Wikipedia Yazar Sayfası Oluşturma

Wikipedia’da bir yazar adına biyografi maddesi oluşturulabilmesi; yayımlanmış kitap sayısından, satış rakamlarından veya mesleki tanınırlıktan önce, yazarın bağımsız ve güvenilir kaynaklarda yeterli derinlikte ele alınmasına bağlıdır. Bu rehber; yazarların Wikipedia uygunluğunun nasıl değerlendirildiğini, hangi kaynakların dikkate alındığını, biyografi metninin nasıl yapılandırılması gerektiğini ve yayın sürecinde karşılaşılabilecek editoryal riskleri açıklamaktadır.

Wikipedia Yazar Sayfası Nedir?

Wikipedia yazar sayfası; bir romancı, şair, araştırmacı, deneme yazarı, senarist, çocuk kitabı yazarı, akademik yazar veya farklı bir edebî alanda üretim yapan kişi hakkında hazırlanmış ansiklopedik biyografi maddesidir.

Bu tür bir madde yalnızca yazarın eserlerini sıralayan bir tanıtım profili değildir. Wikipedia’daki biyografi maddelerinin amacı; kişinin yaşamını, edebî çalışmalarını, mesleki gelişimini, eserlerinin bağımsız kaynaklardaki karşılığını ve varsa eleştirel değerlendirmeleri tarafsız bir çerçevede sunmaktır.

Bir yazar hakkında Wikipedia maddesi hazırlanırken şu sorular önem taşır:

• Yazar, kendisinden bağımsız yayınlarda ayrıntılı biçimde ele alınmış mıdır?

• Eserleri güvenilir edebiyat eleştirilerine, incelemelere veya akademik çalışmalara konu olmuş mudur?

• Yazar hakkında yalnızca kısa haberler mi bulunmaktadır, yoksa kapsamlı biyografik kaynaklar mevcut mudur?

• Kaynakların önemli bir bölümü yayınevi, kişisel internet sitesi veya tanıtım bülteni niteliğinde midir?

• Yazarın edebiyat alanındaki etkisi bağımsız kaynaklarla doğrulanabilir mi?

Bu sorulara verilen yanıtlar, kişinin Wikipedia’da ayrı bir maddeye konu olup olamayacağının belirlenmesinde temel rol oynar.

Her Kitap Yayımlayan Yazar Wikipedia’da Yer Alabilir mi?

Bir veya birden fazla kitabın yayımlanmış olması, tek başına Wikipedia’da biyografi maddesi oluşturulması için yeterli değildir.

Wikipedia açısından belirleyici olan, yazarın eser üretmiş olması değil; yazarın veya eserlerinin bağımsız, güvenilir ve ikincil kaynaklarda kayda değer ölçüde incelenmiş olmasıdır.

Bir kitabın ulusal dağıtıma girmesi, çevrim içi satış platformlarında bulunması, yüksek satış rakamlarına ulaşması veya tanınmış bir yayınevi tarafından basılması önem taşıyabilir. Ancak bu unsurlar, bağımsız kaynak desteği bulunmadığında doğrudan kayda değerlik oluşturmaz.

Benzer şekilde aşağıdaki bilgiler, tek başına yeterli kabul edilmez:

• Çok sayıda kitap yayımlamış olmak

• Bir kitabın “çok satanlar” listesinde bulunması

• Sosyal medyada yüksek takipçi sayısına sahip olmak

• Kişisel internet sitesinde kapsamlı bir özgeçmiş yayımlamak

• Yayınevinin yazarı öne çıkarması

• Kitap satış sitelerinde yazar profillerinin bulunması

• Kişinin televizyon veya internet programlarına konuk olması

• Yerel etkinliklere ve imza günlerine katılması

• Basın bültenlerinin farklı internet sitelerinde yayımlanması

Bu unsurlar ancak bağımsız ve kapsamlı kaynaklarla birlikte değerlendirildiğinde anlamlı olabilir.

Yazarlar İçin Wikipedia Kayda Değerliği Nasıl Belirlenir?

Kayda değerlik, bir kişinin ansiklopedide ayrı ve bağımsız bir maddeyle ele alınmasını destekleyecek ölçüde kamuya açık kaynak kapsamına sahip olmasıdır.

Yazarlar bakımından kayda değerlik değerlendirmesi genellikle iki temel eksende yapılır:

Genel Kayda Değerlik

Yazar hakkında, kendisinden ve mesleki çevresinden bağımsız güvenilir kaynaklarda önemli ve ayrıntılı içerik bulunması beklenir.

Bu kaynaklar arasında şunlar yer alabilir:

• Ulusal gazetelerde yayımlanan kapsamlı portre yazıları

• Edebiyat dergilerindeki eleştirel incelemeler

• Bağımsız kültür ve sanat yayınlarındaki dosya konuları

• Akademik makaleler ve tezler

• Yazarın edebî üretimini inceleyen kitap bölümleri

• Güvenilir biyografi ve başvuru eserleri

• Eserleri hakkında yayımlanmış bağımsız eleştiriler

• Yazarın edebiyat anlayışını değerlendiren uzun söyleşiler

• Ulusal veya uluslararası basında yayımlanmış kapsamlı değerlendirmeler

Kaynakların yalnızca yazarın varlığını doğrulaması yeterli değildir. İçeriğin, biyografi maddesi yazılmasına imkân verecek ölçüde bilgi sağlaması gerekir.

Yazarlara Özgü Göstergeler

Bazı durumlarda yazarın edebiyat veya yayıncılık alanındaki etkisini gösteren ek unsurlar da değerlendirmeye dâhil edilebilir:

• Eserlerinin güvenilir eleştirmenler tarafından ayrıntılı biçimde incelenmesi

• Eserlerinin akademik araştırmalara konu olması

• Önemli edebiyat ödüllerini kazanması veya ciddi biçimde değerlendirmeye alınması

• Eserlerinin farklı dillere çevrilmesi ve bağımsız kaynaklarda ele alınması

• Belirli bir edebî akım, tür veya dönem üzerinde etkili olduğunun kaynaklarla gösterilmesi

• Eserlerinin sinema, televizyon, tiyatro veya başka sanat alanlarına uyarlanması

• Yazarın edebî yaklaşımının başkaları tarafından kapsamlı biçimde tartışılması

• Yazar hakkında bağımsız biyografik çalışmalar hazırlanması

Bu göstergelerin her biri otomatik kabul anlamına gelmez. Kayda değerlik, kaynakların niteliği ve kapsamı üzerinden bütüncül biçimde değerlendirilir.

Wikipedia Yazar Sayfası İçin Kaynak Analizi

Yazar biyografilerinde en kritik aşamalardan biri kaynak analizidir. Kaynakların yalnızca sayısı değil; bağımsızlığı, güvenilirliği, kapsamı ve madde içindeki iddiaları destekleme gücü birlikte incelenir.

Bağımsız Kaynak Nedir?

Bağımsız kaynak; içerik üzerinde yazarın, yayınevinin, temsilcisinin, ailesinin veya iş ilişkisi bulunan kişi ve kuruluşların belirleyici kontrolünün bulunmadığı kaynaktır.

Örneğin aşağıdaki kaynaklar çoğu durumda bağımsız sayılmaz:

• Yazarın resmî internet sitesi

• Yayınevinin yazar tanıtım sayfası

• Kitabın arka kapak yazısı

• Basın bülteni

• Menajerlik veya ajans profili

• Yazar tarafından kaleme alınmış özgeçmiş

• Sosyal medya hesapları

• Kişisel blog

• Satış platformlarındaki ürün açıklamaları

• Sponsorlu içerikler

• Ücret karşılığında yayımlanan tanıtım haberleri

Bu kaynaklardan bazıları doğum tarihi, eser listesi veya yayınevi bilgisi gibi sınırlı olguların doğrulanmasında kullanılabilir. Ancak yazarın kayda değerliğini kanıtlamak için genellikle yeterli değildir.

Güvenilir Kaynak Nedir?

Güvenilir kaynak; editoryal denetimi, yayın politikası, uzmanlığı ve doğruluk standartları bulunan yayınlardır.

Yazar biyografileri için güvenilir kaynaklara örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• Yerleşik ulusal gazeteler

• Akademik dergiler

• Hakemli yayınlar

• Bilinen edebiyat ve kültür dergileri

• Üniversite yayınları

• Saygın eleştiri platformları

• Ansiklopediler ve biyografik başvuru eserleri

• Alanında tanınan yayınevleri tarafından yayımlanan araştırma kitapları

• Kurumsal arşiv ve kütüphane kayıtları

Bir kaynağın internet üzerinde yayımlanmış olması, onu kendiliğinden güvenilir hâle getirmez. Yayının editoryal yapısı ve içeriğin nasıl üretildiği ayrıca değerlendirilmelidir.

Önemli Ölçüde Kapsam Ne Anlama Gelir?

Bir kaynakta yazarın adının yalnızca geçmesi, kayda değerlik açısından sınırlı değer taşır.

Aşağıdaki içerikler çoğunlukla yüzeysel kapsam olarak değerlendirilir:

• Kitap çıkış duyuruları

• İmza günü haberleri

• Etkinlik listeleri

• Kısa soru-cevap metinleri

• Katılımcı listeleri

• Ödül adaylarının sıralandığı haberler

• Kitap katalogları

• Satış sayfaları

• Birkaç cümlelik biyografi notları

• Aynı basın bülteninin farklı sitelerde tekrar yayımlanması

Önemli kapsam ise yazarın yaşamı, edebî üretimi, eserleri, etkisi veya eleştirel karşılığı hakkında bağımsız değerlendirme içeren kaynakları ifade eder.

Kitap Eleştirileri Kayda Değerlik Sağlar mı?

Bağımsız ve kapsamlı kitap eleştirileri, bir yazarın Wikipedia uygunluğunun değerlendirilmesinde önemli olabilir.

Ancak her kitap yorumu aynı kaynak değerine sahip değildir. Özellikle şu ayrımlar dikkate alınır:

• Eleştirinin bağımsız bir eleştirmen veya yayın tarafından hazırlanıp hazırlanmadığı

• Metnin yalnızca kitabı tanıtıp tanıtmadığı

• Kitabın içerik, üslup, tema veya edebî bağlam bakımından analiz edilip edilmediği

• Yayının editoryal denetime sahip olup olmadığı

• Eleştirinin sponsorlu veya yayınevi kaynaklı olup olmadığı

• Birden fazla eserin bağımsız kaynaklarda ele alınıp alınmadığı

• İncelemenin yazarın edebî üretimini değerlendirecek kapsamda olup olmadığı

Okur yorumları, çevrim içi mağaza değerlendirmeleri ve sosyal medya paylaşımları genel olarak güvenilir ikincil kaynak niteliği taşımaz.

Yazar Röportajları Wikipedia Kaynağı Olarak Kullanılabilir mi?

Röportajlar belirli bilgileri doğrulamak için kullanılabilir. Ancak röportajın önemli bir bölümü yazarın kendi beyanlarından oluştuğu için, kaynak bağımsızlığı bakımından sınırlı kabul edilir.

Röportajlardan şu tür bilgiler elde edilebilir:

• Yazarın eğitim geçmişi

• Yazmaya başlama süreci

• Eserlerini oluşturma yöntemi

• Edebî etkilenimleri

• Kitaplarının hazırlanma süreci

• Kendi eserlerine ilişkin açıklamaları

Buna karşılık bir yazarın kendi sözleri;

• Edebiyat dünyasındaki önemini,

• Eserlerinin kültürel etkisini,

• Alanında öncü olduğunu,

• Belirli bir başarıya sahip bulunduğunu

tek başına kanıtlamaz.

Bu tür değerlendirmelerin bağımsız eleştirmenler, akademisyenler veya güvenilir yayınlar tarafından yapılması gerekir.

Yerel Basın Haberleri Yeterli Olur mu?

Yerel gazetelerde veya bölgesel internet sitelerinde yayımlanmış haberler tamamen geçersiz değildir. Ancak bu kaynakların editoryal niteliği, bağımsızlığı ve içerik derinliği dikkatle incelenir.

Aşağıdaki türdeki yerel içerikler genellikle sınırlı ağırlığa sahiptir:

• Hemşehri tanıtımları

• Kitap imza günü duyuruları

• Belediyenin etkinlik haberleri

• Okul ziyareti haberleri

• Yayınevi metninin aynen kullanıldığı içerikler

• Yerel başarı veya tebrik haberleri

• Basın bülteninden üretilmiş kısa tanıtımlar

Yazarın yalnızca kendi şehrindeki yayınlarda görünmesi, ulusal veya alan odaklı bağımsız kaynak bulunmadığında kayda değerlik konusunda yeterli olmayabilir.

Basın Bültenleri ve Sponsorlu Haberler Neden Yetersizdir?

Basın bültenleri, bir kişi veya kuruluş tarafından kamuoyuna verilmek istenen mesajı taşır. İçerik çoğunlukla yayınevi, yazar, iletişim ajansı veya temsilci tarafından hazırlanır.

Bu nedenle basın bülteni kaynaklı içerikler:

• Bağımsız değerlendirme içermez,

• Tanıtım amacı taşıyabilir,

• Aynı metnin çok sayıda sitede yayımlanmasına neden olabilir,

• Kaynak sayısını görünürde artırsa da bağımsız kaynak çeşitliliği oluşturmaz.

On farklı internet sitesinde aynı metnin yayımlanmış olması, çoğu durumda on ayrı bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez. Kaynakların özgün üretim süreci ve birbirinden bağımsız olup olmadığı incelenir.

Yazarın Kendi Wikipedia Sayfasını Oluşturması Uygun mudur?

Wikipedia, kişilerin kendileri hakkında doğrudan madde yazmasını genel olarak teşvik etmez. Bunun temel nedeni çıkar çatışmasıdır.

Bir kişinin kendi biyografisini yazarken aşağıdaki sorunlarla karşılaşması mümkündür:

• Olumlu bilgileri öne çıkarma

• Eleştirel bilgileri dışarıda bırakma

• Tanıtım dili kullanma

• Kaynakları seçici biçimde değerlendirme

• Mesleki başarıları olduğundan daha önemli gösterme

• Özgeçmiş formatında içerik hazırlama

• Doğrulanamayan kişisel bilgilere yer verme

Kişinin kendisi hakkında bilgi sahibi olması, ansiklopedik tarafsızlığı kendiliğinden sağlamaz. Wikipedia maddeleri, kişi tarafından onaylanan resmî biyografiler değil; yayımlanmış güvenilir kaynakların tarafsız bir sentezidir.

Ücretli Wikipedia Katkılarında Açıklama Yükümlülüğü

Bir kişi veya kuruluş adına ücret karşılığında Wikipedia’ya katkıda bulunan kullanıcıların; işverenlerini, müşterilerini, katkıdan yararlanması amaçlanan kişiyi ve ilgili bağlantılarını açıklaması gerekir. Açıklama kullanıcı sayfasında, ilgili tartışma sayfasında veya değişiklik özetinde yapılabilir. Ücretli ilişkinin açıklanması, katkının otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez; içerik ayrıca yerel Wikipedia politikalarına, tarafsızlık esaslarına ve çıkar çatışması kurallarına uygun olmalıdır.

Ücretli katkı ile reklam amaçlı savunuculuk faaliyeti aynı şey değildir. Bir katkının ücret karşılığında hazırlanması, tanıtım diline veya politika dışı içeriğe izin vermez.

Bu nedenle profesyonel bir çalışma kapsamında şu ilkeler korunmalıdır:

• Ücretli ilişkinin gerekli yöntemle açıklanması

• İçeriğin tanıtım metnine dönüştürülmemesi

• Kaynakların seçici kullanılmaması

• Olumsuz veya eleştirel kaynakların sistematik biçimde dışlanmaması

• Yazarın onayladığı kurumsal biyografinin doğrudan aktarılmaması

• Editoryal bağımsızlığın korunması

• Kesin yayın veya kalıcılık garantisi verilmemesi

Wikimedia Kullanım Şartları, açıklanmayan ücretli katkıları yasaklamakta ve ücretli katkıların proje politikalarına tabi olmaya devam ettiğini belirtmektedir.

Wikipedia Yazar Sayfası Oluşturma Süreci

Yazar biyografisi hazırlama süreci, doğrudan metin yazımıyla başlamamalıdır. Öncelikle kişinin kaynak durumu ve editoryal uygunluğu incelenmelidir.

1. Ön Uygunluk İncelemesi

İlk aşamada yazarın mevcut dijital ve basılı kaynakları taranır.

Bu incelemede şu unsurlar ele alınır:

• Yazar hakkındaki bağımsız haberler

• Kitap ve eser eleştirileri

• Akademik yayınlar

• Edebiyat dergilerindeki içerikler

• Ödül kayıtları

• Çeviri ve uyarlama bilgileri

• Biyografik kaynaklar

• Röportajlar

• Yayınevi kayıtları

• Kütüphane katalogları

• Güvenilir veri tabanları

• Tartışmalı veya çelişkili bilgiler

Bu aşamanın amacı, kişinin yalnızca görünürlüğünü değil, Wikipedia bakımından kaynak temelli savunulabilirliğini belirlemektir.

2. Kaynakların Sınıflandırılması

Bulunan kaynaklar aynı ağırlıkta değerlendirilmez.

Kaynaklar genellikle şu gruplara ayrılır:

• Bağımsız ve kapsamlı kaynaklar

• Bağımsız fakat kısa kaynaklar

• Birincil kaynaklar

• Yayınevi kaynakları

• Röportajlar

• Kurumsal kayıtlar

• Basın bültenleri

• Sponsorlu içerikler

• Kullanıcı tarafından üretilen içerikler

• Güvenilirliği belirsiz yayınlar

Bu sınıflandırma, hangi bilgilerin madde içinde kullanılabileceğini ve hangi kaynakların kayda değerlik değerlendirmesinde etkili olabileceğini gösterir.

3. Risk Analizi

Bir yazar hakkında kaynak bulunması, maddenin risksiz olduğu anlamına gelmez.

Başlıca riskler şunlardır:

• Kaynakların büyük bölümünün tanıtım amaçlı olması

• Yazar hakkında kapsamlı bağımsız yayın bulunmaması

• Haberlerin aynı basın bülteninden üretilmesi

• Madde metninin özgeçmiş biçiminde hazırlanması

• Eser listesinin katalog görünümüne dönüşmesi

• Ödüllerin öneminin abartılması

• Satış rakamlarının doğrulanamaması

• Kişisel bilgilerin güvenilir kaynaklara dayanmaması

• Tartışmalı bilgilerin taraflı biçimde sunulması

• Yaşayan kişinin mahremiyetini etkileyebilecek ayrıntıların eklenmesi

• Çıkar çatışmasının açıklanmaması

• İçeriğin reklam veya itibar yönetimi amacı taşıdığı izlenimi vermesi

Risk analizi sonucunda sayfanın oluşturulması, ertelenmesi veya önce kaynak altyapısının güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilebilir.

4. Ansiklopedik Metin Planının Hazırlanması

Kaynaklar yeterli bulunduğunda, biyografinin bölüm yapısı belirlenir.

Bir yazar maddesinde bulunabilecek başlıca bölümler şunlardır:

• Giriş

• İlk yılları ve eğitimi

• Yazarlık kariyeri

• Edebî çalışmaları

• Eserlerinin temaları

• Eleştirel karşılanma

• Ödüller ve adaylıklar

• Uyarlamalar

• Eserleri

• Kaynakça

Her madde için aynı bölüm yapısının kullanılması gerekmez. Bölümler, mevcut kaynakların sağladığı bilgiye göre oluşturulmalıdır.

5. Taslak Metnin Yazılması

Metin hazırlanırken yalnızca kaynaklarda doğrulanabilen bilgilere yer verilir.

Yazım sürecinde şu ilkeler gözetilir:

• Tarafsız ve ölçülü dil

• Kaynaklarla orantılı anlatım

• Kronolojik tutarlılık

• Gereksiz övgüden kaçınma

• Doğrulanamayan bilgilerin çıkarılması

• Birincil kaynakların sınırlı kullanımı

• Eleştirel görüşlerin uygun ağırlıkta sunulması

• Telif hakkıyla korunan metinlerin kopyalanmaması

• Özgeçmiş ve reklam dilinden uzak durulması

Wikipedia’nın temel içerik ilkelerinden biri, yayımlanmamış analizler veya editörün kendi çıkarımlarının maddeye eklenmemesidir. Metin, kaynaklarda açık biçimde yer alan bilgileri aşmamalıdır.

6. Yaşayan Kişi Biyografisi Kontrolü

Hayatta olan yazarlar hakkındaki maddeler, yaşayan kişilerin biyografilerine ilişkin daha sıkı doğrulama standartlarına tabidir.

Özellikle şu konularda güçlü kaynaklar gerekir:

• Doğum tarihi ve doğum yeri

• Aile ilişkileri

• Sağlık bilgileri

• Hukuki süreçler

• Siyasi görüşler

• Tartışmalar

• Suçlamalar

• Özel hayat

• Mesleki anlaşmazlıklar

• Mali bilgiler

• Kişisel ilişkiler

Kaynağı bulunmayan, zayıf kaynaklara dayanan veya mahremiyeti ihlal edebilecek bilgiler maddeye eklenmemelidir.

7. Yayın Yönteminin Belirlenmesi

Hazırlanan içerik doğrudan ana madde alanında yayımlanabileceği gibi, önce taslak alanında değerlendirmeye de sunulabilir.

Yöntem belirlenirken şu faktörler dikkate alınır:

• Kaynakların gücü

• Maddenin tartışmalı olup olmadığı

• Yazarın kamuoyundaki görünürlüğü

• Çıkar çatışması durumu

• İlgili dil sürümünün yerel uygulamaları

• Topluluk incelemesi gereksinimi

• Biyografinin yaşayan kişi hakkında olup olmadığı

Taslak incelemesi, içeriğin kabul edileceği veya daha sonra silinmeyeceği yönünde garanti oluşturmaz.

Wikipedia Yazar Sayfasında Hangi Bilgiler Yer Alabilir?

Bir yazar maddesinde yalnızca güvenilir kaynaklarla doğrulanabilen ve biyografik açıdan anlamlı bilgiler bulunmalıdır.

Giriş Bölümü

Giriş bölümü yazarın kim olduğunu ve neden bilindiğini kısa biçimde açıklar.

Genellikle şu bilgiler yer alabilir:

• Uyruğu veya faaliyet gösterdiği ülke

• Yazarlık alanı

• Öne çıkan eserleri

• Güvenilir kaynaklarla desteklenen temel mesleki niteliği

• Önemli ödülleri

• Edebî türü veya çalışma alanı

Giriş bölümü slogan, tanıtım cümlesi veya kişisel marka anlatımı içermemelidir.

Eğitim ve İlk Yıllar

Yazarın doğum yeri, eğitim geçmişi ve erken yaşamına ilişkin bilgiler ancak güvenilir kaynaklar bulunması hâlinde eklenmelidir.

Kişinin kendi internet sitesindeki biyografi, temel bilgiler için yardımcı olabilir; ancak tartışmalı veya yorum gerektiren iddialar bağımsız kaynaklara dayanmalıdır.

Yazarlık Kariyeri

Bu bölümde yazarın mesleki gelişimi kronolojik biçimde ele alınabilir:

• İlk yayımlanan eseri

• Edebiyat alanına giriş süreci

• Önemli kitapları

• Farklı dönemlerdeki çalışmaları

• Tür veya üslup değişiklikleri

• Yayın faaliyetleri

• Senaryo, oyun veya deneme çalışmaları

• Eserlerinin çevirileri

• Uyarlamalar

Metin yalnızca kitap adlarının sıralandığı katalog biçimine dönüştürülmemelidir.

Edebî Yaklaşım ve Temalar

Yazarın üslubu, temaları veya edebî yaklaşımı hakkında bilgi verilecekse, bu değerlendirmeler bağımsız eleştirilere dayanmalıdır.

“Güçlü anlatımıyla tanınır”, “özgün bir dile sahiptir” veya “çağının önde gelen yazarlarındandır” gibi ifadeler, güvenilir eleştirmenlere açıkça atfedilmediği sürece kullanılmamalıdır.

Daha uygun bir anlatım şu yapıda olabilir:

• Belirli bir eleştirmenin değerlendirmesi

• Akademik çalışmada yapılan tematik analiz

• Bir edebiyat dergisinde yayımlanmış inceleme

• Birden fazla kaynağın ortak biçimde ortaya koyduğu edebî özellik

Eleştirel Karşılanma

Bir yazarın eserleri hakkındaki olumlu ve olumsuz değerlendirmeler, kaynaklardaki ağırlıkları oranında aktarılabilir.

Bu bölüm;

• Kitap eleştirilerini,

• Akademik değerlendirmeleri,

• Edebî tartışmaları,

• Eserlere yöneltilen eleştirileri,

• Farklı yorumları

içerebilir.

Wikipedia maddesi yalnızca olumlu değerlendirmelerin toplandığı bir tanıtım metni olmamalıdır.

Ödüller ve Adaylıklar

Ödüller güvenilir kaynaklarla doğrulanmalıdır.

Ödülün değerlendirilmesinde şu unsurlar önemlidir:

• Ödülü veren kurum

• Ödülün alan içindeki bilinirliği

• Seçim süreci

• Ulusal veya uluslararası kapsamı

• Bağımsız kaynaklarda yer alıp almadığı

• Ödülün doğrudan yazara mı, esere mi verildiği

Her yarışma, plaket, teşekkür belgesi veya yerel takdir kaydı biyografide yer alacak ansiklopedik öneme sahip olmayabilir.

Eserler Listesi

Eserler bölümü, doğrulanabilir ve seçici bir bibliyografya şeklinde hazırlanmalıdır.

Liste şu bilgileri içerebilir:

• Eserin adı

• Yayım yılı

• Eser türü

• Gerektiğinde özgün dil

• Güvenilir biçimde doğrulanabilen yayınevi bilgisi

Her baskının, ISBN numarasının, satış bağlantısının veya kitap açıklamasının eklenmesi gerekli değildir.

Wikipedia Yazar Maddelerinde Sık Görülen Hatalar

Özgeçmiş Metninin Wikipedia’ya Aktarılması

Kurumsal biyografiler, yazar dosyaları ve basın kitleri genellikle tanıtım amacıyla hazırlanır. Bu metinlerin doğrudan Wikipedia’ya aktarılması hem tarafsızlık hem de telif hakkı bakımından sorun oluşturabilir.

“Ünlü”, “Başarılı” ve “Önemli” Gibi Sıfatların Kullanılması

Bir yazarın önemini doğrudan ilan eden ifadeler ansiklopedik değildir.

Şu tür ifadelerden kaçınılmalıdır:

• Ünlü yazar

• Başarılı romancı

• Çok sevilen şair

• Önemli edebiyatçı

• Alanının öncü ismi

• Dünya çapında tanınan yazar

• Büyük ilgi gören kitap

• Eşsiz anlatım dili

Bu değerlendirmeler ancak güvenilir kaynaklara atıf yapılarak ve kaynak bağlamı korunarak aktarılabilir.

Satış Rakamlarının Kaynaksız Kullanılması

“Yüz binlerce sattı”, “rekor kırdı” veya “çok satan yazar oldu” gibi iddialar güçlü ve bağımsız kaynaklarla doğrulanmalıdır.

Yayınevi açıklaması veya yazarın kendi beyanı, satış rakamının tarafsız biçimde doğrulanması için yeterli olmayabilir.

Sosyal Medya Başarısının Kayda Değerlik Sanılması

Takipçi sayısı, görüntülenme, beğeni ve etkileşim oranları ansiklopedik kayda değerliği doğrudan belirlemez.

Sosyal medya görünürlüğü, bağımsız yayınların yazar hakkında kapsamlı içerik üretmesi hâlinde dolaylı bir bağlam oluşturabilir.

Basın Haberlerinin Sayısına Odaklanılması

Kaynakların sayısı tek başına belirleyici değildir. Aynı tanıtım metninin onlarca sitede yayımlanması, bağımsız ve çoğul kaynak yapısı oluşturmaz.

Yalnızca Olumlu Bilgilere Yer Verilmesi

Wikipedia biyografisi itibar yönetimi metni değildir. Güvenilir kaynaklarda yazar veya eserleri hakkında önemli eleştiriler bulunuyorsa, bunlar uygun ağırlıkla maddede yer alabilir.

Doğrulanamayan Kişisel Ayrıntıların Eklenmesi

Aile bilgileri, özel yaşam, sağlık durumu ve kişisel ilişkiler gibi konular güçlü kaynak desteği olmadan eklenmemelidir.

Kitap Tanıtım Metinlerinin Kullanılması

Kitap arka kapakları, e-ticaret açıklamaları ve yayınevi tanıtımları, eserin konusu hakkında sınırlı bilgi sağlayabilir. Ancak bağımsız eleştiri yerine kullanılamaz.

Wikipedia Yazar Sayfası Neden Silinebilir?

Bir yazar maddesi yayımlandıktan sonra topluluk tarafından incelenebilir, etiketlenebilir, birleştirilebilir veya silinmek üzere tartışmaya açılabilir.

Başlıca silinme nedenleri şunlardır:

• Kayda değerliğin gösterilememesi

• Bağımsız kaynak eksikliği

• İçeriğin reklam niteliğinde olması

• Maddenin yalnızca özgeçmişten oluşması

• Kaynakların güvenilir olmaması

• Basın bültenlerine aşırı dayanılması

• Telif hakkı ihlali

• Yaşayan kişi politikasına aykırı içerik

• Doğrulanamayan iddialar

• Çıkar çatışmasının metne yansıması

• Başka bir maddeyle birleştirilmesinin daha uygun görülmesi

• Maddenin ansiklopedik içerikten çok eser kataloğu görünümünde olması

Maddenin biçimsel olarak düzgün hazırlanmış olması, kayda değerlik sorununun önüne geçmez.

Sayfanın Yayımlanması Kalıcı Olacağı Anlamına Gelir mi?

Wikipedia’da herhangi bir maddenin kalıcı olacağı garanti edilemez.

Bir biyografi maddesi:

• Yeni kaynaklar eklenerek geliştirilebilir,

• Tarafsızlık gerekçesiyle değiştirilebilir,

• Kaynak yetersizliği etiketi alabilir,

• Reklam dili nedeniyle yeniden yazılabilir,

• Başka bir maddeye yönlendirilebilir,

• Silinmeye aday gösterilebilir,

• Topluluk kararıyla silinebilir.

Profesyonel incelemenin amacı garanti vermek değil, içeriğin politika uyumluluğunu ve kaynak temelli savunulabilirliğini artırmaktır.

Wikipedia Yazar Sayfası ile Yazarın Resmî Biyografisi Arasındaki Fark

Resmî biyografi, yazarın veya temsilcisinin hangi bilgilerin kamuoyuna sunulacağını belirlediği bir iletişim metnidir.

Wikipedia biyografisi ise:

• Yazarın kontrolünde değildir,

• Bağımsız kaynaklara dayanır,

• Eleştirel bilgileri içerebilir,

• Topluluk tarafından değiştirilebilir,

• Tanıtım amacı taşımaz,

• Yazarın onayına tabi değildir,

• Güvenilir kaynaklarda yer alan tartışmaları kapsayabilir.

Bu nedenle Wikipedia maddesi, kişisel internet sitesi veya yayınevi profilinin yerine geçen bir kurumsal tanıtım alanı olarak değerlendirilmemelidir.

Wikipedia Yazar Sayfası Oluşturulmadan Önce Hazırlanabilecek Belgeler

Değerlendirme sürecinin sağlıklı yürütülebilmesi için aşağıdaki bilgi ve belgeler düzenlenebilir:

• Yazarın yayımlanmış eserlerinin listesi

• Kitapların ilk yayımlanma tarihleri

• Bağımsız kitap eleştirileri

• Yazar hakkında yayımlanmış profil ve portre yazıları

• Akademik makaleler ve tezler

• Ödül kayıtları

• Çeviri bilgileri

• Uyarlama kayıtları

• Güvenilir röportajlar

• Ulusal ve uluslararası basın içerikleri

• Kütüphane ve katalog kayıtları

• Tartışmalı bilgileri açıklayan güvenilir kaynaklar

• Mevcut Wikipedia taslağı veya silinmiş sayfa geçmişi

Bu belgelerin bulunması, uygunluk sonucunu otomatik olarak olumlu yapmaz. Belgeler kaynak niteliği bakımından ayrıca incelenir.

Daha Önce Silinmiş Bir Yazar Sayfası Yeniden Oluşturulabilir mi?

Daha önce silinmiş bir maddenin yeniden oluşturulması teknik olarak mümkün olabilir. Ancak eski metnin küçük değişikliklerle tekrar yayımlanması doğru bir yaklaşım değildir.

Öncelikle şu noktalar incelenmelidir:

• Sayfanın hangi gerekçeyle silindiği

• Silme tartışmasında hangi görüşlerin öne çıktığı

• Önceki maddede hangi kaynakların kullanıldığı

• Silme işleminden sonra yeni bağımsız kaynakların yayımlanıp yayımlanmadığı

• Kayda değerlik koşullarında somut bir değişiklik olup olmadığı

• Önceki metnin reklam veya telif hakkı sorunu taşıyıp taşımadığı

• Yeniden oluşturmanın mevcut topluluk kararına aykırı olup olmadığı

Kaynak durumu değişmemişse, metni yeniden yazmak önceki kayda değerlik sorununu ortadan kaldırmaz.

Reddedilmiş Yazar Taslağı Nasıl Değerlendirilir?

Reddedilmiş bir taslakta yalnızca dil bilgisi ve biçim sorunlarına odaklanmak yeterli değildir.

Taslak değerlendirmesinde şu unsurlar incelenir:

• Ret gerekçesi

• Kaynakların bağımsızlığı

• Kaynakların kapsamı

• Metindeki tanıtım dili

• Yaşayan kişi biyografisi sorunları

• Kaynaksız bölümler

• Eser listesinin ağırlığı

• Yazarın önemini kanıtlamaya çalışan ifadeler

• Kaynak ile iddia arasındaki uyum

• Telif hakkı riski

• Çıkar çatışması açıklaması

Taslağın yeniden sunulması için önce ret gerekçesinin somut olarak giderilmesi gerekir.

Yazarın Henüz Yeterli Kaynağı Yoksa Ne Yapılabilir?

Yeterli bağımsız kaynak bulunmayan bir yazar için Wikipedia maddesi oluşturmak yerine, mevcut durumun kabul edilmesi gerekir.

Wikipedia’ya uygunluk sağlamak amacıyla yapay görünürlük oluşturmak, tanıtım metinlerini haber gibi yayımlatmak veya aynı içeriği çok sayıda sitede çoğaltmak güvenilir bir kaynak altyapısı oluşturmaz.

Kayda değerlik, zaman içinde şu gelişmeler sonucunda doğal biçimde ortaya çıkabilir:

• Eserlerin bağımsız eleştirmenlerce incelenmesi

• Akademik araştırmalara konu olunması

• Önemli ödüller kazanılması

• Edebiyat yayınlarında kapsamlı dosyaların hazırlanması

• Eserlerin farklı dillere çevrilmesi

• Kültürel veya edebî etkinin bağımsız kaynaklarda tartışılması

• Yazar hakkında biyografik çalışmalar yayımlanması

Bu süreçlerin Wikipedia amacıyla değil, yazarın gerçek mesleki ve edebî faaliyetleri sonucunda oluşması gerekir.

Wikipedia Yazar Sayfası Danışmanlığının Kapsamı

Profesyonel danışmanlık, bir yazarın sayfasının mutlaka yayımlanacağı yönünde taahhüt verilmesi anlamına gelmez. Çalışmanın kapsamı, kaynakların ve mevcut durumun nesnel biçimde değerlendirilmesine dayanır.

İnceleme kapsamında şu çalışmalar yürütülebilir:

• Yazarın Wikipedia uygunluğunun ön değerlendirmesi

• Bağımsız kaynakların araştırılması

• Kaynakların güvenilirlik ve kapsam bakımından sınıflandırılması

• Kayda değerlik risklerinin belirlenmesi

• Mevcut taslağın incelenmesi

• Silinmiş madde geçmişinin değerlendirilmesi

• Ansiklopedik madde planının hazırlanması

• Tarafsız biyografi metninin oluşturulması

• Kaynak ve dipnot yapısının düzenlenmesi

• Reklam ve özgeçmiş dilinin ayıklanması

• Yaşayan kişi biyografisi kontrolü

• Çıkar çatışması ve ücretli katkı açıklaması konusunda süreç değerlendirmesi

• Taslak inceleme sürecinin izlenmesi

• Topluluk geri bildirimlerine göre revizyon yapılması

Danışmanlık sonucunda, mevcut kaynakların madde oluşturmak için yeterli olmadığı da tespit edilebilir. Bu sonuç, politika temelli bir değerlendirmenin doğal parçasıdır.

Profesyonel İnceleme Hangi Durumlarda Gerekli Olabilir?

Aşağıdaki durumlarda ayrıntılı bir editoryal inceleme yararlı olabilir:

• Yazarın çok sayıda eseri bulunmasına rağmen bağımsız kaynak durumu belirsizse

• Daha önce oluşturulan sayfa silinmişse

• Taslak incelemesi reddedilmişse

• Maddenin reklam olarak değerlendirilme riski varsa

• Yazar hakkında hem olumlu hem de tartışmalı kaynaklar bulunuyorsa

• Basın içeriklerinin bağımsız olup olmadığı anlaşılamıyorsa

• Yazarın kişisel ve mesleki bilgileri farklı kaynaklarda çelişiyorsa

• Eserlerin kayda değerliği ile yazarın kayda değerliği birbirine karıştırılıyorsa

• Türkçe ve İngilizce Wikipedia kriterleri birlikte değerlendirilecekse

• Yaşayan kişi biyografisine hassas bilgiler eklenecekse

• Ücretli katkı ve çıkar çatışması yükümlülükleri bulunuyorsa

Sıkça Sorulan Sorular

Bir kitabım yayımlandı. Wikipedia sayfam oluşturulabilir mi?

Tek bir kitabın yayımlanması otomatik olarak yeterli değildir. Yazar ve eseri hakkında bağımsız, güvenilir ve kapsamlı kaynakların bulunması gerekir.

Çok satan bir yazar olmak yeterli midir?

Satış başarısı güvenilir ve bağımsız kaynaklarla doğrulanıyorsa değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Ancak tek başına kesin kayda değerlik oluşturmaz.

Yayınevim benim için Wikipedia sayfası oluşturabilir mi?

Yayınevi ile yazar arasında çıkar çatışması bulunur. Ayrıca ücretli veya bağlantılı katkıların açıklanması gerekebilir. Metnin bağımsız kaynaklara dayanması ve tanıtım niteliği taşımaması zorunludur.

Sosyal medya takipçi sayısı önemli midir?

Takipçi sayısı Wikipedia kayda değerliğinin doğrudan ölçütü değildir.

Kitaplarımın satış sayfaları kaynak olabilir mi?

Satış sayfaları kitap adı, yayınevi veya basım bilgisi gibi sınırlı verileri doğrulayabilir. Yazarın kayda değerliğini kanıtlamak için genellikle yeterli değildir.

Röportajlarımın çok olması yeterli olur mu?

Röportajların sayısından çok niteliği önemlidir. Röportajlar çoğunlukla yazarın kendi beyanlarını içerdiğinden, bağımsız eleştiri ve biyografik kaynakların yerini tam olarak tutmaz.

Ulusal basında çıkan her haber geçerli kaynak mıdır?

Yayının ulusal olması tek başına yeterli değildir. İçeriğin basın bülteni, sponsorlu haber veya kısa duyuru olup olmadığı incelenmelidir.

Ödül kazanmış olmak Wikipedia sayfası için yeterli midir?

Ödülün itibarı, kapsamı, seçim yöntemi ve bağımsız kaynaklardaki yeri değerlendirilir. Her ödül aynı ansiklopedik ağırlığa sahip değildir.

Sayfanın silinmeyeceği garanti edilebilir mi?

Hayır. Wikipedia’da hiçbir bağımsız danışman veya editör kalıcılık garantisi veremez. Nihai kararlar topluluk süreçleri ve içerik politikaları çerçevesinde şekillenir.

Yazarın onaylamadığı bilgiler sayfaya eklenebilir mi?

Güvenilir, yayımlanmış ve biyografik açıdan önemli kaynaklarda yer alan bilgiler, politika sınırları içinde maddeye eklenebilir. Wikipedia maddeleri kişinin onayına tabi resmî profiller değildir.

Sayfa oluşturulduktan sonra yazar tarafından yönetilebilir mi?

Wikipedia maddelerinin sahibi veya yöneticisi yoktur. Maddeler topluluk tarafından düzenlenebilir. Yazar veya temsilcisi, çıkar çatışması nedeniyle doğrudan müdahale etmek yerine tartışma sayfasında kaynaklı değişiklik önerebilir.

Wikipedia yazar sayfası oluşturma, bir özgeçmişi çevrim içi ansiklopediye aktarma işlemi değildir. Süreç; yazarın bağımsız kaynaklardaki karşılığının belirlenmesini, kayda değerlik koşullarının incelenmesini, yaşayan kişi biyografisi standartlarının gözetilmesini ve kaynaklarda bulunan bilgilerin tarafsız biçimde yapılandırılmasını gerektirir.

Bir yazarın yayımlanmış eserleri, mesleki faaliyetleri, ödülleri ve kamuoyu görünürlüğü değerlendirmede önem taşıyabilir. Bununla birlikte Wikipedia açısından temel ölçüt, bu unsurların bağımsız ve güvenilir kaynaklar tarafından ne ölçüde ele alındığıdır.

Kaynak altyapısı yeterli olmayan bir biyografi, teknik olarak düzgün hazırlanmış olsa bile silinme veya reddedilme riski taşır. Buna karşılık kapsamlı kaynak analizi, ölçülü anlatım, açık çıkar çatışması yönetimi ve doğrulanabilir bilgi kullanımı; maddenin ansiklopedik standartlarla uyumunu güçlendiren temel unsurlardır.