Wikipedia Mühendis Sayfası Oluşturma Danışmanlık Hizmetleri

Wikipedia mühendis sayfası oluşturma süreci; kişinin yalnızca mühendislik unvanına değil, bağımsız ve güvenilir kaynaklarda belgelenmiş mesleki etkisine, bilimsel veya teknik katkılarına, yönettiği önemli projelere ve kamuya açık tanınırlığına göre değerlendirilir. Bu rehber, mühendisler hakkında Wikipedia maddesi hazırlanırken dikkate alınan kayda değerlik, kaynaklandırma, tarafsızlık ve doğrulanabilirlik ölçütlerini açıklamaktadır.

Wikipedia’da Her Mühendis İçin Sayfa Oluşturulabilir mi?

Wikipedia’da bir kişi hakkında madde oluşturulabilmesi, kişinin belirli bir meslek grubuna mensup olmasıyla doğrudan bağlantılı değildir. Bir kişinin mühendis, yönetici, akademisyen, girişimci veya proje yöneticisi olması tek başına bağımsız bir Wikipedia maddesi için yeterli kabul edilmez.

Mühendis hakkında ayrı bir madde oluşturulabilmesi için kişinin kariyerinin, kendisinden veya bağlı bulunduğu kurumlardan bağımsız kaynaklarda belirgin ve ayrıntılı biçimde ele alınmış olması gerekir.

Wikipedia’daki temel değerlendirme konusu, kişinin mesleğinin saygınlığı değil, hakkında oluşmuş bağımsız kaynak kapsamının niteliği ve derinliğidir. Kayda değerlik, kişinin kendisi tarafından hazırlanan öz geçmişe, kurumsal tanıtım metinlerine veya kişisel internet sitesine dayanılarak oluşturulamaz.

Bir mühendisin ansiklopedik açıdan değerlendirilebilmesi için şu sorular önem taşır:

• Kişi hakkında bağımsız gazetelerde, dergilerde veya sektörel yayınlarda ayrıntılı haberler yayımlanmış mıdır?

• Mühendisin geliştirdiği proje veya teknoloji, güvenilir kaynaklar tarafından belirgin biçimde incelenmiş midir?

• Kişinin çalışmaları kendi sektöründe ölçülebilir veya belgelenebilir bir etki oluşturmuş mudur?

• Aldığı ödüller bağımsız, seçici ve itibarlı kuruluşlar tarafından mı verilmiştir?

• Kişinin mesleki katkıları yalnızca çalıştığı kurumun açıklamalarında mı yer almaktadır?

• Kaynaklar, kişinin yalnızca adını anmakta mı, yoksa kariyerini ayrıntılı biçimde ele almakta mıdır?

Bu soruların yanıtları, olası bir Wikipedia maddesinin oluşturulabilirliği kadar oluşturulduktan sonra korunabilirliğini de etkiler.

Mühendisler İçin Wikipedia Kayda Değerlik Ölçütleri

Wikipedia’da kayda değerlik, bir konunun bağımsız bir ansiklopedi maddesine konu olacak ölçüde kaynak kapsamına sahip olup olmadığını belirlemek için kullanılan temel ölçüttür.

Genel yaklaşım, kişinin güvenilir, bağımsız ve ikincil kaynaklarda anlamlı ölçüde ele alınmasını gerektirir. Birkaç kısa haber, etkinlik duyurusu, öz geçmiş kaydı veya şirket açıklaması çoğu durumda yeterli kaynak derinliği oluşturmaz. Kayda değerlik değerlendirmesinde, kaynak sayısından çok kaynakların niteliği ve kişiyi ele alma düzeyi önemlidir.

Mühendisler açısından kayda değerliği destekleyebilecek unsurlar şunlardır:

• Alanında önemli kabul edilen teknolojik bir yeniliğin geliştirilmesine öncülük etmek

• Ulusal veya uluslararası ölçekte dikkat çeken mühendislik projelerinde belirleyici rol üstlenmek

• Mühendislik alanında geniş kapsamlı ve bağımsız basın ilgisine konu olmak

• Seçici kurullar tarafından verilen önemli mesleki veya bilimsel ödüllere sahip olmak

• Alanında yaygın biçimde kullanılan bir yöntem, sistem, patent veya teknik yaklaşım geliştirmek

• Mühendislik literatüründe veya bağımsız yayınlarda kalıcı etki oluşturmak

• Meslek kuruluşları, üniversiteler veya bilimsel kurumlar tarafından çalışmalarıyla öne çıkarılmak

• Kamu yararı bakımından önemli altyapı, enerji, savunma, ulaşım, yazılım veya teknoloji projelerinde tanınmış rol üstlenmek

• Uzun süreli ve bağımsız medya kapsamına sahip olmak

Bu göstergelerin hiçbiri tek başına otomatik kabul anlamına gelmez. Her unsur, güvenilir ve bağımsız kaynaklarla doğrulanmalıdır.

Mühendislik Unvanı Neden Tek Başına Yeterli Değildir?

Mühendislik eğitimi almak, meslek odasına kayıtlı olmak, belirli bir kurumda çalışmak veya üst düzey görev üstlenmek doğrulanabilir mesleki bilgilerdir. Ancak bu bilgiler, kişinin bağımsız bir ansiklopedi maddesine konu olması için tek başına yeterli değildir.

Aşağıdaki durumlar doğrudan kayda değerlik oluşturmaz:

• Mühendislik fakültesinden mezun olmak

• Yüksek lisans veya doktora derecesine sahip olmak

• Büyük bir şirkette mühendis olarak çalışmak

• Şirket içinde yönetici veya teknik direktör olmak

• Çok sayıda projede görev almak

• Patent başvurusunda bulunmak

• Mesleki sertifikalara sahip olmak

• Konferanslara konuşmacı olarak katılmak

• Şirket adına basın açıklamalarında yer almak

• Sosyal medyada yüksek takipçi sayısına ulaşmak

• Kişisel veya kurumsal internet sitesinde ayrıntılı öz geçmiş yayımlamak

Bu bilgiler bir Wikipedia maddesinde kullanılabilir; ancak öncelikle kişinin neden ayrı bir maddeye konu olması gerektiğinin bağımsız kaynaklarla ortaya konulması gerekir.

Hangi Mühendisler Wikipedia Açısından Daha Güçlü Değerlendirilebilir?

Wikipedia’da mühendisler için tek ve otomatik bir kabul modeli bulunmaz. Bununla birlikte bazı mesleki profiller, yeterli bağımsız kaynak kapsamı bulunması hâlinde daha güçlü değerlendirilebilir.

Teknolojik Yenilik Geliştiren Mühendisler

Yeni bir teknolojinin, üretim yönteminin, yazılım sisteminin, cihazın veya mühendislik çözümünün geliştirilmesine öncülük eden kişiler kaynak kapsamına sahip olabilir.

Ancak bir ürünün geliştirme ekibinde yer almak ile teknolojinin kamuya açık biçimde belirli bir mühendisle ilişkilendirilmesi aynı değildir. Kaynakların kişinin rolünü açık biçimde göstermesi gerekir.

Büyük Ölçekli Projelere Liderlik Eden Mühendisler

Köprü, tünel, enerji santrali, ulaşım sistemi, savunma projesi, haberleşme altyapısı, uzay sistemi veya büyük ölçekli yazılım platformu gibi projelerde görev almak önemlidir. Bununla birlikte kişinin projedeki rolü bağımsız kaynaklarda ayrıntılı biçimde işlenmemişse yalnızca görev bilgisi kayda değerlik sağlamayabilir.

Akademik Çalışmalarıyla Tanınan Mühendisler

Üniversitelerde görev yapan mühendisler, akademisyenlere ilişkin ölçütler kapsamında da değerlendirilebilir. Akademik unvan veya profesörlük tek başına yeterli olmayabilir.

Şu unsurlar değerlendirmeyi güçlendirebilir:

• Alanında yüksek etkili ve yaygın biçimde atıf alan çalışmalar

• Bilimsel bir yöntemin veya kuramın geliştirilmesi

• Alanında önemli ödüller

• Seçkin akademik kuruluşlara üyelik

• Önemli bilimsel projelerde liderlik

• Bağımsız yayınlarda ayrıntılı biyografik kapsam

• Alanın gelişimini etkileyen kitap veya araştırmalar

Atıf sayıları ve akademik profiller destekleyici veri olarak kullanılabilse de bir Wikipedia maddesi yalnızca sayısal akademik göstergeler üzerine kurulmamalıdır.

Yazılım ve Bilgisayar Mühendisleri

Yazılım mühendisi, bilgisayar mühendisi, sistem mimarı veya teknoloji geliştiricisi olan kişiler için de temel ölçüt bağımsız kaynak kapsamıdır.

Bir uygulama geliştirmek, yazılım şirketi kurmak veya teknoloji yöneticiliği yapmak tek başına yeterli değildir. Geliştirilen sistemin sektör üzerindeki etkisinin ve kişinin bu sistemdeki belirleyici rolünün güvenilir kaynaklarla belgelenmesi gerekir.

Kamuya Açık Teknik Görev Üstlenen Mühendisler

Kamu kurumlarında, meslek kuruluşlarında, düzenleyici yapılarda veya büyük altyapı projelerinde görev alan mühendisler, görevlerinin kamuya açık etkisi nedeniyle kaynaklarda yer alabilir.

Ancak kamu görevi üstlenmek doğrudan kayda değerlik oluşturmaz. Kişinin çalışmaları hakkında rutin atama haberlerinin ötesinde, bağımsız ve ayrıntılı kaynakların bulunması gerekir.

Kayda Değerliği Destekleyen Kaynaklar

Wikipedia mühendis sayfası hazırlanırken kullanılacak kaynakların güvenilir, bağımsız, yayımlanmış ve mümkünse ikincil kaynak niteliğinde olması beklenir.

Kayda değerlik açısından güçlü kabul edilebilecek kaynaklar şunlardır:

• Ulusal gazetelerde yayımlanan ayrıntılı profil haberleri

• Bağımsız sektörel dergilerde yayımlanan incelemeler

• Mühendislik veya teknoloji yayınlarında yer alan kapsamlı dosyalar

• Hakemli akademik yayınlar

• Güvenilir biyografi ve referans kitapları

• Kamu yayıncılığı kuruluşlarının hazırladığı belgesel veya röportajlar

• Bağımsız haber ajansları

• Mesleki başarıları ayrıntılı biçimde değerlendiren yayınlar

• Güvenilir uluslararası medya kuruluşları

• Editoryal denetime sahip bilim ve teknoloji platformları

Bir kaynağın güvenilir olması, kayda değerlik için her zaman yeterli olduğu anlamına gelmez. Kaynağın mühendis hakkında ne ölçüde bilgi verdiği de değerlendirilir.

Örneğin bir gazete haberinde kişinin yalnızca adı geçiyorsa bu kaynak, belirli bir bilginin doğrulanmasında kullanılabilir; ancak kişinin kayda değerliğini göstermede sınırlı katkı sağlar.

Birincil ve Kurumsal Kaynakların Kullanımı

Birincil kaynaklar, doğrudan kişi veya bağlı bulunduğu kurum tarafından üretilen kaynaklardır. Bunlar bazı temel bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilir; ancak kayda değerliğin ana dayanağını oluşturmamalıdır.

Birincil veya bağlantılı kaynaklara örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• Kişisel internet sitesi

• Şirket internet sitesi

• Üniversite personel profili

• Öz geçmiş dosyası

• LinkedIn profili

• Kurumsal basın bülteni

• Proje tanıtım sayfası

• Patent veri tabanı

• Konferans konuşmacı profili

• Kişinin kendi kitabı veya makalesi

• Şirket tarafından hazırlanan röportaj

• Meslek odası kayıt sayfası

Bu kaynaklar; doğum tarihi, eğitim geçmişi, görev unvanı, çalışma dönemi veya proje adı gibi tartışmalı olmayan bilgileri desteklemek için sınırlı biçimde kullanılabilir.

Ancak “alanının öncüsüdür”, “önemli başarılara imza atmıştır” veya “sektöre yön vermiştir” gibi değerlendirmeler kişinin kendisine veya çalıştığı kuruma ait kaynaklara dayandırılamaz.

Basın Bültenleri ve Sponsorlu Haberler Yeterli midir?

Basın bültenleri, marka haberleri, sponsorlu içerikler ve reklam niteliğindeki röportajlar editoryal bağımsızlık bakımından sınırlı kabul edilir.

Aynı basın metninin çok sayıda internet sitesinde yayımlanmış olması, çok sayıda bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez. İçerikler aynı metni, aynı anlatımı ve aynı kurumsal açıklamayı tekrar ediyorsa bunlar tek bir kaynak zincirinin yansımaları olarak değerlendirilebilir.

Kaynak analizinde şu ayrımlar yapılmalıdır:

• Haber bağımsız bir gazeteci tarafından mı hazırlanmıştır?

• Metin üzerinde yayın kuruluşunun editoryal katkısı var mıdır?

• İçerik “sponsorlu”, “reklam”, “iş birliği” veya “basın bülteni” olarak işaretlenmiş midir?

• Kaynak, kişinin açıklamalarını aktarmakla mı yetinmektedir?

• Haberde bağımsız değerlendirme ve bağlam bulunmakta mıdır?

• Aynı metin başka sitelerde aynen yayımlanmış mıdır?

Bir mühendisin çok sayıda haber bağlantısına sahip olması, bu bağlantıların tamamının kayda değerlik bakımından güçlü olduğu anlamına gelmez.

Ödüller ve Mesleki Başarılar Nasıl Değerlendirilir?

Bir mühendisin aldığı ödüller, kayda değerliği destekleyebilir. Ancak ödülün niteliği ayrıca incelenmelidir.

Değerlendirmede şu unsurlar dikkate alınır:

• Ödülü veren kuruluşun itibarı

• Seçim sürecinin bağımsızlığı

• Aday sayısı ve seçicilik düzeyi

• Ödülün ulusal veya uluslararası kapsamı

• Ödülün alan içerisindeki bilinirliği

• Ödül hakkında bağımsız kaynakların bulunması

• Ödülün satın alınabilir veya başvuru ücretine dayalı olup olmaması

• Ödülün gerçek bir mesleki başarıyı mı, katılımı mı gösterdiği

Şirket içi başarı belgesi, etkinlik katılım plaketi, sponsorluk kapsamında verilen ödül veya ticari listelere ücret karşılığı dâhil edilmek genellikle güçlü kayda değerlik göstergesi oluşturmaz.

Patentler Kayda Değerlik Sağlar mı?

Patent sahibi olmak, doğrulanabilir bir teknik başarıdır. Bununla birlikte patentin varlığı, buluş sahibinin otomatik olarak Wikipedia açısından kayda değer olduğu anlamına gelmez.

Bir patentin kayda değerliğe katkı sağlayabilmesi için şu unsurlar önemlidir:

• Patent konusu teknolojinin bağımsız kaynaklarda ele alınması

• Buluşun belirgin bir sektörel etki oluşturması

• Teknolojinin yaygın olarak kullanılması

• Buluşun bilimsel veya teknik yayınlarda değerlendirilmesi

• Patent sahibinin rolünün kaynaklarda açıkça belirtilmesi

• Patent hakkında bağımsız haber veya inceleme bulunması

Patent veri tabanları, patentin varlığını doğrular. Ancak patentin önemini ve buluş sahibinin ansiklopedik etkisini tek başına göstermez.

Mühendislik Projeleri Madde İçeriğinde Nasıl Kullanılır?

Mühendis hakkında oluşturulan bir maddede projeler, kişinin kariyerinin anlaşılması için yer alabilir. Ancak madde bir proje kataloğuna, öz geçmişe veya portföy sayfasına dönüştürülmemelidir.

Projeler seçilirken şu ölçütler kullanılabilir:

• Projenin kamuya açık önemi

• Mühendisin projedeki belirleyici rolü

• Projenin bağımsız kaynaklarda ele alınması

• Teknik veya toplumsal etkisinin belgelenmesi

• Projenin kişinin kariyerindeki yeri

• Proje hakkında doğrulanabilir eleştiri veya değerlendirme bulunması

Kişinin görev aldığı her proje, yazılım, ihale, inşaat veya danışmanlık çalışmasının listelenmesi ansiklopedik gereklilik oluşturmaz.

Wikipedia Mühendis Maddesinde Hangi Bilgiler Yer Alabilir?

Kaynakların yeterli olması hâlinde bir mühendis maddesinde aşağıdaki bölümler bulunabilir:

Giriş Bölümü

Girişte kişinin kimliği, mühendislik alanı ve hangi çalışmalarıyla tanındığı kısa ve tarafsız biçimde açıklanır.

Giriş bölümünde slogan, övgü, kurumsal mesaj veya doğrulanmamış başarı iddiaları bulunmamalıdır.

İlk Yılları ve Eğitimi

Doğum yeri, eğitim aldığı kurumlar, mezuniyet alanı ve lisansüstü eğitim bilgileri güvenilir kaynaklarla desteklenebilir.

Yaşayan kişiler bakımından özel yaşam bilgileri yalnızca kamuya açık, konuyla ilgili ve güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyorsa kullanılmalıdır.

Mesleki Kariyeri

Kişinin çalıştığı kurumlar, üstlendiği görevler ve kariyerindeki önemli aşamalar kronolojik veya tematik bir düzen içinde ele alınabilir.

Bu bölümün öz geçmiş biçiminde tüm görevleri sıralaması yerine, kaynaklarda belirgin biçimde ele alınmış önemli gelişmelere odaklanması gerekir.

Mühendislik Çalışmaları

Kişinin geliştirdiği teknoloji, yönettiği proje, yayımladığı teknik çalışma veya mühendislik alanına katkısı açıklanabilir.

Teknik ifadeler, genel okuyucunun anlayabileceği açık bir dille sunulmalıdır.

Ödülleri ve Onurları

Yalnızca doğrulanabilir, seçici ve ansiklopedik önem taşıyan ödüllere yer verilmelidir. Katılım belgeleri ve rutin kurum içi ödüller genellikle madde kapsamına alınmaz.

Yayınları

Mühendisin yayımlanmış kitapları, bilimsel makaleleri veya teknik çalışmaları bulunuyorsa yalnızca önemli ve kaynaklarla ilişkili olan eserler seçilebilir.

Uzun ve eksiksiz yayın listeleri yerine seçilmiş çalışmaların verilmesi daha uygun olabilir.

Eleştiriler ve Tartışmalar

Kişinin çalışmaları hakkında güvenilir kaynaklarda önemli eleştiriler, teknik tartışmalar, hukuki süreçler veya kamuya açık ihtilaflar bulunuyorsa bunlar tarafsız ve orantılı biçimde ele alınabilir.

Olumlu bilgiler eklenirken olumsuz ve eleştirel bilgilerin sistematik olarak dışarıda bırakılması, tarafsızlık sorununa yol açabilir.

Tarafsız Bakış Açısı Nasıl Sağlanır?

Wikipedia maddeleri, konu hakkında yayımlanmış önemli görüşleri kaynaklardaki ağırlıklarıyla orantılı biçimde yansıtmalıdır. Amaç, kişiyi övmek veya eleştirmek değil, doğrulanabilir bilgileri dengeli biçimde sunmaktır. Tarafsızlık yalnızca olumsuz ifadelerden kaçınmak değil, övgü içeren kurumsal anlatımları da ansiklopedik dilden ayırmak anlamına gelir.

Aşağıdaki ifadeler tarafsızlık sorunu oluşturabilir:

• Alanının önde gelen mühendislerinden biridir.

• Yenilikçi çalışmalarıyla sektöre yön vermiştir.

• Başarılı projelere imza atmıştır.

• Teknoloji dünyasında önemli bir isimdir.

• Eşsiz bir mühendislik vizyonuna sahiptir.

• Kısa sürede büyük başarılara ulaşmıştır.

• Dünya çapında tanınan bir uzmandır.

• Sektörde öncü kabul edilmektedir.

Bu ifadeler, bağımsız kaynaklarda açıkça yer alsa bile doğrudan Wikipedia’nın anlatımı gibi sunulmamalıdır. Gerekli durumlarda görüşün kime ait olduğu belirtilmeli ve kaynak gösterilmelidir.

Örneğin:

“X, sektörün öncü mühendislerinden biridir.”

yerine:

“Yayın kuruluşu A, 2024 tarihli incelemesinde X’in geliştirdiği sistemin sektördeki erken uygulamalardan biri olduğunu belirtti.”

şeklinde kaynak merkezli bir anlatım kullanılabilir.

Doğrulanabilirlik Neden Önemlidir?

Wikipedia’da bir bilginin doğru olduğunun düşünülmesi yeterli değildir. Bilginin, okuyucuların erişebileceği güvenilir bir yayımlanmış kaynakla doğrulanabilmesi gerekir.

Mühendis hakkında bilinen ancak kamuya açık kaynaklarda yer almayan bilgiler maddeye eklenmemelidir. Kişinin kendisinin doğruladığını belirttiği bilgiler dahi uygun yayımlanmış kaynak bulunmadığında kullanılamayabilir.

Özellikle şu bilgiler güçlü kaynak gerektirir:

• Doğum tarihi ve doğum yeri

• Eğitim ve diploma bilgileri

• Patent sahipliği

• Projelerdeki görev ve sorumluluklar

• Teknolojik buluş iddiaları

• Ödüller

• Şirket kuruluşları

• Kamu görevleri

• Akademik unvanlar

• Eleştiriler ve hukuki iddialar

• Kişisel yaşam bilgileri

• Sayısal başarı verileri

Kaynak gösterilmemiş veya güvenilir kaynakla desteklenmeyen bilgiler çıkarılabilir.

Özgün Araştırma ve Sentez Sorunu

Wikipedia, daha önce güvenilir kaynaklarda yayımlanmamış sonuçların ilk kez ortaya konulduğu bir yayın alanı değildir.

Bir mühendisin farklı başarılarını bir araya getirerek “bu nedenle alanının en etkili ismidir” sonucuna ulaşmak özgün araştırma veya sentez oluşturabilir.

Benzer şekilde şu çıkarımlar kaynak olmadan yapılamaz:

• Patent sayısının kişiyi alanında lider yaptığı

• Çalıştığı şirketin büyüklüğünün kişiyi kayda değer kıldığı

• Projenin büyüklüğünün mühendisin kişisel başarısını kanıtladığı

• Atıf sayısının kişinin ülkesindeki en önemli mühendis olduğunu gösterdiği

• Sosyal medya takipçi sayısının mesleki etkiyi kanıtladığı

• Bir ürünün satış başarısının doğrudan mühendise atfedilebileceği

Wikipedia maddesi, kaynaklarda açıkça belirtilen bilgileri özetlemeli; kaynakların söylemediği sonuçları üretmemelidir.

Yaşayan Mühendisler Hakkında Biyografiler

Hayatta olan kişiler hakkında hazırlanan maddelerde yüksek kaynak standardı uygulanır. Tartışmalı, özel veya kişinin itibarını etkileyebilecek bilgiler güçlü ve güvenilir kaynaklarla desteklenmelidir.

Özellikle şu konularda dikkatli olunmalıdır:

• Hukuki ihtilaflar

• İşten ayrılma nedenleri

• Şirket içi anlaşmazlıklar

• Mesleki ihmaller

• Proje başarısızlıkları

• Mali iddialar

• Sağlık bilgileri

• Aile ve özel yaşam

• Politik görüşler

• Hakkında yürütülen soruşturmalar

Zayıf, anonim, güvenilirliği belirsiz veya yalnızca sosyal medya paylaşımına dayanan iddialar kullanılmamalıdır.

Çıkar Çatışması Nedir?

Bir kişinin kendisi, çalışanı, temsilcisi, danışmanı, ajansı, yakını veya ticari ilişkisi bulunan bir editör tarafından madde oluşturulması çıkar çatışması doğurabilir.

Çıkar çatışması, her katkının otomatik olarak yanlış olduğu anlamına gelmez. Ancak editörün konuya tarafsız yaklaşmasını zorlaştırdığı için Wikipedia topluluğu tarafından dikkatle değerlendirilir.

Ücret karşılığında yapılan katkılarda işveren, müşteri ve ilgili bağlantının açıklanması Wikimedia kullanım koşullarının bir parçasıdır. Ücretli katkının gizlenmesi, hesap ve içerik bakımından ek risk oluşturabilir.

Çıkar çatışması bulunan çalışmalarda şu ilkeler önemlidir:

• Ücretli katkı ilişkisinin açıklanması

• Doğrudan tanıtım amaçlı düzenleme yapılmaması

• Maddenin sahiplenilmemesi

• Eleştirel bilgilerin çıkarılmaması

• Kaynaksız başarı ifadeleri eklenmemesi

• Diğer editörlerin değişikliklerine müdahale edilmemesi

• Tartışma sayfası ve topluluk süreçlerinin kullanılması

• İçerik üzerinde kontrol veya kalıcılık garantisi verilmemesi

Wikipedia maddeleri kişi veya kurumların mülkiyetinde değildir. Madde yayımlandıktan sonra topluluk tarafından değiştirilebilir, taşınabilir, birleştirilebilir veya silinmek üzere aday gösterilebilir.

Mühendisin Kendi Wikipedia Sayfasını Oluşturması

Bir mühendisin kendi hakkında madde yazması teknik olarak mümkün olsa da bu yöntem çıkar çatışması ve tarafsızlık sorunları nedeniyle önerilmez.

Kişi kendi kariyerindeki tüm gelişmeleri önemli görebilir. Ancak ansiklopedik içerik, kişinin önem verdiği bilgilerden değil, bağımsız kaynakların ele aldığı konulardan oluşturulur.

Kendi maddesini hazırlayan kişilerde sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

• Öz geçmiş biçiminde metin yazılması

• Gereğinden fazla proje ve görev listelenmesi

• Övgü içeren ifadelerin kullanılması

• Kişisel internet sitesine aşırı kaynak verilmesi

• Bağımsız kaynak eksikliğinin göz ardı edilmesi

• Eleştirilerin çıkarılması

• Kurumsal tanıtım metinlerinin kopyalanması

• Maddede telefon, e-posta veya hizmet bilgisi verilmesi

• Kişisel başarıların ansiklopedik öneminin abartılması

Mühendisin sağlayabileceği belgeler kaynak araştırmasına yardımcı olabilir; ancak madde içeriğinin bağımsız ve yayımlanmış kaynaklara dayanması gerekir.

Wikipedia Mühendis Maddesi Hazırlama Süreci

Ön Kayda Değerlik İncelemesi

İlk aşamada mühendis hakkında yayımlanmış kaynaklar taranır. Amaç, kişinin öz geçmişini değerlendirmek değil, bağımsız kaynak kapsamını ölçmektir.

Bu incelemede kaynakların:

• Bağımsızlığı

• Güvenilirliği

• Editoryal denetimi

• Kapsam derinliği

• Yayın tarihi

• Birbirinden bağımsız olup olmadığı

• Kişiyi ne ölçüde ele aldığı

• Reklam veya basın bülteni niteliği

değerlendirilir.

Kaynakların Sınıflandırılması

Kaynaklar genellikle şu gruplarda incelenebilir:

• Kayda değerliği destekleyen bağımsız ikincil kaynaklar

• Belirli bilgileri doğrulayan birincil kaynaklar

• Sınırlı kapsam sunan kısa haberler

• Rutin duyurular

• Basın bültenleri

• Sponsorlu içerikler

• Kullanılması sakıncalı veya güvenilirliği düşük kaynaklar

Bu ayrım, görünürde çok sayıda bağlantı bulunan ancak gerçekte sınırlı bağımsız kapsam taşıyan dosyaların tespit edilmesini sağlar.

Risk Analizi

Kaynak araştırmasından sonra olası riskler belirlenir:

• Kayda değerlik yetersizliği

• Bağımsız kaynak eksikliği

• Reklam dili

• Yaşayan kişilerin biyografileri politikasıyla ilgili sorunlar

• Çıkar çatışması

• Telif hakkı ihlali

• Tek kaynağa aşırı bağımlılık

• Doğrulanamayan başarı iddiaları

• Sponsorlu haberlerin kaynak olarak kullanılması

• Maddenin öz geçmiş biçiminde hazırlanması

• Aynı isimde başka kişilerle karışıklık

• Eleştirel kaynakların göz ardı edilmesi

Ansiklopedik Taslak Hazırlanması

Kaynaklar yeterli bulunduğunda içerik, yalnızca kaynakların desteklediği bilgiler kullanılarak hazırlanır.

Taslakta:

• Tarafsız anlatım

• Kronolojik bütünlük

• Kaynaklarla orantılı kapsam

• Açık ve sade teknik dil

• Gereksiz ayrıntılardan kaçınma

• Doğru kategori ve bağlantılar

• Kaynakların uygun noktalarda gösterilmesi

• Telif hakkına uygun özgün anlatım

esas alınır.

Topluluk Değerlendirmesi

Wikipedia’ya eklenen içerikler topluluk denetimine açıktır. Bir madde yayımlanmış olsa bile editörler tarafından incelenebilir.

Madde için:

• Kaynak talebi

• Tarafsızlık uyarısı

• Kayda değerlik uyarısı

• Birleştirme önerisi

• Hızlı silme etiketi

• Silinme tartışması

• İçerik değişikliği

• Başlık değişikliği

uygulanabilir.

Bu süreçler, Wikipedia’nın ortaklaşa düzenlenen bir ansiklopedi olmasının doğal sonucudur.

Mühendis Maddelerinde Sık Yapılan Hatalar

Öz Geçmişin Doğrudan Maddeye Dönüştürülmesi

Kurumsal öz geçmişler, kişiyi iş hayatı açısından tanıtmak amacıyla hazırlanır. Wikipedia maddesi ise ansiklopedik önem taşıyan bilgileri seçerek özetler.

Her iş deneyiminin, sertifikanın ve projenin eklenmesi maddeyi ansiklopedik yapıdan uzaklaştırabilir.

Kurumsal Dil Kullanılması

Şirket tanıtımlarında kullanılan dil, Wikipedia için uygun olmayabilir.

“Yenilikçi vizyon”, “başarı odaklı yaklaşım”, “sektörün öncü ismi”, “geleceğe yön veren mühendis” ve benzeri ifadeler çıkarılmalı veya güvenilir kaynağa atfedilmelidir.

Kaynak Sayısına Odaklanılması

Çok sayıda bağlantı eklemek, kaynakların güçlü olduğu anlamına gelmez. Aynı basın bültenini yayımlayan onlarca site, bağımsız ve çoklu kaynak kapsamı oluşturmayabilir.

Teknik Ayrıntının Aşırı Kullanılması

Mühendislik projeleri açıklanırken yoğun teknik terminoloji kullanılması genel okuyucu açısından anlaşılabilirliği azaltabilir.

Madde, uzmanlara yönelik teknik rapor değil, genel okuyucuya yönelik ansiklopedik özet niteliğinde olmalıdır.

Her Başarının Eklenmesi

Sertifikalar, katılım belgeleri, rutin konuşmalar, kurum içi ödüller ve küçük projeler maddenin kapsamını gereksiz biçimde genişletebilir.

Eleştirilerin Çıkarılması

Güvenilir kaynaklarda yer alan önemli eleştirilerin yalnızca olumsuz oldukları gerekçesiyle çıkarılması tarafsızlık ilkesine aykırıdır.

Kaynaksız Sayısal İddialar

“Yüzlerce projeye imza attı”, “milyonlarca kullanıcıya ulaştı” veya “sektörde yüzde 40 büyüme sağladı” gibi sayısal iddialar güvenilir kaynak gerektirir.

Wikipedia Sayfası ile Kişisel Tanıtım Sayfası Arasındaki Fark

Kişisel veya kurumsal internet sitesi, kişinin kendisini tanımladığı ve hangi bilgilerin yayımlanacağına karar verdiği bir iletişim alanıdır.

Wikipedia ise bağımsız kaynaklara dayalı, topluluk tarafından düzenlenen ve kişi tarafından kontrol edilemeyen bir ansiklopedidir.

Bu nedenle Wikipedia maddesinde:

• İletişim bilgileri

• Hizmet ücretleri

• Müşteri yorumları

• Satış bağlantıları

• Randevu bilgileri

• Reklam sloganları

• Proje teklifleri

• Kişisel değerlendirmeler

• Kurumsal çağrılar

• Sosyal medya tanıtımları

yer almaz.

Bir mühendis maddesinin amacı kişinin kariyerini pazarlamak değil, bağımsız kaynaklarda belgelenmiş mesleki yaşamını ansiklopedik biçimde özetlemektir.

Sayfa Oluşturulduktan Sonra Kalıcılık Garanti Edilebilir mi?

Wikipedia’da hiçbir madde için koşulsuz kalıcılık garantisi verilemez.

Bir maddenin geleceği:

• Kaynakların yeterliliğine

• Kayda değerliğin savunulabilirliğine

• İçeriğin tarafsızlığına

• Doğrulanabilirliğe

• Wikipedia politikalarına uygunluğa

• Topluluk değerlendirmesine

• Yeni kaynakların veya itirazların ortaya çıkmasına

bağlıdır.

Bir maddenin yayımlanmış olması, kayda değerliğin kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmez. Madde daha sonra yeniden incelenebilir.

Wikipedia Mühendis Sayfası İçin Ön Değerlendirmede Gerekli Bilgiler

Bir mühendis hakkında sağlıklı değerlendirme yapılabilmesi için genellikle şu bilgiler incelenir:

• Adı ve soyadı

• Mühendislik alanı

• Eğitim geçmişi

• Mesleki görevleri

• Önemli projeleri

• Patentleri

• Akademik yayınları

• Aldığı önemli ödüller

• Mesleki kuruluş üyelikleri

• Hakkında yayımlanmış haberler

• Bağımsız röportajlar

• Bilimsel ve sektörel yayınlar

• Varsa mevcut veya daha önce silinmiş Wikipedia taslağı

• Kişiyle bağlantılı şirket ve kuruluşlar

• Kamuya açık eleştiriler veya tartışmalar

Bu bilgilerin sağlanması, doğrudan sayfa oluşturulabileceği anlamına gelmez. Temel değerlendirme yine bağımsız kaynaklar üzerinden yapılır.

Kaynak Yetersizse Ne Yapılmalıdır?

Kaynak incelemesi sonucunda kişinin mevcut durumda yeterli bağımsız kapsama sahip olmadığı belirlenebilir. Böyle bir durumda zayıf kaynaklarla madde oluşturmak yerine, eksikliğin açık biçimde tespit edilmesi daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Kaynak yetersizliğinde şu sonuçlarla karşılaşılabilir:

• Taslağın reddedilmesi

• Kayda değerlik etiketi eklenmesi

• Hızlı silme talebi

• Silinme tartışması açılması

• Maddenin başka bir maddeyle birleştirilmesi

• İçeriğin öz geçmiş veya reklam olarak değerlendirilmesi

Kayda değerlik, Wikipedia içinde oluşturulan içerikle üretilmez. Öncelikle Wikipedia dışında, kişiden bağımsız ve güvenilir yayınlarda oluşmuş bir kaynak geçmişi bulunmalıdır.

Daha Önce Silinen Mühendis Sayfası Yeniden Oluşturulabilir mi?

Daha önce silinmiş bir maddenin yeniden oluşturulması için silinme gerekçesi incelenmelidir.

Silinme nedenleri şunlar olabilir:

• Kayda değerlik yetersizliği

• Reklam veya tanıtım dili

• Kaynaksız içerik

• Telif hakkı ihlali

• Yaşayan kişi politikası ihlali

• Önceki silinmiş içeriğin aynen yeniden eklenmesi

• Çıkar çatışması

• Güvenilir olmayan kaynaklar

Yeni ve güçlü bağımsız kaynaklar ortaya çıkmışsa konu yeniden değerlendirilebilir. Ancak önceki metni küçük değişikliklerle yeniden yayımlamak, önceki sorunları ortadan kaldırmaz.

Yeni taslağın:

• Önceki silinme gerekçesini karşılaması

• Yeni kaynaklara dayanması

• Baştan ve özgün biçimde yazılması

• Reklam dilinden arındırılması

• Kayda değerliği açık biçimde göstermesi

gerekir.

Wikipedia Uygunluk Analizi Neyi İnceler?

Wikipedia uygunluk analizi, kişinin mesleki başarılarını övmek veya genel itibarını ölçmek amacıyla yapılmaz. Analizin temel amacı, mevcut kaynakların Wikipedia politikaları karşısındaki yeterliliğini değerlendirmektir.

Bir mühendis için yapılacak uygunluk analizinde genellikle şu konular incelenir:

• Genel kayda değerlik durumu

• Mühendislik alanındaki mesleki etki

• Bağımsız kaynakların sayısı ve niteliği

• Kaynakların kişiyi ele alma derinliği

• Basın bülteni ve sponsorlu içerik oranı

• Akademik kaynakların uygunluğu

• Ödüllerin seçiciliği

• Patentlerin ansiklopedik etkisi

• Projelerdeki rolün doğrulanabilirliği

• Yaşayan kişi biyografisi riskleri

• Olası çıkar çatışması

• Silinme veya reddedilme ihtimali

• Oluşturulabilecek madde kapsamı

• Eksik kaynak alanları

• İzlenebilecek editoryal yöntem

Analiz sonucunda sayfa oluşturulmasının uygun, riskli veya mevcut kaynaklarla yetersiz olduğu değerlendirilebilir.

Wikipedia mühendis sayfası oluşturma sürecinde belirleyici unsur, kişinin mühendislik unvanı veya öz geçmişinin uzunluğu değildir. Temel ölçüt, mühendis hakkında bağımsız, güvenilir ve ayrıntılı kaynaklarda oluşmuş kalıcı bir kapsamın bulunmasıdır.

Önemli projeler, patentler, akademik yayınlar, ödüller ve üst düzey görevler kayda değerliği destekleyebilir. Ancak bu unsurların Wikipedia dışında yayımlanmış bağımsız kaynaklarla belgelenmesi gerekir.

Sağlıklı bir mühendis maddesi:

• Bağımsız kaynaklara dayanır.

• Tanıtım dili içermez.

• Kişinin kariyerini kaynaklardaki ağırlıkla orantılı biçimde ele alır.

• Övgü ve eleştirileri dengeli sunar.

• Doğrulanamayan bilgilere yer vermez.

• Özgün araştırma ve yorum içermez.

• Çıkar çatışmasını açık biçimde yönetir.

• Wikipedia topluluğunun denetimine açık olduğunu kabul eder.

Bu nedenle mühendisler hakkında Wikipedia maddesi hazırlanırken ilk aşama doğrudan metin yazımı değil, kayda değerlik ve kaynak uygunluğu incelemesi olmalıdır.