimsel katkısını bağımsız uzman görüşleriyle değerlendiren dosyalar
Geliştirdiği yöntemi inceleyen araştırma haberleri
Önemli bir sağlık olayındaki rolünü ayrıntılı biçimde açıklayan yayınlar
Alanındaki etkisini tarihsel bağlamda ele alan mesleki yayınlar
Çalışmalarına ilişkin bağımsız eleştiri ve değerlendirmeler
Röportajlar ise dikkatli değerlendirilmelidir. Soru-cevap biçimindeki bir röportajda bilgilerin büyük kısmı doğrudan kişinin kendi açıklamalarından oluşur. Bu nedenle röportajlar doğrulanabilir bilgi sağlayabilse de kişinin kayda değerliğini kanıtlamak bakımından her zaman güçlü, bağımsız ve ikincil kaynak niteliğinde olmayabilir.
Akademik ve Bilimsel Etki
Üniversitede görev yapan, bilimsel yayınları bulunan veya akademik unvan taşıyan doktorlar için akademisyenlere yönelik ölçütler de önem kazanabilir.
Akademik kayda değerliğin değerlendirilmesinde aşağıdaki unsurlar dikkate alınabilir:
Araştırmaların bilimsel alanda önemli etki oluşturması
Çalışmaların bağımsız akademik yayınlarda yoğun biçimde atıf alması
Ulusal veya uluslararası düzeyde prestijli akademik ödüller
Seçici ve saygın bilimsel kuruluşlarda üst düzey üyelik
Büyük bir akademik kurumda üst düzey görev
Yükseköğretim alanında geniş çaplı etki
Akademik uzmanlığıyla toplum üzerinde belirgin etki oluşturma
Önemli ve yerleşik bir akademik dergide baş editörlük yapma
Yalnızca çok sayıda makale yayımlamak, akademik kayda değerlik için tek başına yeterli değildir. Çalışmaların alan üzerindeki etkisinin bağımsız kaynaklar, akademik değerlendirmeler, güvenilir atıf verileri veya benzer kanıtlarla gösterilmesi gerekir.
Atıf Sayıları Nasıl Değerlendirilir?
Bir doktorun bilimsel makalelerinin atıf alması önemlidir. Ancak ham atıf sayıları bağlamdan bağımsız değerlendirilmemelidir.
Tıp dalları arasında yayın ve atıf alışkanlıkları değişebilir. Geniş araştırmacı kitlesine sahip alanlardaki ortalama atıf sayıları ile daha dar bir uzmanlık alanındaki ortalamalar aynı değildir.
Değerlendirmede şu sorular önem taşır:
Atıflar hakemli yayınlarda mı yapılmıştır?
Atıfların önemli bir bölümü kişinin kendi çalışmalarından mı gelmektedir?
Çalışmalar alanın genel ortalamasının üzerinde etki yaratmış mıdır?
Makaleler yalnızca atıf mı almıştır, yoksa bağımsız akademik değerlendirmelere de konu olmuş mudur?
Geliştirilen yöntem kişiye açık biçimde atfedilmiş midir?
Çalışmanın alan üzerindeki etkisi güvenilir ikincil kaynaklarda açıklanmış mıdır?
Atıf sayılarının bulunması, Wikipedia maddesinin otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Atıfların niteliği, dağılımı ve ilgili bilim dalındaki karşılığı birlikte incelenir.
Mesleki Ödüller
Ödülün varlığı kadar ödülü veren kuruluşun niteliği de önemlidir.
Kayda değerlik açısından güçlü olabilecek ödüller genellikle:
Ulusal veya uluslararası ölçekte tanınan,
Seçici değerlendirme süreçlerine sahip,
Alanın yerleşik kurumları tarafından verilen,
Ticari katılım bedeline dayanmayan,
Bağımsız kaynaklarda itibarı doğrulanabilen
ödüllerdir.
Yerel derneklerden alınan teşekkür belgeleri, kongre katılım sertifikaları, ticari kuruluşların verdiği “yılın doktoru” ödülleri veya ücret karşılığında dâhil olunan başarı listeleri kayda değerlik için yeterli olmayabilir.
Yeni Bir Yöntem veya Teknik Geliştirmek
Bir doktorun yeni bir ameliyat yöntemi, tedavi yaklaşımı, cihaz, implant veya diş hekimliği tekniği geliştirdiğini ileri sürmesi tek başına kullanılamaz.
Bu katkının kayda değerlik oluşturabilmesi için genellikle:
Yöntemin bağımsız araştırmacılar tarafından ele alınması,
Bilimsel literatürde kişiye atfedilmesi,
Birden fazla akademik çalışmada değerlendirilmesi,
Alan üzerindeki etkisinin gösterilmesi,
İddianın yalnızca kişinin kendi makalelerine dayanmaması
gerekir.
Kişinin kendi internet sitesinde veya röportajında “bu yöntemi ilk kez uyguladığını” belirtmesi, bağımsız doğrulama sayılmaz.
Hangi Kaynaklar Daha Güçlüdür?
Kaynağın güvenilirliği, yalnızca bilinen bir internet sitesinde yayımlanmasına göre belirlenmez. Yayının editoryal yapısı, içeriğin yazarı, konuya yaklaşımı ve bilginin hangi süreçle üretildiği incelenir.
Güçlü Kaynak Örnekleri
Ulusal veya uluslararası gazetelerde yayımlanan kapsamlı haberler
Editoryal denetime sahip dergi dosyaları
Bağımsız biyografik çalışmalar
Saygın yayınevlerinden çıkan kitaplar
Bilimsel çalışmaları değerlendiren akademik incelemeler
Hakemli dergilerde yayımlanan derleme ve değerlendirme yazıları
Yerleşik mesleki yayınların bağımsız analizleri
Ulusal veya uluslararası sağlık kuruluşlarının değerlendirmeleri
Kişinin katkısını ele alan akademik kitap bölümleri
Bağımsız belgeseller veya araştırma programları
Tamamlayıcı Kaynaklar
Aşağıdaki kaynaklar bazı temel bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilir, ancak çoğu zaman kayda değerliği tek başına göstermez:
Üniversite personel sayfaları
Hastane doktor profilleri
Klinik internet sitesi
ORCID profili
Akademik öz geçmiş
YÖK Akademik profili
PubMed kayıtları
Scopus veya Web of Science kayıtları
Meslek odası kayıtları
Resmî gazete kararları
Ödülü veren kurumun açıklaması
Kongre programları
Kitap ve makale katalogları
Bu kaynaklar eğitim, görev, yayın, unvan veya ödül gibi tartışmasız bilgilerin doğrulanmasında yardımcı olabilir. Fakat kişinin neden ansiklopedik ölçekte önemli olduğunu bağımsız biçimde değerlendirmiyorsa kayda değerlik kanıtı olarak sınırlı kalır.
Zayıf veya Uygun Olmayan Kaynaklar
Doktorun kişisel internet sitesi
Kliniğin internet sitesi
Sosyal medya hesapları
Sponsorlu haberler
Basın bültenleri
Reklam metinleri
Doktor bulma platformları
Randevu siteleri
Hasta yorumları
Google işletme profili
Instagram ve YouTube içerikleri
Öz geçmiş metinleri
Klinik tanıtım broşürleri
Hastane tarafından hazırlanan doktor tanıtımları
Kopyalanmış ajans veya PR içerikleri
Kaynağı belirtilmeyen internet listeleri
Ücretli ödül ve listeleme siteleri
Bu kaynakların bir kısmı sınırlı ve tartışmasız bilgiler için kullanılabilse de bağımsız kayda değerlik oluşturmaz.
Tıbbi İddialar İçin Daha Yüksek Kaynak Standardı
Doktor biyografilerinde yalnızca kariyer bilgileri bulunmaz. Bazı taslaklarda tedavi yöntemleri, başarı oranları, ameliyat sonuçları ve hastalıklarla ilgili açıklamalar da yer alabilir.
Bu tür ifadeler biyomedikal iddia niteliği taşıyabilir.
Örneğin aşağıdaki ifadeler yüksek düzeyde tıbbi kaynak gerektirir:
“Bu yöntem hastalığı tamamen ortadan kaldırır.”
“Geliştirilen teknik komplikasyon oranını düşürür.”
“Tedavinin başarı oranı yüzde 95’tir.”
“Bu implant diğer yöntemlerden daha güvenlidir.”
“Uygulama iyileşme süresini yarıya indirir.”
“Teknik, kalıcı ve kesin sonuç sağlar.”
Wikipedia’nın tıbbi kaynak yönergesine göre biyomedikal bilgiler güncel bilgiyi yansıtan güvenilir, bağımsız ve yayımlanmış ikincil kaynaklara dayanmalıdır. Sistematik derlemeler, güvenilir tıp dergilerindeki inceleme makaleleri, uzman kuruluşların kılavuzları ve saygın akademik kitaplar tercih edilir. İlk araştırma sonuçlarına dayanan birincil makaleler, kesin tıbbi sonuçlar ileri sürmek için genellikle yeterli kabul edilmez.
Doktorun Kendi Makaleleri Kullanılabilir mi?
Doktorun kendi yazdığı bilimsel makaleler, o çalışmanın yapıldığını gösterebilir. Ancak doktorun yönteminin üstün, güvenli, etkili veya alanı değiştiren bir yenilik olduğunu kanıtlamak için yalnızca kendi yayınlarına dayanmak uygun değildir.
Bu tür sonuçların bağımsız derlemeler ve diğer araştırmacıların değerlendirmeleriyle desteklenmesi gerekir.
Hasta Sonuçları ve Başarı Oranları Yazılabilir mi?
Klinik tarafından açıklanan hasta sayıları veya başarı oranları bağımsız biçimde doğrulanmıyorsa kullanılmamalıdır.
“On bin hastayı tedavi etti”, “sıfır komplikasyonla operasyon yaptı” veya “yüzde 99 hasta memnuniyeti sağladı” gibi ifadeler:
Reklam dili taşıyabilir,
Bağımsız olarak doğrulanamayabilir,
Sağlık hizmeti hakkında yanıltıcı izlenim oluşturabilir,
Ansiklopedik önem taşımayabilir,
Tıbbi iddia niteliği kazanabilir.
Bu nedenle istatistiklerin yayımlanmış, yöntemleri açıklanmış ve güvenilir kaynaklarca değerlendirilmiş olması gerekir.
Yaşayan Kişi Biyografilerinde Uygulanan Kurallar
Özel klinik sahibi doktorlar ve diş hekimleri çoğunlukla yaşayan kişiler olduğundan, maddeleri Yaşayan İnsanların Biyografileri politikası kapsamında değerlendirilir.
Bu politika, olumlu veya olumsuz bütün tartışmalı bilgilerin yüksek kaliteli kaynaklarla desteklenmesini gerektirir. Kaynaksız veya zayıf kaynaklı tartışmalı bilgiler beklenmeden kaldırılabilir. Biyografilerin ölçülü, dikkatli, tarafsız ve kişinin özel hayatını gözeten bir dille yazılması gerekir.
Olumlu İddialar da Kaynaklandırılmalıdır
Yaşayan kişi politikası yalnızca suçlama ve eleştiriler için geçerli değildir. Aşağıdaki olumlu ifadeler de güvenilir kaynak gerektirir:
“Alanının önde gelen isimlerindendir.”
“Türkiye’nin en tanınmış cerrahlarından biridir.”
“Dünyaca ünlü bir diş hekimidir.”
“Öncü çalışmalara imza atmıştır.”
“Binlerce başarılı ameliyat gerçekleştirmiştir.”
“Uluslararası otorite olarak kabul edilmektedir.”
Bu ifadeler kişinin kendi internet sitesinde kullanılıyor olsa bile bağımsız kaynak olmadan Wikipedia maddesine aktarılamaz.
Özel Hayat ve Kişisel Bilgiler
Biyografiyle doğrudan ilgisi bulunmayan şu bilgiler genellikle dikkatli değerlendirilmelidir:
Ev adresi
Çocukların isimleri
Özel telefon numaraları
Aile içi ilişkiler
Sağlık bilgileri
Kamuya açıklanmamış doğum tarihi
Hastalarla ilgili kişisel bilgiler
Özel yaşam tartışmaları
Mesleki önem taşımayan kişisel ayrıntılar
Bilginin internette bulunması, Wikipedia’ya eklenmesi için tek başına yeterli değildir. Ansiklopedik önem, güvenilir kaynak ve özel hayatın korunması birlikte değerlendirilir.
Eleştiriler, Davalar ve Mesleki Soruşturmalar
Bir doktor hakkında bağımsız ve güvenilir kaynaklarda mesleki soruşturma, dava, disiplin işlemi veya kamuoyuna yansıyan eleştiri bulunuyorsa bu bilgiler tamamen görmezden gelinemez.
Bununla birlikte bu konular:
Güvenilir kaynaklara dayanmalı,
Davanın veya soruşturmanın güncel durumu doğru aktarılmalı,
Suçlayıcı dil kullanılmamalı,
Kesinleşmemiş iddialar kesin gerçek gibi sunulmamalı,
Konuya orantısız yer ayrılmamalı,
Kişinin yanıtı güvenilir kaynaklarda bulunuyorsa dikkate alınmalı,
Maddenin genel ağırlığıyla dengeli olmalıdır.
Eleştiri bulunması otomatik olarak ayrı bir “Eleştiriler” başlığı açılmasını gerektirmez. Bilgilerin kariyer, faaliyetler veya ilgili olayın anlatıldığı bölüm içinde sunulması daha dengeli olabilir.
Aynı şekilde kişinin veya temsilcisinin hoşlanmadığı bilgileri kaynaklı olmalarına rağmen çıkarmaya çalışması da tarafsızlık ilkesiyle bağdaşmayabilir.
Tarafsız ve Ansiklopedik Dil Nasıl Kurulur?
Wikipedia maddesi doktorun öz geçmişi, kliniğin tanıtım metni veya hasta kazanmayı amaçlayan bir sağlık içeriği değildir.
Kaçınılması Gereken İfadeler
Başarılı hekim
Ünlü doktor
Lider diş hekimi
Alanında uzman isim
En çok tercih edilen klinik
Son teknoloji cihazlar
Kusursuz tedavi yaklaşımı
Hasta odaklı hizmet
Yenilikçi vizyon
Dünya standartlarında klinik
Benzersiz tedavi yöntemi
Güvenilir sağlık hizmeti
Öncü marka
Prestijli klinik
Üstün başarı
Saygın hekim
Bu ifadelerin bir bölümü güvenilir kaynaklarda geçse bile doğrudan tekrar edilmek yerine kaynağın değerlendirmesi açık biçimde belirtilmelidir.
Örneğin:
Uygun olmayan ifade:
Alanında öncü olan Dr. X, geliştirdiği benzersiz teknikle büyük başarı kazanmıştır.
Daha uygun ifade:
X’in geliştirdiği yöntem, 2022 yılında yayımlanan bir incelemede ilgili cerrahi yaklaşımın örneklerinden biri olarak değerlendirildi.
İkinci anlatım, hükmü Wikipedia editörünün vermesi yerine değerlendirmeyi kaynağa bağlar.
Wikipedia Maddesinde Hangi Bölümler Bulunabilir?
Kaynakların kapsamına bağlı olarak özel klinik sahibi bir doktor veya diş hekimi maddesi aşağıdaki bölümlerden oluşabilir.
Giriş
Giriş bölümünde kişinin:
Mesleği
Uzmanlık alanı
Akademik veya mesleki kimliği
Kayda değerliğini oluşturan temel katkısı
özetlenir.
Giriş, öz geçmişin tamamını anlatmamalı ve övgü ifadelerine yer vermemelidir.
İlk Yılları ve Eğitimi
Doğum yeri, eğitim aldığı kurumlar, uzmanlık eğitimi ve akademik dereceler güvenilir kaynaklara dayanıyorsa eklenebilir.
Doğum tarihi gibi kişisel bilgiler yalnızca yayımlanmış ve güvenilir kaynaklarda bulunuyorsa kullanılmalıdır.
Mesleki Kariyeri
Görev yaptığı hastaneler, üniversiteler, klinikler ve bilimsel kuruluşlardaki görevleri kronolojik veya tematik biçimde anlatılabilir.
Kariyer bölümü, çalışılan her kurumun ve gerçekleştirilen her faaliyetin listelendiği ayrıntılı bir öz geçmişe dönüştürülmemelidir.
Akademik Çalışmaları
Kişinin bilimsel yayınlarının sayısını sıralamak yerine alan üzerindeki etkisi açıklanmalıdır.
Şu konular ele alınabilir:
Önemli araştırma alanları
Bağımsız kaynaklarda değerlendirilen çalışmalar
Yaygın biçimde atıf alan araştırmalar
Geliştirdiği ve kendisine atfedilen yöntemler
Akademik kitaplar
Bilimsel topluluklara katkılar
Klinik Faaliyetleri
Doktorun kurduğu klinik, kariyerinin önemli bir parçasıysa kuruluş tarihi ve gelişimi sınırlı biçimde anlatılabilir.
Ancak şu ayrıntılar ansiklopedik metinde yer almamalıdır:
Randevu bilgileri
Telefon numarası
Adres tarifi
Hizmet fiyatları
Kampanyalar
Tedavi paketleri
Cihaz listeleri
Hasta yorumları
Ödeme seçenekleri
İletişim çağrıları
Kliniğin reklam sloganları
Ödülleri ve Görevleri
Yalnızca kaynaklandırılabilen ve ansiklopedik önem taşıyan ödüller seçilmelidir. Her sertifikanın veya katılım belgesinin listelenmesi maddeyi öz geçmiş görünümüne sokabilir.
Seçilmiş Yayınları
Doktorun çok sayıda yayını varsa tamamının sıralanması yerine bağımsız kaynaklarda önem kazanan veya kariyerini temsil eden yayınlar seçilebilir.
Wikipedia, akademik yayın veri tabanı değildir. Yayın listesinin kapsamı maddenin genel yapısıyla orantılı olmalıdır.
En Sık Yapılan Hatalar
Doktorun Öz Geçmişini Olduğu Gibi Kullanmak
Kurumsal internet sitesindeki öz geçmişler genellikle birinci tekil veya tanıtım odaklı anlatımla hazırlanır. Bu metinlerin doğrudan Wikipedia’ya aktarılması:
Tarafsızlık sorunu,
Telif hakkı ihlali,
Gereksiz ayrıntı,
Kaynak yetersizliği,
Reklam dili
oluşturabilir.
Çok Sayıda Linki Yeterli Kaynak Sanmak
Kaynak sayısının yüksek olması her zaman güçlü bir madde anlamına gelmez. Yirmi zayıf tanıtım içeriği, iki kapsamlı ve bağımsız kaynağın yerini tutmayabilir.
Yerel Haberleri Ulusal Kayda Değerlik Kanıtı Olarak Kullanmak
Yerel haber kaynakları güvenilir olabilir. Ancak bir doktorun klinik açılışı, bağış etkinliği veya yerel toplantıya katılımı hakkında yayımlanan rutin haberler, geniş ölçekli biyografik kayda değerliği her zaman göstermez.
Yerel kaynakların konuya ayırdığı alan, içeriğin bağımsızlığı ve haberin rutin olup olmadığı incelenmelidir.
Televizyon Programına Katılmayı Yeterli Görmek
Bir doktorun sağlık programına uzman görüşü vermek amacıyla katılması, onun hakkında bağımsız biyografik inceleme yapıldığı anlamına gelmeyebilir.
Programın doktorun kariyerini, çalışmalarını ve etkisini ayrıntılı olarak ele alması daha farklı bir değerlendirme oluşturabilir.
Akademik Unvana Aşırı Ağırlık Vermek
Profesörlük veya doçentlik, tek başına Wikipedia maddesi açılması için yeterli değildir. Akademik ölçütler, unvandan çok kişinin ortalama bir akademisyenden ayrılan etkisine ve bunun bağımsız kanıtlarına odaklanır.
Kliniği Reklam Metniyle Anlatmak
Kliniğin sunduğu tedavilerin, teknolojik cihazların ve hizmet avantajlarının sıralanması maddenin reklam olarak değerlendirilmesine yol açabilir.
Basın Bülteni Dağıtarak Kayda Değerlik Oluşturmaya Çalışmak
Basın bültenleri, konu veya temsilcileri tarafından hazırlanan içeriklerdir. Farklı sitelerde yayımlansalar bile bağımsız editoryal inceleme içermiyorlarsa kayda değerlik kanıtı olarak zayıf kalırlar.
Wikipedia kayda değerliği, tanıtım çalışmasının hacmine değil, dış dünyanın konuya gösterdiği bağımsız ve kalıcı ilgiye dayanır.
Çıkar Çatışması ve Ücretli Katkı Kuralları
Doktorun kendisi, kliniğin çalışanı, halkla ilişkiler temsilcisi, dijital pazarlama ajansı veya ücret karşılığında çalışan bir editör madde üzerinde çalışıyorsa çıkar çatışması ortaya çıkar.
Çıkar çatışmasının bulunması, konu hakkında hiçbir işlem yapılamayacağı anlamına gelmez. Ancak ilişkinin açıklanması ve doğrudan müdahale yerine şeffaf süreçlerin kullanılması gerekir.
Wikipedia’nın çıkar çatışması yönergesine göre ücretli katkıda bulunanlar kendilerine ödeme yapan tarafı, müşteriyi ve ilgili bağlantılarını açıklamakla yükümlüdür. Çıkar çatışması bulunan kullanıcıların ilgili maddeleri doğrudan düzenlemeleri güçlü biçimde caydırılır; değişikliklerin tartışma sayfasında önerilmesi ve yeni maddelerin inceleme sürecinden geçirilmesi tavsiye edilir.
Ücretli Çalışma Sonucu Garanti Edilebilir mi?
Wikipedia’da hiçbir kişi veya hizmet sağlayıcı:
Maddenin mutlaka kabul edileceğini,
Hiçbir zaman silinmeyeceğini,
Olumsuz bilgilerin eklenmeyeceğini,
Maddenin belirli biçimde korunacağını,
Diğer kullanıcıların düzenleme yapamayacağını,
Belirli bir sürümün kalıcı olacağını
garanti edemez.
Wikipedia maddeleri müşterinin, doktorun, kliniğin veya maddeyi oluşturan editörün mülkiyetinde değildir. Diğer kullanıcılar kaynaklara ve politikalara uygun olmak koşuluyla maddeyi değiştirebilir, genişletebilir veya silinmek üzere tartışmaya açabilir. Wikipedia’nın çıkar çatışması yönergesi de ücretli editörlerin sonuç garantisi veremeyeceğini açıkça belirtir.
Sayfa Oluşturulmadan Önce Yapılması Gereken Kaynak Analizi
Profesyonel bir uygunluk değerlendirmesinde öncelikle metin yazılmaz. İlk aşamada kaynakların yeterliliği incelenir.
Konunun Belirlenmesi
İlk olarak hangi konuda madde oluşturulacağı belirlenmelidir:
Doktorun biyografisi
Diş hekiminin biyografisi
Özel klinik
Hastane
Sağlık grubu
Geliştirilen tıbbi yöntem
Bilimsel buluş
Tıbbi cihaz veya ürün
Bir kaynak doktoru ele alırken başka bir kaynak kliniği anlatabilir. Farklı konular hakkındaki kaynaklar tek bir konunun kayda değerliğini kanıtlamak için gelişigüzel birleştirilemez.
Kaynakların Sınıflandırılması
Kaynaklar şu gruplara ayrılabilir:
Bağımsız ve kapsamlı ikincil kaynaklar
Bağımsız fakat kısa kaynaklar
Birincil ve resmî kaynaklar
Röportajlar
Basın bültenleri ve sponsorlu içerikler
Akademik yayınlar ve atıf verileri
Güvenilirliği belirsiz kaynaklar
Kullanılamayacak kaynaklar
Bu sınıflandırma, çok sayıda bağlantının bulunmasına rağmen neden yeterli bir Wikipedia maddesi oluşturulamadığını ortaya koyabilir.
İddia ve Kaynak Eşleştirmesi
Maddede yer alması düşünülen her önemli bilginin hangi kaynakla doğrulanacağı belirlenmelidir.
Örneğin:
| İddia | Gerekli kaynak türü |
|---|---|
| Üniversite mezuniyeti | Üniversite kaydı veya güvenilir biyografik kaynak |
| Uzmanlık alanı | Hastane, üniversite veya meslek kurumu kaydı |
| Akademik etki | Bağımsız akademik değerlendirme ve atıf verileri |
| Yeni yöntem geliştirdiği iddiası | Bağımsız bilimsel yayınlar ve derlemeler |
| Önemli ödül | Ödülü veren kurum ve bağımsız değerlendirmeler |
| Klinik kuruluş tarihi | Ticaret sicili, kurumsal kayıt veya güvenilir haber |
| Tedavinin başarı oranı | Güçlü tıbbi ikincil kaynak |
| Mesleki soruşturma | Güvenilir basın, resmî karar veya mahkeme kaydı |
Taslak Oluşturma Süreci
Kaynaklara Dayalı Bir İskelet Hazırlanması
Madde başlıkları, doktorun göndermek istediği bilgilere göre değil, güvenilir kaynakların ele aldığı konulara göre belirlenmelidir.
Kaynaklarda yalnızca eğitim ve klinik açılış bilgileri bulunuyorsa uzun bir “bilimsel katkıları” bölümü oluşturmak mümkün olmayabilir.
Metnin Bağımsız Olarak Yazılması
Klinik sitesindeki metinler kopyalanmamalıdır. Aynı bilgilerin farklı bir cümle yapısıyla yazılması da her zaman yeterli değildir. Kaynaklardaki bilgilerin ansiklopedik önemine göre yeniden seçilmesi ve bağımsız bir metin yapısı oluşturulması gerekir.
Her Önemli Bilginin Kaynaklandırılması
Özellikle şu bilgiler doğrudan kaynaklandırılmalıdır:
Doğum tarihi ve yeri
Eğitim geçmişi
Akademik unvanlar
Kurumsal görevler
Bilimsel katkılar
Ödüller
Tıbbi yöntemlere ilişkin iddialar
Davalar ve soruşturmalar
Tartışmalı olaylar
Sayısal başarı verileri
Tarafsızlık Kontrolü
Taslak tamamlandığında şu sorular sorulmalıdır:
Metin doktoru veya kliniği tanıtmaya mı çalışıyor?
Kaynaklarda bulunmayan yorumlar eklenmiş mi?
Başarılar gereğinden fazla vurgulanmış mı?
Eleştiriler kaynaklarla orantılı biçimde ele alınmış mı?
Sağlık hizmetlerine yönlendiren ifadeler var mı?
Gereksiz unvan ve sertifika listeleri bulunuyor mu?
Kliniğin hizmetleri reklam biçiminde sıralanmış mı?
Tıbbi iddialar yeterli kaynaklara dayanıyor mu?
Metin bir öz geçmiş görünümünde mi?
Maddenin konusu açık biçimde kayda değer mi?
Taslakların Reddedilme Nedenleri
Özel klinik sahibi doktorlara ilişkin taslaklar çoğunlukla aşağıdaki gerekçelerle reddedilebilir:
Kişi hakkında bağımsız ve kapsamlı kaynak bulunmaması
Kaynakların tamamının klinik veya doktor tarafından hazırlanması
Haberlerin basın bülteni niteliğinde olması
Maddenin reklam diliyle yazılması
Akademik etkinin kanıtlanamaması
Çok sayıda yayının kayda değerlik olarak sunulması
Doktorla klinik hakkındaki bilgilerin birbirine karıştırılması
Tıbbi iddiaların zayıf kaynaklara dayanması
Kaynakların yalnızca kısa ad geçirmelerden oluşması
Yerel ve rutin haberlerin yeterli sanılması
Öz geçmişin doğrudan maddeye aktarılması
Yaşayan kişi bilgilerinin yeterince kaynaklandırılmaması
Kayda değerlik iddiasının maddede açıkça gösterilememesi
İçeriğin ansiklopediden çok tanıtım sayfasına benzemesi
Yayınlandıktan Sonra Madde Üzerindeki Kontrol
Wikipedia maddesinin yayımlanması, sürecin kesin olarak tamamlandığı anlamına gelmez.
Madde daha sonra:
Başka kullanıcılar tarafından düzenlenebilir,
Yeni kaynaklarla genişletilebilir,
Tanıtım ifadelerinden arındırılabilir,
Bazı bölümleri çıkarılabilir,
Eleştiriler eklenebilir,
Kaynak yetersizliği etiketi alabilir,
Kayda değerlik etiketi alabilir,
Silinme tartışmasına çıkarılabilir,
Başka bir maddeyle birleştirilebilir.
Doktor, klinik veya maddeyi hazırlayan kişi, yayımlanan metnin belirli sürümünün korunmasını talep edemez. Maddenin kalıcılığı, sayfanın kim tarafından oluşturulduğundan çok, konunun kayda değerliğine ve içeriğin politikalara uygunluğuna bağlıdır.
Özel Klinik Sahibi Doktorlar İçin Editoryal Uygunluk Ölçütleri
Bir doktorun Wikipedia bakımından uygunluğu değerlendirilirken temel olarak şu alanlar incelenir:
Kaynak Uygunluğu
Bağımsız kaynak sayısı
Kaynakların güvenilirliği
İçeriklerin derinliği
Yayınların birbirinden bağımsızlığı
Kaynakların zamana yayılması
Sponsorlu içerik oranı
Mesleki Kayda Değerlik
Bilimsel alandaki etkisi
Akademik atıfları
Bağımsız değerlendirmeler
Önemli ödülleri
Bilimsel kuruluşlardaki görevleri
Ulusal veya uluslararası katkıları
Biyografi Riski
Yaşayan kişi politikası açısından hassas bilgiler
Davalar ve soruşturmalar
Mesleki yaptırımlar
Hasta mahremiyeti
Doğrulanamayan başarı iddiaları
Tartışmalı tıbbi uygulamalar
Tarafsızlık Riski
Kurumsal dil kullanımı
Övgü ifadeleri
Hizmet tanıtımları
Kliniğe yönlendiren bağlantılar
Başarı oranları
Karşılaştırmalı üstünlük iddiaları
Eksik bırakılmış eleştirel kaynaklar
Çıkar Çatışması Riski
Maddenin doktor tarafından hazırlanması
Klinik çalışanının düzenleme yapması
Halkla ilişkiler ajansının katkısı
Ücretli editör ilişkisinin açıklanmaması
Maddenin kontrol edilmeye çalışılması
Olumsuz bilgilerin sistematik biçimde çıkarılması
Sık Sorulan Sorular
Her profesör doktor için Wikipedia sayfası açılabilir mi?
Hayır. Profesörlük önemli bir akademik unvandır ancak tek başına Wikipedia kayda değerliği sağlamaz. Akademik çalışmaların etkisi, prestijli ödüller, bağımsız akademik değerlendirmeler veya genel biyografi ölçütlerini karşılayan kaynaklar aranır.
Muayenehanesi olan diş hekimi için Wikipedia sayfası oluşturulabilir mi?
Muayenehane sahibi olmak tek başına yeterli değildir. Diş hekiminin bağımsız güvenilir kaynaklarda ayrıntılı biçimde incelenmiş olması veya akademik ve mesleki alanda belirgin etki göstermesi gerekir.
Ulusal gazetelerde çıkan haberler yeterli midir?
Haberlerin niteliğine bağlıdır. Sponsorlu tanıtım içerikleri, basın bültenleri ve kısa ad geçirmeler yetersiz kalabilir. Doktoru doğrudan ve ayrıntılı biçimde ele alan bağımsız haberler daha güçlüdür.
Doktorun televizyon programlarına çıkması kayda değerlik sağlar mı?
Programların içeriğine göre değişir. Sağlık konusunda kısa görüş vermek ile doktorun kariyerini bağımsız biçimde ele alan bir belgesel veya dosya programına konu olmak aynı değerde değildir.
Bilimsel makaleler kaynak olarak kullanılabilir mi?
Kullanılabilir. Ancak kişinin kendi yazdığı makaleler, çalışmanın varlığını doğrulasa da akademik etkisini tek başına kanıtlamaz. Etkinin bağımsız araştırmalar, derlemeler ve güvenilir atıf verileriyle gösterilmesi gerekir.
Klinik internet sitesindeki öz geçmiş kullanılabilir mi?
Eğitim ve görev bilgileri gibi sınırlı, tartışmasız ayrıntılar için kullanılabilir. Ancak bağımsız kaynak olmadığı için kişinin kayda değerliğini kanıtlamaz.
Hasta yorumları kaynak olabilir mi?
Hasta yorumları editoryal denetime sahip güvenilir ikincil kaynaklar değildir. Ayrıca mahremiyet, doğrulanabilirlik ve reklam sorunları doğurabilir.
Doktor hakkında olumsuz haber varsa madde oluşturulamaz mı?
Olumsuz haberin bulunması tek başına engel değildir. Ancak güvenilir ve önemli kaynaklardaki tartışmalar tarafsız, ölçülü ve yaşayan kişi politikalarına uygun biçimde ele alınmalıdır.
Sayfa yayımlandıktan sonra olumsuz bilgiler eklenebilir mi?
Güvenilir kaynaklarda bulunan ve ansiklopedik önem taşıyan bilgiler diğer kullanıcılar tarafından eklenebilir. Maddenin sahibi bulunmadığından doktor veya klinik, kaynaklı bilgilerin tamamı üzerinde kontrol sahibi olamaz.
Klinik ve doktor aynı maddede anlatılabilir mi?
Klinik, doktorun kariyerinin bir parçası olarak sınırlı biçimde anlatılabilir. Ancak kliniğin uzun kurumsal geçmişi doktor biyografisine eklenmemelidir. Her iki konu da bağımsız şekilde kayda değerse ayrı maddeler değerlendirilebilir.
Özel klinik sahibi doktorlar ve diş hekimleri için Wikipedia sayfası oluşturulması, öz geçmişin veya klinik tanıtım metninin ansiklopediye aktarılması anlamına gelmez.
Sürecin temelini üç unsur oluşturur:
Bağımsız ve güvenilir kaynaklarla kanıtlanan kayda değerlik
Tarafsız ve ansiklopedik anlatım
Yaşayan kişi, tıbbi kaynak ve çıkar çatışması kurallarına uygunluk
Mesleki unvan, klinik sahipliği, hasta sayısı, medya görünürlüğü, sosyal medya takipçisi veya reklam haberlerinin fazlalığı tek başına yeterli değildir. Doktorun ya da kliniğin dış dünyada bağımsız kaynaklar tarafından nasıl değerlendirildiği belirleyicidir.
Bir madde teknik olarak kusursuz hazırlanmış olsa bile konu hakkında yeterli kaynak bulunmuyorsa kayda değerlik sorunu devam eder. Buna karşılık güçlü ve bağımsız kaynaklar mevcutsa, sade ve dengeli bir taslak konunun ansiklopedik çerçevede değerlendirilmesine imkân verir.
Wikipedia’daki temel ölçüt, doktorun kendisini nasıl tanımladığı değil; güvenilir ve bağımsız kaynakların doktor, diş hekimi veya klinik hakkında doğrulanabilir biçimde ne yayımladığıdır.
