Wikipedia Diyetisyen Sayfası Oluşturma Danışmanlığı

Wikipedia’da bir diyetisyen hakkında madde oluşturulabilmesi; mesleki unvan, danışan sayısı, sosyal medya görünürlüğü veya klinik faaliyetlerden bağımsız olarak kişinin güvenilir ve bağımsız kaynaklarda ne ölçüde ele alındığına bağlıdır. Bu rehber, diyetisyenler için Wikipedia uygunluk değerlendirmesini, kaynak analizini, tarafsız biyografi yazımını ve yayımlama sürecinde dikkate alınması gereken temel politikaları açıklamaktadır.

Wikipedia’da Diyetisyen Sayfası Oluşturulabilir mi?

Wikipedia’da diyetisyenler hakkında biyografik maddeler oluşturulabilir. Ancak bir kişinin diyetisyen olması, üniversite mezuniyeti, mesleki sertifikaları, danışmanlık hizmetleri, klinik sahibi olması veya sosyal medyada geniş bir takipçi kitlesine ulaşması tek başına Wikipedia maddesi oluşturmak için yeterli değildir.

Wikipedia açısından temel değerlendirme, kişinin mesleğini başarıyla yapıp yapmadığından çok, hakkında yayımlanmış bağımsız, güvenilir, ikincil ve kapsamlı kaynakların bulunup bulunmadığıdır.

Bir diyetisyen hakkında Wikipedia maddesi oluşturulabilmesi için genel olarak şu sorular incelenir:

• Kişi, ulusal veya uluslararası basında bağımsız haber ve incelemelere konu olmuş mudur?

• Kaynaklar kişinin yalnızca kısa açıklamalarına mı yer vermektedir, yoksa mesleki çalışmalarını kapsamlı biçimde ele almakta mıdır?

• Yayınlar kişinin kendi internet sitesinden, sosyal medya hesaplarından veya basın bültenlerinden bağımsız mıdır?

• Kişinin çalışmaları, alanındaki etkisi veya kamuoyundaki yeri güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyor mu?

• Kaynaklar yalnızca belirli bir tanıtım döneminde mi yayımlanmıştır, yoksa zamana yayılan doğal bir medya görünürlüğü bulunmakta mıdır?

Bu soruların yanıtları, biyografi oluşturma sürecinden önce yapılması gereken Wikipedia uygunluk analizinin temelini oluşturur.

Diyetisyenler Açısından Wikipedia Kayda Değerliği

Wikipedia’daki kayda değerlik, kişinin mesleki olarak başarılı, tanınmış veya itibarlı olmasıyla tamamen aynı anlama gelmez. Kayda değerlik; bir konunun, bağımsız ve güvenilir kaynaklarda ansiklopedik bir maddeyi destekleyecek ölçüde ele alınmış olmasını ifade eder.

Bir diyetisyenin çok sayıda danışana ulaşması, yüksek takipçili sosyal medya hesaplarına sahip olması, televizyon programlarına katılması veya yayımlanmış kitaplarının bulunması önemli mesleki göstergeler olabilir. Bununla birlikte bu göstergelerin Wikipedia açısından anlam kazanabilmesi için bağımsız kaynaklarla belgelenmesi gerekir.

Mesleki Başarı ile Ansiklopedik Kayda Değerlik Arasındaki Fark

Mesleki başarı çoğunlukla şu unsurlarla açıklanır:

• Eğitim ve uzmanlık geçmişi

• Mesleki deneyim süresi

• Danışan veya hasta sayısı

• Çalışılan sağlık kuruluşları

• Kurulan klinikler veya danışmanlık merkezleri

• Verilen eğitim ve seminerler

• Sosyal medya erişimi

• Kitap, program veya dijital içerik üretimi

• Meslek örgütlerindeki görevler

Bu unsurlar kişinin öz geçmişinde yer alabilir. Ancak Wikipedia maddesinin oluşturulabilmesi için bu bilgilerin önemli bir bölümünün, kişiyle bağlantısı bulunmayan yayınlar tarafından ele alınması beklenir.

Ansiklopedik kayda değerlik değerlendirmesinde ise şu unsurlar daha belirleyicidir:

• Kişi hakkında hazırlanmış kapsamlı gazete veya dergi dosyaları

• Mesleki çalışmalarını değerlendiren bağımsız yayınlar

• Ulusal ölçekte yayımlanan ayrıntılı röportajlar

• Kitapları veya akademik çalışmaları hakkında yayımlanmış incelemeler

• Alanına yaptığı katkıları konu alan güvenilir haberler

• Bağımsız kurumlar tarafından verilen ve kaynaklarda ele alınan önemli ödüller

• Kamuoyunda karşılık bulan çalışmaların süreklilik gösteren medya kapsamı

Bu nedenle bir diyetisyenin öz geçmişinin güçlü olması, kaynak koşulunun otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez.

Diyetisyenler İçin Kaynak Uygunluğu Nasıl Değerlendirilir?

Wikipedia biyografilerinde kullanılan kaynakların yalnızca internette erişilebilir olması yeterli değildir. Kaynağın yayın niteliği, editoryal denetimi, bağımsızlığı, kapsamı ve konuya yaklaşımı birlikte incelenir.

Güçlü Kaynaklar

Diyetisyen biyografilerinde daha yüksek değerlendirme gücüne sahip olabilecek kaynaklar şunlardır:

• Ulusal gazetelerde yayımlanmış kapsamlı kişi profilleri

• Bağımsız haber kuruluşlarının hazırladığı ayrıntılı dosyalar

• Editoryal denetime sahip dergi yazıları

• Mesleki çalışmaları değerlendiren bağımsız yayınlar

• Güvenilir yayınevlerinden çıkan biyografik veya mesleki incelemeler

• Akademik yayınlarda kişinin çalışmalarını konu alan değerlendirmeler

• Uluslararası basında yayımlanmış kapsamlı haber ve röportajlar

• Kişinin çalışmaları hakkında hazırlanan bağımsız belgeseller

Bir kaynağın güçlü kabul edilmesinde yayın kuruluşunun bilinirliği tek başına yeterli değildir. İçeriğin kişi hakkında ne kadar ayrıntılı bilgi sunduğu da önemlidir.

Örneğin, bir haber sitesinde diyetisyenin yalnızca birkaç cümlelik beslenme tavsiyesine yer verilmesi, kişinin kendisini konu alan kapsamlı bir kaynakla aynı ağırlığa sahip değildir.

Sınırlı Değere Sahip Kaynaklar

Aşağıdaki içerikler bazı bilgilerin doğrulanmasına yardımcı olabilir; ancak çoğunlukla tek başlarına kayda değerlik oluşturmaz:

• Kısa uzman görüşleri

• Bir haber içerisinde geçen tek cümlelik isim atıfları

• Televizyon programlarının konuk listeleri

• Etkinlik ve seminer duyuruları

• Hastane veya klinik personel sayfaları

• Kitap satış sayfaları

• Konferans programları

• Meslek örgütü üye listeleri

• Üniversite mezuniyet veya görev kayıtları

• Ödül organizasyonlarının katılımcı listeleri

• Haber ajansı metinlerinin farklı sitelerde tekrar yayımlanmış kopyaları

Bu tür kaynaklar eğitim, görev, kitap veya etkinlik gibi belirli bilgileri destekleyebilir. Ancak kişi hakkında bağımsız ve kapsamlı bir inceleme sunmadıkları sürece biyografinin ana dayanağı hâline getirilmemelidir.

Uygun Kabul Edilmeyen veya Riskli Kaynaklar

Aşağıdaki kaynaklar, kişinin kendi kontrolünde oldukları veya tanıtım amacı taşıdıkları için kayda değerliği kanıtlamakta genellikle kullanılamaz:

• Diyetisyenin kişisel internet sitesi

• Kliniğin veya sağlık merkezinin internet sitesi

• Instagram, Facebook, LinkedIn, TikTok ve YouTube hesapları

• Kişi tarafından yayımlanan öz geçmişler

• Basın bültenleri

• Sponsorlu haberler

• Reklam ve tanıtım yazıları

• Marka iş birliği içerikleri

• Kişinin kendi kitabındaki biyografik açıklamalar

• Ajans veya menajerlik sayfaları

• Randevu ve doktor listeleme platformları

• Kopyalanmış veya otomatik oluşturulmuş biyografi siteleri

Bu kaynaklar bazı temel bilgilerin kontrolünde yardımcı olabilir. Ancak bağımsızlık taşımadıkları için Wikipedia’daki kayda değerlik değerlendirmesinin merkezine yerleştirilemez.

Televizyon Programlarına Katılmak Yeterli midir?

Diyetisyenlerin televizyon programlarında beslenme, kilo yönetimi, obezite, metabolizma veya sağlıklı yaşam konularında görüş bildirmesi yaygın bir görünürlük biçimidir. Ancak televizyon programına konuk olmak tek başına biyografik kayda değerlik sağlamaz.

Katılımın niteliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir:

• Program diyetisyeni ve çalışmalarını mı konu almıştır?

• Kişinin yaşamı veya kariyeri hakkında kapsamlı bilgi verilmiş midir?

• Katılım yalnızca kısa bir uzman görüşünden mi ibarettir?

• Program kaydı veya içeriği güvenilir bir arşivden doğrulanabiliyor mu?

• Yayın, bağımsız editoryal değerlendirme içeriyor mu?

• Aynı tür katılımlar farklı dönemlerde ve farklı kuruluşlarda tekrar etmiş midir?

Bir sabah programında kısa beslenme önerileri sunmak ile kişinin mesleki çalışmalarını ele alan kapsamlı bir televizyon dosyasına konu olmak aynı düzeyde değerlendirilmez.

Sosyal Medya Takipçi Sayısı Kayda Değerlik Sağlar mı?

Sosyal medya takipçi sayısı, kişinin kamuya erişimi hakkında fikir verebilir. Ancak takipçi sayısı Wikipedia’nın temel kayda değerlik ölçütlerinden biri değildir.

Bir diyetisyenin yüz binlerce veya milyonlarca takipçiye sahip olması şu nedenlerle tek başına yeterli görülmez:

• Takipçi sayıları bağımsız editoryal değerlendirme içermez.

• Sosyal medya hesapları kişinin kendi kontrolündedir.

• Etkileşim veya takipçi verileri zaman içinde değişebilir.

• Popülerlik, ansiklopedik önemle aynı kavram değildir.

• Dijital erişim, bağımsız kaynakların yerine geçmez.

Bununla birlikte sosyal medya faaliyetleri; bağımsız basında kapsamlı biçimde incelenmiş, toplumsal etkisi değerlendirilmiş veya belirli bir kamusal tartışmanın konusu olmuşsa biyografinin bir bölümünde ele alınabilir.

Kitap Yazmış Olmak Wikipedia Sayfası İçin Yeterli midir?

Bir diyetisyenin beslenme, sağlıklı yaşam veya diyet programları hakkında kitap yayımlamış olması mesleki kariyerinin önemli bir parçası olabilir. Ancak yalnızca kitap yayımlamak, otomatik olarak biyografik kayda değerlik oluşturmaz.

Kitabın Wikipedia açısından değerlendirilmesinde şu unsurlar önem taşır:

• Kitap güvenilir bir yayınevi tarafından mı yayımlanmıştır?

• Kitap hakkında bağımsız eleştiriler veya incelemeler bulunmakta mıdır?

• Eser ulusal basında kapsamlı biçimde ele alınmış mıdır?

• Kitabın alanındaki etkisi bağımsız kaynaklarla belgelenmiş midir?

• Eser ödül, akademik değerlendirme veya önemli bir kamuoyu tartışmasına konu olmuş mudur?

• Kaynaklar yalnızca satış ve tanıtım sayfalarından mı oluşmaktadır?

Kitap satış siteleri, yayınevi tanıtımları ve yazarın kendi açıklamaları kitabın varlığını doğrulayabilir. Ancak eserin önemini veya yazarın kayda değerliğini bağımsız olarak kanıtlamaz.

Akademik Çalışmalar ve Uzmanlık Unvanları Nasıl Değerlendirilir?

Diyetisyenlik eğitimi, yüksek lisans, doktora, akademik görevler ve bilimsel yayınlar biyografide yer alabilecek bilgilerdir. Bununla birlikte akademik unvanlar da her durumda tek başına Wikipedia maddesi oluşturmak için yeterli değildir.

Akademik faaliyetler değerlendirilirken şunlar incelenebilir:

• Kişinin bilimsel araştırmalarının alanındaki etkisi

• Çalışmalarına yapılan akademik atıflar

• Bağımsız akademik yayınlarda çalışmalarına verilen yer

• Önemli bilimsel ödüller

• Alanında kabul gören yöntem veya yaklaşımlara katkısı

• Ulusal veya uluslararası bilimsel kuruluşlardaki seçilmiş görevleri

• Akademik çalışmalarının bağımsız basında veya bilimsel yayınlarda ele alınması

Diploma, sertifika ve akademik personel sayfaları belirli bilgileri doğrulayabilir. Ancak bunların ansiklopedik kayda değerlik sağlayabilmesi için daha geniş bir bağımsız kaynak yapısıyla desteklenmesi gerekir.

Sağlık Beyanları ve Tıbbi İddialar Neden Özel Dikkat Gerektirir?

Diyetisyen biyografileri sağlık alanıyla ilişkili olduğu için yalnızca biyografik doğrulanabilirlik değil, tıbbi ve bilimsel iddiaların kaynaklandırılması da önem taşır.

Bir kişinin belirli bir beslenme yöntemi geliştirdiği, hastalıkları tedavi ettiği, belirli sağlık sonuçlarına ulaştığı veya bilimsel olarak kanıtlanmış bir sistem sunduğu yönündeki ifadeler özel dikkat gerektirir.

Aşağıdaki türden iddialar, güçlü bilimsel kaynaklar olmadan biyografiye eklenmemelidir:

• Belirli hastalıkları tedavi ettiği iddiası

• Kesin kilo kaybı sonuçları

• Metabolizmayı kalıcı biçimde değiştirdiği yönündeki beyanlar

• Kişiye özgü yöntemin bilimsel üstünlüğü

• Takviye ürünlerinin sağlık üzerindeki kesin etkileri

• Geleneksel tıbbi yaklaşımların yerine geçtiği iddiaları

• Danışan başarı hikâyelerinden çıkarılan genellemeler

• Bir beslenme programının risksiz veya herkes için uygun olduğu yönündeki ifadeler

Danışan yorumları, sosyal medya paylaşımları veya kişinin kendi açıklamaları bilimsel kanıt yerine kullanılamaz. Sağlıkla ilgili iddialar, ilgili alanda kabul gören nitelikli bilimsel yayınlarla desteklenmelidir.

Yaşayan Kişilerin Biyografileri Politikası

Hayatta olan bir diyetisyen hakkında oluşturulan madde, yaşayan kişilerin biyografilerine ilişkin daha sıkı doğruluk ve kaynaklandırma kurallarına tabidir.

Bu kapsamda:

• Kaynaksız veya zayıf kaynaklı tartışmalı bilgiler kullanılmamalıdır.

• Kişinin özel hayatına ilişkin gereksiz ayrıntılardan kaçınılmalıdır.

• Eleştirel bilgiler güvenilir kaynaklara açık biçimde dayanmalıdır.

• Söylenti, anonim iddia ve sosyal medya tartışmaları biyografiye taşınmamalıdır.

• Kişinin sağlık durumu, aile ilişkileri veya hukuki süreçleri konusunda yüksek kaynak standardı uygulanmalıdır.

• Olumsuz bilgiler, biyografinin genel ağırlığını bozacak biçimde öne çıkarılmamalıdır.

• Kişiyi savunan veya suçlayan bir anlatım benimsenmemelidir.

Bu politika yalnızca olumsuz bilgiler için geçerli değildir. Kişiyi öven, olağanüstü başarı atfeden veya reklam niteliği taşıyan doğrulanmamış ifadeler de biyografiden çıkarılabilir.

Tarafsız Bir Diyetisyen Biyografisi Nasıl Yazılır?

Wikipedia biyografisi, kişinin kurumsal tanıtım metninin veya öz geçmişinin yeniden düzenlenmiş biçimi değildir. Metnin amacı kişiyi tanıtmak, danışan kazandırmak veya mesleki itibarını yükseltmek değil; bağımsız kaynaklarda yer alan bilgileri ansiklopedik bir düzen içinde özetlemektir.

Tarafsız bir biyografide şu dil tercih edilmelidir:

• “Beslenme ve diyetetik alanında çalışmaktadır.”

• “Çalışmaları çeşitli yayınlarda ele alınmıştır.”

• “Belirli tarihler arasında ilgili kurumda görev yapmıştır.”

• “Şu konuda yayımlanmış kitapları bulunmaktadır.”

• “Yaklaşımı bazı yayınlarda desteklenmiş, bazı yayınlarda ise eleştirilmiştir.”

Aşağıdaki türden ifadeler ise reklam ve öznel anlatım riski taşır:

• “Türkiye’nin önde gelen diyetisyenlerinden biridir.”

• “Alanında çığır açan çalışmalar gerçekleştirmiştir.”

• “Binlerce kişinin hayatını değiştirmiştir.”

• “Başarılarıyla adından söz ettirmiştir.”

• “Kendine özgü yöntemiyle dikkat çekmektedir.”

• “Sağlıklı yaşamın güvenilir adresidir.”

• “Kısa sürede büyük başarılara ulaşmıştır.”

• “Kişiye özel ve etkili çözümler sunmaktadır.”

Bir ifade kaynakta yer alsa bile ansiklopedik metne aynı tanıtım diliyle aktarılmamalıdır. Kaynakta bulunan bilgiler, tarafsız ve ölçülü bir anlatımla yeniden yapılandırılmalıdır.

Diyetisyen Biyografisinde Hangi Bölümler Bulunabilir?

Kaynakların kapsamına göre bir diyetisyen biyografisi şu bölümlerden oluşabilir:

Giriş Bölümü

Giriş bölümü kişinin kim olduğunu ve neden tanındığını kısa biçimde açıklar. Meslek, çalışma alanı ve güvenilir kaynaklarda öne çıkan temel yönler belirtilir.

Girişte slogan, övgü, danışan sayısı, klinik iletişim bilgileri veya hizmet açıklamaları bulunmamalıdır.

Eğitim ve İlk Yıllar

Bu bölümde doğrulanabildiği ölçüde şu bilgilere yer verilebilir:

• Doğum yılı ve yeri

• Üniversite eğitimi

• Yüksek lisans veya doktora çalışmaları

• Uzmanlık alanları

• Akademik eğitim süreci

Eğitim bilgilerinin biyografik önemi bulunmalı ve mümkün olduğunca bağımsız ya da kurumsal olarak güvenilir kaynaklarla doğrulanmalıdır.

Mesleki Kariyer

Kişinin görev yaptığı kurumlar, akademik çalışmaları, kamuya yansıyan projeleri ve mesleki faaliyetleri kronolojik olarak ele alınabilir.

Klinik hizmetlerinin ayrıntılı biçimde listelenmesi, sunulan paketlerin açıklanması veya randevu bilgilerine yer verilmesi uygun değildir.

Yayınlar

Kayda değer kitaplar, akademik çalışmalar veya kamuoyunda ele alınmış yayınlar listelenebilir. Her blog yazısı, köşe yazısı veya sosyal medya içeriğinin bibliyografyaya eklenmesi gerekli değildir.

Televizyon ve Medya Çalışmaları

Kişinin düzenli sunuculuk yaptığı, yapımında görev aldığı veya önemli ölçüde konu edildiği programlara yer verilebilir. Tek seferlik kısa konuklukların kapsamlı listeler hâlinde sunulması öz geçmiş görünümü oluşturabilir.

Görüşler, Yaklaşımlar ve Eleştiriler

Kişinin beslenme yaklaşımı güvenilir kaynaklarda kapsamlı biçimde ele alınmışsa açıklanabilir. Bu yaklaşım hakkında kayda değer eleştiriler bulunuyorsa, görüşler kaynakların ağırlığına uygun biçimde sunulmalıdır.

Tartışmalı sağlık iddiaları tek taraflı biçimde aktarılmamalı; bilimsel görüş birliği, varsa eleştiriler ve iddiaların niteliği açıkça belirtilmelidir.

Ödüller

Yalnızca güvenilir kaynaklarla doğrulanabilen ve biyografik açıdan önem taşıyan ödüllere yer verilmelidir. Katılım karşılığında verilen, ticari organizasyonlar tarafından dağıtılan veya bağımsız değerlendirmesi belirsiz ödüller dikkatle incelenmelidir.

Her Haber Ayrı Bir Kaynak Sayılır mı?

Aynı basın bülteninin veya haber ajansı metninin çok sayıda internet sitesinde yayımlanması, her zaman çok sayıda bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.

Kaynak analizinde içeriklerin kökeni incelenmelidir:

• Metinler aynı başlık ve cümlelerle mi yayımlanmıştır?

• Haberlerin tamamı aynı ajans kaydına mı dayanmaktadır?

• İçerikler aynı tarihte toplu biçimde mi yayımlanmıştır?

• Metinler tanıtım ajansı tarafından mı hazırlanmıştır?

• Farklı yayınlar bağımsız araştırma ve yorum sunmakta mıdır?

• Haberler kişinin çalışmalarını mı inceliyor, yoksa yalnızca açıklamalarını mı aktarıyor?

Bir metnin onlarca sitede tekrar yayımlanması, kaynak çeşitliliği oluşturmayabilir. Wikipedia açısından önemli olan bağlantı sayısı değil, bağımsız editoryal kaynakların niteliğidir.

Röportajlar Kayda Değerlik İçin Kullanılabilir mi?

Röportajlar biyografilerde kullanılabilir; ancak kaynak değerleri röportajın yapısına göre değişir.

Kişinin kendi sözleri şu bilgileri doğrulamak için sınırlı biçimde kullanılabilir:

• Kendi görüşleri

• Açıkça kendisine atfedilen açıklamalar

• Tartışma yaratmayan bazı öz geçmiş ayrıntıları

• Çalışmalarının amacı hakkında kendi anlatımı

Bununla birlikte röportajlar, kişinin önemini bağımsız biçimde kanıtlamakta sınırlı kalabilir. Çünkü içeriğin önemli bölümü doğrudan biyografi konusunun kendi beyanlarından oluşur.

Daha güçlü bir röportaj kaynağında genellikle:

• Editoryal bir giriş bulunur.

• Gazeteci bağımsız arka plan bilgileri sunar.

• Kişinin çalışmaları değerlendirilir.

• Röportaj yalnızca soru-cevap metninden oluşmaz.

• Yayın kuruluşu konu üzerinde editoryal kontrol uygular.

• İçerik kişinin tanıtım metninin tekrarına dönüşmez.

Basın ve Halkla İlişkiler Çalışmaları Nasıl Değerlendirilir?

Planlı basın çalışmaları sonucunda yayımlanan içerikler otomatik olarak geçersiz değildir. Ancak bu içeriklerin bağımsızlığı, editoryal niteliği ve tanıtım amacı dikkatle incelenir.

Aşağıdaki göstergeler kaynağın bağımsızlığını zayıflatabilir:

• “Sponsorlu içerik” veya “advertorial” ibaresi

• Tanıtım dilinin yoğun kullanılması

• Klinik adresi, telefon numarası ve randevu bağlantılarının öne çıkarılması

• Metnin basın bülteni biçiminde hazırlanması

• Aynı içeriğin birçok sitede değiştirilmeden yayımlanması

• Haber içerisinde hizmet paketlerinin tanıtılması

• İçeriğin yalnızca kişinin beyanlarına dayanması

• Eleştirel veya editoryal değerlendirme bulunmaması

Wikipedia kaynak incelemesinde içeriğin hangi yöntemle yayımlandığı kadar, yayın üzerindeki editoryal kontrolün kimde olduğu da önem taşır.

Çıkar Çatışması Nedir?

Bir diyetisyenin kendisi, çalışanı, ajansı, danışmanı, kliniği veya ticari ortağı tarafından oluşturulan biyografilerde çıkar çatışması ortaya çıkabilir.

Çıkar çatışması bulunan katkılarda şu riskler görülür:

• Olumlu bilgilerin gereğinden fazla öne çıkarılması

• Eleştirilerin çıkarılması veya küçültülmesi

• Kaynakların yalnızca olumlu içeriklerden seçilmesi

• Tanıtım ifadelerinin ansiklopedik bilgi gibi sunulması

• Klinik ve hizmet bilgilerinin biyografiye eklenmesi

• Kişinin kendi anlatısının bağımsız gerçek gibi aktarılması

• Tartışmalı bilgilerin dengeli biçimde ele alınmaması

Çıkar çatışması, yazılan her bilginin yanlış olduğu anlamına gelmez. Ancak metnin tarafsızlığı ve editoryal güvenilirliği konusunda ek denetim ihtiyacı doğurur.

Ücretli Katkıların Açıklanması

Wikipedia veya diğer Wikimedia projelerine ücret karşılığında katkıda bulunan kişilerin; ilgili işveren, müşteri ve bağlantılarını yürürlükteki kullanım koşulları ile yerel topluluk kurallarına uygun biçimde açıklaması gerekir.

Açıklama yapılması, içeriğin otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Ücretli katkılar da diğer bütün katkılar gibi:

• Tarafsız bakış açısına

• Doğrulanabilirlik ilkesine

• Kayda değerlik ölçütlerine

• Yaşayan kişilerin biyografileri politikasına

• Güvenilir kaynak kullanımına

• Telif hakkı kurallarına

• Yerel topluluk uygulamalarına

uygun olmak zorundadır.

Ücret ödenmiş olması, bir maddenin yayımlanmasını, korunmasını veya silinmemesini garanti etmez. Wikipedia’daki maddeler topluluk tarafından değiştirilebilir, yeniden adlandırılabilir, birleştirilebilir veya silinme değerlendirmesine alınabilir.

Wikipedia Danışmanlık Süreci Hangi Aşamalardan Oluşur?

Diyetisyenler için yürütülen profesyonel danışmanlık süreci, doğrudan metin yazımından önce kaynakların ve risklerin incelenmesini gerektirir.

Ön Bilgi İncelemesi

İlk aşamada kişinin:

• Mesleki öz geçmişi

• Eğitim bilgileri

• Akademik çalışmaları

• Kitapları

• Medya görünürlüğü

• Televizyon çalışmaları

• Ödülleri

• Hakkındaki tartışmalar

• Mevcut dijital kaynakları

genel olarak değerlendirilir.

Bu inceleme, kişinin öz geçmişini Wikipedia’ya aktarmak amacıyla değil, hangi bilgilerin bağımsız kaynaklarla desteklenebileceğini belirlemek amacıyla yapılır.

Kaynak Envanteri

Kişi hakkında erişilebilen kaynaklar sınıflandırılır:

• Bağımsız ve kapsamlı kaynaklar

• Bağımsız ancak kısa kaynaklar

• Birincil kaynaklar

• Kurumsal kaynaklar

• Röportajlar

• Basın bültenleri

• Sponsorlu içerikler

• Tekrarlanan ajans haberleri

• Sosyal medya ve kişisel yayınlar

• Bilimsel ve akademik kaynaklar

Bu sınıflandırma, kaynak sayısından çok kaynakların işlevini ve gücünü ortaya koyar.

Kayda Değerlik Analizi

Kaynakların bir biyografiyi destekleyip desteklemediği incelenir. Yalnızca olumlu içerikler değil, olası silinme gerekçeleri de değerlendirilir.

Analizde şu sonuçlardan biri ortaya çıkabilir:

• Kaynak yapısı biyografi oluşturmak için yeterli görünmektedir.

• Kaynaklar sınırda olup önemli silinme riski taşımaktadır.

• Bazı bilgiler doğrulanabilir; ancak genel kayda değerlik yeterince gösterilememektedir.

• Kaynaklar büyük ölçüde tanıtım ve birincil içeriklerden oluşmaktadır.

• Mevcut koşullarda madde oluşturulması uygun görünmemektedir.

Taslak Yapısının Oluşturulması

Kaynaklar yeterli bulunduğunda biyografinin bölüm yapısı belirlenir. Kaynaklarda bulunmayan veya yalnızca kişinin kendi beyanına dayanan ayrıntılar ayıklanır.

Taslak, kişinin öz geçmişindeki her bilgiyi içermek zorunda değildir. Yalnızca ansiklopedik önem taşıyan ve güvenilir biçimde doğrulanabilen bilgiler kullanılır.

Tarafsızlık ve Dil Denetimi

Metindeki tanıtım, övgü, itibarı artırma veya hizmet yönlendirme amacı taşıyan ifadeler çıkarılır. Bilgilerin kaynaklardaki ağırlığına uygun biçimde sunulup sunulmadığı kontrol edilir.

Kaynak ve Atıf Kontrolü

Her kaynağın desteklediği bilgiyle doğrudan ilişkili olması gerekir. Bir kaynağın yalnızca kişinin adını içermesi, maddedeki bütün paragrafı doğruladığı anlamına gelmez.

Yayınlama Yönteminin Değerlendirilmesi

Taslağın hangi yöntemle topluluk değerlendirmesine sunulacağı; dil sürümü, kullanıcı bağlantısı, çıkar çatışması durumu ve yerel uygulamalar dikkate alınarak belirlenir.

Wikipedia Uygunluk Analizi Neden Metin Yazımından Önce Yapılmalıdır?

Kaynak yapısı incelenmeden hazırlanan biyografilerde sıklıkla şu sorunlar görülür:

• Öz geçmişin ansiklopedik metin sanılması

• Tanıtım yazılarının bağımsız kaynak olarak kullanılması

• Sosyal medya popülerliğinin kayda değerlikle karıştırılması

• Kısa uzman görüşlerinin kapsamlı haber kabul edilmesi

• Aynı basın metninin çok sayıda bağımsız kaynak gibi değerlendirilmesi

• Sağlık iddialarının bilimsel kaynak olmadan aktarılması

• Eleştirel bilgilerin bilinçli biçimde dışarıda bırakılması

• Kaynakların metindeki iddiaları doğrudan desteklememesi

• Biyografinin klinik veya kişisel marka tanıtımına dönüşmesi

Uygunluk analizi, madde oluşturulmasının kesin olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Analizin işlevi, mevcut kaynaklara dayanarak uygunluk düzeyini, temel politika risklerini ve olası itiraz alanlarını belirlemektir.

Diyetisyen Sayfalarının Silinme Nedenleri

Diyetisyenler hakkında oluşturulan maddeler aşağıdaki gerekçelerle silinme sürecine alınabilir:

• Yeterli bağımsız ve güvenilir kaynak bulunmaması

• Kayda değerliğin gösterilememesi

• Metnin reklam veya öz geçmiş niteliğinde olması

• Kaynakların büyük bölümünün kişinin kendi kontrolünde bulunması

• Sponsorlu içeriklerin bağımsız haber gibi sunulması

• Sağlık iddialarının güvenilir bilimsel kaynaklarla desteklenmemesi

• Telif hakkı ihlali

• Yaşayan kişi hakkında kaynaksız tartışmalı bilgiler bulunması

• Maddenin yalnızca klinik ve hizmet tanıtımına odaklanması

• Aynı konuyu kapsayan mevcut bir maddeyle birleştirilmesinin daha uygun görülmesi

• Yapay veya planlı medya görünürlüğünün kayda değerlik olarak sunulması

• Maddede doğrulanabilir ansiklopedik içerikten çok liste ve başarı iddiası bulunması

Bir madde yayımlandıktan sonra uzun süre yayında kalmış olması da kalıcı kabul edildiği anlamına gelmez. Wikipedia maddeleri daha sonra yeniden incelenebilir.

Sayfanın Oluşturulması Kalıcılık Garantisi Sağlar mı?

Wikipedia’da hiçbir kişi veya kuruluş, bir maddenin kalıcı olarak yayımlanacağını garanti edemez. Nihai değerlendirme Wikipedia topluluğuna aittir.

Madde yayımlandıktan sonra gönüllü editörler:

• Metni değiştirebilir.

• Kaynakları sorgulayabilir.

• Tanıtım ifadelerini çıkarabilir.

• Bölümleri yeniden düzenleyebilir.

• Ek kaynak talep edebilir.

• Maddeyi başka bir maddeyle birleştirebilir.

• Silinme tartışması başlatabilir.

• Politika ihlali bulunması hâlinde içeriği kaldırabilir.

Profesyonel değerlendirme, kaynak ve politika hatalarını azaltabilir; ancak topluluk kararını ortadan kaldırmaz.

Silinen Bir Diyetisyen Sayfası Yeniden Oluşturulabilir mi?

Daha önce silinmiş bir sayfanın yeniden oluşturulabilmesi, silinme gerekçesine ve sonrasında ortaya çıkan yeni kaynaklara bağlıdır.

Öncelikle şu unsurlar incelenmelidir:

• Önceki madde hangi gerekçeyle silinmiştir?

• Silinme kararı topluluk tartışmasına mı dayanmaktadır?

• Önceki metin reklam veya telif hakkı sorunu taşımakta mıdır?

• Silinme sonrasında yeni ve bağımsız kaynaklar yayımlanmış mıdır?

• Yeni kaynaklar kişiyi kapsamlı biçimde ele almakta mıdır?

• Yeniden oluşturulan taslak önceki sorunları gerçekten çözmekte midir?

Aynı içeriğin küçük değişikliklerle tekrar yayımlanması, önceki silinme gerekçesini ortadan kaldırmaz. Yeniden oluşturma için maddi koşullarda ve kaynak yapısında anlamlı bir değişiklik bulunması gerekir.

Mevcut Bir Diyetisyen Sayfası Güncellenebilir mi?

Mevcut biyografiler yeni ve güvenilir kaynaklara dayanılarak güncellenebilir. Ancak güncelleme işlemi kişinin öz geçmişindeki bütün yeni gelişmelerin maddeye eklenmesi anlamına gelmez.

Uygun güncellemeler şunları içerebilir:

• Yeni ve kayda değer akademik görevler

• Bağımsız kaynaklarda ele alınmış kitaplar

• Önemli mesleki çalışmalar

• Güvenilir kaynaklarla doğrulanan ödüller

• Kamuoyunda kapsamlı biçimde ele alınmış projeler

• Kaynaklarda yer alan önemli eleştiriler veya tartışmalar

• Yanlış veya güncelliğini yitirmiş bilgilerin düzeltilmesi

Klinik adresleri, telefon numaraları, randevu bağlantıları, ücretler, kampanyalar ve hizmet paketleri ansiklopedik güncelleme kapsamında değerlendirilmez.

Başka Bir Dilde Wikipedia Sayfasının Bulunması Yeterli midir?

Bir diyetisyen hakkında başka bir dil sürümünde Wikipedia maddesi bulunması, Türkçe Wikipedia’da otomatik olarak madde oluşturulabileceği anlamına gelmez.

Her dil topluluğu:

• Kendi politika ve yönergelerini uygular.

• Kaynakları bağımsız olarak değerlendirebilir.

• Mevcut maddenin kalitesini yeniden inceleyebilir.

• Farklı kayda değerlik sonuçlarına ulaşabilir.

• Çeviri sırasında ek kaynak talep edebilir.

Başka dildeki madde kaynakları yetersiz, reklam niteliğinde veya güncelliğini kaybetmiş olabilir. Bu nedenle çeviri öncesinde kaynakların yeniden incelenmesi gerekir.

Wikipedia Diyetisyen Sayfası İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalıdır?

Profesyonel ön değerlendirme sırasında genellikle şu bilgi ve belgeler incelenebilir:

• Güncel mesleki öz geçmiş

• Eğitim ve uzmanlık bilgileri

• Akademik yayın listesi

• Yayımlanmış kitapların bibliyografik bilgileri

• Kişi hakkında hazırlanmış haberlerin bağlantıları

• Dergi ve gazete röportajları

• Televizyon programlarının arşiv kayıtları

• Bağımsız ödül haberleri

• Kamuya açık konferans ve görev kayıtları

• Daha önce oluşturulmuş veya silinmiş Wikipedia taslakları

• Varsa silinme tartışmalarının bağlantıları

• Hakkındaki önemli eleştiri ve tartışmalara ilişkin kaynaklar

Belgelerin sunulması, içerikte mutlaka kullanılacakları anlamına gelmez. Her belge bağımsızlık, güvenilirlik ve ansiklopedik önem bakımından ayrı ayrı değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

Her diyetisyen için Wikipedia sayfası oluşturulabilir mi?

Hayır. Mesleki unvan tek başına yeterli değildir. Kişinin bağımsız ve güvenilir kaynaklarda ansiklopedik bir biyografiyi destekleyecek ölçüde ele alınmış olması gerekir.

Klinik sahibi olmak kayda değerlik sağlar mı?

Klinik sahibi olmak mesleki bir bilgidir; ancak tek başına biyografik kayda değerlik sağlamaz. Kliniğin veya kişinin bağımsız kaynaklarda nasıl ele alındığı incelenir.

Yüksek takipçi sayısı yeterli midir?

Hayır. Takipçi sayısı popülerliği gösterebilir; ancak bağımsız editoryal kaynakların yerine geçmez.

Ulusal gazetelerde haber çıkması yeterli midir?

Her haber aynı kaynak değerine sahip değildir. Haberin bağımsızlığı, kapsamı, editoryal niteliği ve kişi hakkında ne ölçüde bilgi sunduğu incelenmelidir.

Televizyonda düzenli olarak yer almak yeterli midir?

Düzenli medya görünürlüğü değerlendirmede dikkate alınabilir. Ancak katılımın niteliği ve kişinin bağımsız kaynaklarda kapsamlı biçimde ele alınıp alınmadığı belirleyicidir.

Kitap yayımlamak yeterli midir?

Tek başına yeterli değildir. Kitabın bağımsız incelemelere, eleştirilere veya kapsamlı haberlere konu olması önem taşır.

Akademik unvan sahibi olmak yeterli midir?

Profesör, doktor veya uzman unvanı tek başına otomatik kayda değerlik sağlamaz. Akademik etkinin ve mesleki katkıların güvenilir kaynaklarla gösterilmesi gerekir.

Sponsorlu haberler kaynak olarak kullanılabilir mi?

Sponsorlu içerikler bazı temel bilgileri içerebilir; ancak bağımsız kayda değerlik kanıtı olarak genellikle güçlü kabul edilmez.

Sayfa yayımlandıktan sonra silinebilir mi?

Evet. Wikipedia topluluğu maddeyi daha sonra inceleyebilir ve politika sorunları tespit edilmesi hâlinde silinme süreci başlatabilir.

Danışmanlık hizmeti sayfanın kabulünü garanti eder mi?

Hayır. Hiçbir danışman, editör veya kurum Wikipedia topluluğunun kararını garanti edemez. Profesyonel çalışma yalnızca sürecin kaynaklara ve politikalara uygun yürütülmesini amaçlar.

Bir diyetisyen hakkında Wikipedia maddesi oluşturulup oluşturulamayacağı; kişinin mesleki başarısından, sosyal medya popülerliğinden veya klinik faaliyetlerinden önce bağımsız ve güvenilir kaynakların niteliğine göre değerlendirilir.

Sağlıklı bir Wikipedia süreci; öz geçmişin doğrudan yayımlanmasına değil, kaynakların sınıflandırılmasına, kayda değerliğin analiz edilmesine, sağlık iddialarının bilimsel açıdan denetlenmesine ve bilgilerin tarafsız bir biyografi yapısına dönüştürülmesine dayanır.

Kaynakları yeterli olmayan bir kişinin yalnızca tanıtım metinlerinden yararlanılarak Wikipedia maddesine dönüştürülmesi; reklam, çıkar çatışması, doğrulanabilirlik ve kayda değerlik sorunlarına yol açabilir. Buna karşılık bağımsız kaynaklarla desteklenen, ölçülü bir dille yazılan ve biyografinin olumlu veya olumsuz yönlerini kaynakların ağırlığına göre aktaran bir taslak, ansiklopedik değerlendirme için daha sağlam bir temel oluşturur.

Bu nedenle metin hazırlığından önce yapılması gereken temel işlem, kişinin Wikipedia uygunluğunu ve kaynak yapısını nesnel biçimde değerlendirmektir.