CEO ve Şirket Kurucuları İçin Wikipedia Rehberi
Bir CEO’nun veya şirket kurucusunun Wikipedia’da bağımsız bir biyografiyle yer alabilmesi, yalnızca sahip olduğu unvana ya da yönettiği şirketin büyüklüğüne bağlı değildir. Bu rehber; kişisel kayda değerlik, bağımsız kaynaklar, haber kapsamı, çıkar çatışması ve yaşayan kişilerin biyografilerine ilişkin temel Wikipedia ölçütlerini açıklamaktadır.
CEO veya Şirket Kurucusu Olmak Wikipedia İçin Yeterli midir?
Bir kişinin şirket kurucusu, yönetim kurulu başkanı, genel müdür veya CEO olması, tek başına Wikipedia’da bağımsız bir biyografi oluşturulması için yeterli değildir.
Wikipedia’daki değerlendirme, kişinin mesleki unvanından çok, bu kişinin bağımsız ve güvenilir kaynaklarda ne ölçüde ele alındığına dayanır. Bir kişinin yönettiği şirket büyük, tanınmış veya ekonomik açıdan güçlü olabilir; ancak kişi hakkında yeterli bağımsız kaynak bulunmuyorsa kişisel bir Wikipedia maddesi oluşturulması güçleşir.
Benzer şekilde, hakkında Wikipedia maddesi bulunan bir şirketin bütün kurucuları ve yöneticileri otomatik olarak kayda değer kabul edilmez. Şirketin kayda değerliği ile yöneticinin kayda değerliği birbirinden ayrı değerlendirilir.
Genel kayda değerlik yaklaşımına göre bir konu hakkında güvenilir, konudan bağımsız ve ayrıntılı kaynakların bulunması, ayrı bir madde oluşturulabileceğine ilişkin bir varsayım meydana getirir. Ancak bu durum, maddenin kesin olarak kabul edileceği anlamına gelmez.
Kişisel Kayda Değerlik ile Şirket Kayda Değerliği Arasındaki Fark
CEO ve şirket kurucuları hakkında yapılan değerlendirmelerde en sık karşılaşılan sorun, kişi ile şirketin aynı konu olarak ele alınmasıdır.
Şirketin kayda değerliği neyi ifade eder?
Bir şirketin kayda değerliği, şirket hakkında yayımlanan bağımsız kaynaklara göre değerlendirilir. Bunlar arasında şirketin:
Kuruluş ve gelişim süreci,
Faaliyet gösterdiği sektördeki etkisi,
Önemli ekonomik veya teknolojik faaliyetleri,
Birleşme, satın alma veya halka arz süreçleri,
Kamuoyuna yansıyan hukuki ve kurumsal gelişmeleri,
Sektörel dönüşümlerdeki rolü
hakkında hazırlanan bağımsız yayınlar bulunabilir.
Şirketin kendi internet sitesi, faaliyet raporları, basın bültenleri ve sosyal medya hesapları belirli bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilse de şirketin bağımsız kayda değerliğini tek başına ortaya koymaz. Şirketlere ilişkin kayda değerlik değerlendirmesi, esas olarak kuruluşun dışındaki yayıncıların hazırladığı kapsamlı kaynaklara dayanır.
Kişinin kayda değerliği neyi ifade eder?
Bir CEO veya kurucunun kişisel kayda değerliği ise kişinin kendisi hakkında yayımlanmış kaynaklar üzerinden değerlendirilir.
Bir haberin yalnızca şirketin finansal sonuçlarından, yeni ürününden veya yatırımından söz etmesi; yöneticinin adını da açıklamada geçirmesi, kişi hakkında ayrıntılı bir kaynak bulunduğu anlamına gelmez.
Kişisel kayda değerliğin değerlendirilebilmesi için kaynakların kişinin:
Kariyerini,
Yöneticilik geçmişini,
Sektörel etkisini,
Aldığı kararları,
Girişimcilik faaliyetlerini,
Kamuoyundaki rolünü,
Mesleki başarılarını veya tartışmalarını
doğrudan ve ayrıntılı biçimde ele alması gerekir.
Bir CEO veya Kurucu İçin Temel Wikipedia Kriterleri
Wikipedia’da CEO ve şirket kurucularına özgü, bütün durumlarda otomatik olarak uygulanan tek bir kabul formülü bulunmaz. Değerlendirme, genel kişi kayda değerliği kriterleri ile kaynak ve içerik politikalarının birlikte incelenmesiyle yapılır.
Bağımsız kaynaklarda ayrıntılı biçimde ele alınmak
En temel ölçüt, kişi hakkında önemsiz olmayan ve ayrıntılı bir yayın kapsamının bulunmasıdır.
Kaynaklarda kişinin yalnızca adının geçmesi yeterli değildir. Bir kaynak, kişinin yaşamı, kariyeri, çalışmaları veya etkisi hakkında madde yazılmasına imkân sağlayacak ölçüde bilgi sunmalıdır.
Örneğin aşağıdaki türden kullanımlar genellikle sınırlı kapsam olarak değerlendirilir:
“Şirketin CEO’su Ahmet Yılmaz açıklama yaptı.”
“Toplantıya şirketin kurucusu da katıldı.”
“Ödülü şirket adına genel müdür teslim aldı.”
“Yatırım turu, şirket yönetimi tarafından duyuruldu.”
Bu ifadeler kişinin kimliğini veya görevini doğrulayabilir; ancak kişinin neden bağımsız bir ansiklopedi maddesine konu olması gerektiğini açıklamaz.
Buna karşılık kişinin kariyerinin, yönetim yaklaşımının, sektörel etkisinin veya girişimcilik geçmişinin ayrıntılı şekilde incelendiği yayınlar daha güçlü bir kaynak değeri taşır.
Kaynakların kişiden ve şirketten bağımsız olması
Bir kaynağın bağımsız kabul edilebilmesi için içerik üzerinde kişinin, şirketin veya bunlarla bağlantılı tarafların belirleyici kontrolünün bulunmaması gerekir.
Aşağıdaki kaynaklar genellikle bağımsız kaynak olarak değerlendirilmez:
Şirketin resmî internet sitesi,
Kişisel internet sitesi,
Kurumsal blog yazıları,
Yatırımcı ilişkileri sayfaları,
Şirket faaliyet raporları,
Basın bültenleri,
Kişinin kendi sosyal medya paylaşımları,
LinkedIn profili,
Şirket tarafından hazırlatılan tanıtım metinleri,
Ücretli veya sponsorlu yayınlar.
Bu kaynaklar doğum tarihi, görev unvanı veya şirketin resmî kuruluş tarihi gibi tartışmasız bilgilerin doğrulanmasında sınırlı biçimde kullanılabilir. Ancak kişinin kayda değerliğini kanıtlamak bakımından yeterli değildir.
Kaynakların güvenilir olması
Kaynağın yalnızca bağımsız olması değil, aynı zamanda güvenilir bir yayın sürecine sahip olması gerekir.
Güvenilirlik değerlendirilirken şu unsurlar dikkate alınır:
Yayının editoryal denetim sisteminin bulunması,
İçeriklerin uzman veya profesyonel yazarlar tarafından hazırlanması,
Bilgilerin yayımlanmadan önce denetlenmesi,
Hataların düzeltilmesine ilişkin bir yayın politikasının bulunması,
Yazar ve yayıncı bilgilerinin açık olması,
Kaynağın konu alanındaki itibarı.
Ulusal gazeteler, uluslararası haber kuruluşları, hakemli akademik yayınlar, güvenilir ekonomi dergileri, yayınevleri ve editoryal denetime sahip sektörel yayınlar bağlama göre güçlü kaynaklar olabilir.
Bununla birlikte, tanınmış bir yayın kuruluşunda yer alan her içerik otomatik olarak güçlü kaynak kabul edilmez. Bir gazetenin internet sitesinde yayımlanan sponsorlu içerik, reklam eki veya değiştirilmeden aktarılan basın bülteni, bağımsız gazetecilik faaliyetiyle hazırlanmış haberle aynı nitelikte değildir. Wikipedia’nın güvenilir kaynak yaklaşımında, basın bültenlerinin çok az değiştirilerek haber biçiminde yayımlanmasının kaynağı bağımsız hâle getirmediği belirtilmektedir.
Birden fazla bağımsız kaynağın bulunması
Tek bir haber, röportaj veya ödül duyurusu çoğu durumda kişisel kayda değerliği ortaya koymak için yeterli olmayabilir.
Kaynakların:
Farklı yayın kuruluşlarından gelmesi,
Birbirinin kopyası olmaması,
Aynı basın bültenini tekrar etmemesi,
Farklı zamanlarda yayımlanmış olması,
Kişiyi farklı yönleriyle ele alması
kaynak tabanını güçlendirir.
Aynı haber metninin farklı internet sitelerinde yayımlanması, her zaman birden fazla bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez. Haber ajansı metinleri, basın bültenleri ve dağıtım servisleri aracılığıyla çoğaltılan içerikler genellikle tek bir kaynak zincirinin parçalarıdır.
Kaynak kapsamının süreklilik göstermesi
Kayda değerlik yalnızca kısa süreli medya görünürlüğüyle eş anlamlı değildir.
Bir kişinin tek bir ürün lansmanı, yatırım turu, ödül töreni veya tartışma nedeniyle kısa süre içinde çok sayıda haberde yer alması, kalıcı ansiklopedik önem bulunduğunu tek başına göstermeyebilir.
Kişi hakkında farklı dönemlerde yayımlanan bağımsız kaynakların bulunması, medya ilgisinin yalnızca geçici bir kampanyadan kaynaklanmadığını gösterebilir. Ancak kaynakların mutlaka onlarca yıla yayılması gerektiğine ilişkin sabit bir süre şartı bulunmaz. Değerlendirme, kaynakların niteliği ve kapsamı üzerinden yapılır.
CEO Unvanı Neden Tek Başına Kayda Değerlik Sağlamaz?
CEO, şirket içindeki bir görev ve yetki alanını ifade eder. Wikipedia ise kişilerin kurumsal hiyerarşideki konumlarından ziyade, bağımsız kaynaklarda kazandıkları ansiklopedik görünürlüğü değerlendirir.
Bir kişi:
Büyük bir şirketin CEO’su olabilir,
Yüksek ciro yöneten bir kurumda görev yapabilir,
Binlerce çalışanı bulunan bir şirketi yönetebilir,
Uluslararası operasyonlardan sorumlu olabilir,
Çok sayıda şirketin yönetim kurulunda yer alabilir.
Buna rağmen kişinin yaşamı ve kariyeri hakkında bağımsız kaynaklar bulunmuyorsa biyografik madde için gerekli içerik oluşturulamayabilir.
Şirketin cirosu, çalışan sayısı veya pazar payı kişiye ilişkin bir başarı göstergesi olarak sunulsa bile bu bilgilerin kişiyle ilişkilendirilme biçimi bağımsız kaynaklara dayanmalıdır. Editörlerin şirket verilerinden hareketle kişinin etkisine ilişkin kendi sonuçlarını üretmesi, özgün araştırma veya kaynak sentezi sorunu meydana getirebilir.
Wikipedia’nın özgün araştırma yapmama politikası, birincil kaynaklardaki bilgilerin editör tarafından yorumlanarak yeni bir sonuca dönüştürülmemesini; analitik değerlendirmeler için güvenilir ikincil kaynaklara başvurulmasını öngörür.
Şirket Kurucusu Olmak Neden Otomatik Kayda Değerlik Sağlamaz?
Bir şirketi kurmak, kişinin biyografisindeki önemli olaylardan biri olabilir. Ancak kurulan her şirket veya girişim, bağımsız bir ansiklopedi maddesine konu olacak ölçüde kaynak kapsamına sahip değildir.
Aynı şekilde, şirket kayda değer olsa bile kurucunun kişisel biyografisi için ayrıca kaynak gerekir.
Kurucunun şirketten bağımsız olarak ele alınması
Kaynakların kurucuyu yalnızca şirketin kuruluş cümlesinde anması sınırlı bir kapsamdır. Kişinin bağımsız biçimde ele alınabilmesi için kaynakların şu konulara yer vermesi beklenebilir:
Girişimcilik geçmişi,
Şirketi kurma süreci,
Sektöre getirdiği yaklaşım,
Önceki veya sonraki girişimleri,
Yönetim kararları,
Kamuoyunda tartışılan faaliyetleri,
Mesleki ve toplumsal etkisi,
Alanına yaptığı kalıcı katkılar.
Bu bilgilerin şirketin kendi anlatımından değil, bağımsız yayınların inceleme ve değerlendirmelerinden gelmesi önemlidir.
Birden fazla kurucunun bulunduğu şirketler
Bir şirketin birden fazla kurucusu varsa her kurucu ayrı ayrı değerlendirilir.
Kuruculardan birinin kamuoyunda daha fazla tanınması, diğer kurucuların da aynı ölçüde kayda değer olduğu anlamına gelmez. Her kişi için bağımsız kaynak kapsamı ve biyografik içerik yeterliliği ayrı olarak incelenir.
Hangi Kaynaklar Daha Güçlü Kabul Edilebilir?
Kaynakların değeri, yalnızca yayımlandıkları internet sitesine göre değil; içerik türüne, editoryal bağımsızlığa ve kapsam düzeyine göre değerlendirilir.
Ayrıntılı profil ve inceleme yazıları
Kişinin kariyerini, kararlarını, girişimlerini ve sektörel etkisini gazetecilik yöntemleriyle ele alan ayrıntılı profil yazıları güçlü kaynaklar arasında değerlendirilebilir.
Bu tür kaynaklarda yalnızca kişinin kendi açıklamalarına değil, üçüncü taraf değerlendirmelerine, geçmiş olaylara ve doğrulanabilir bilgilere de yer verilmesi kaynak değerini artırır.
Bağımsız ekonomi ve iş dünyası haberleri
Şirket satın almaları, yönetim değişiklikleri, önemli yatırımlar, hukuki süreçler veya sektörel dönüşümler hakkında hazırlanan haberler, kişiyi doğrudan ele almaları hâlinde kullanılabilir.
Ancak yalnızca şirketin yaptığı açıklamayı aktaran kısa haberler, kişisel kayda değerliği göstermek bakımından sınırlı kalabilir.
Kitaplar ve akademik yayınlar
Bir CEO’nun veya kurucunun iş dünyası, ekonomi tarihi, teknoloji, yönetim bilimi ya da sektör araştırmaları kapsamında incelendiği kitaplar ve akademik yayınlar güçlü kaynaklar olabilir.
Kaynağın bağımsız bir yazar veya araştırmacı tarafından hazırlanması ve kişinin yalnızca yüzeysel biçimde anılmaması gerekir.
Sektörel yayınlar
Editoryal denetime sahip ve kendi alanında kabul gören sektörel yayınlar da kaynak olarak değerlendirilebilir.
Bununla birlikte, şirketlerden ücret karşılığında tanıtım yayımlayan kataloglar, üyelik dergileri veya reklam temelli platformlar bağımsızlık açısından ayrıca incelenmelidir.
Hangi Kaynaklar Genellikle Yetersiz Kalır?
Şirketin resmî internet sitesi
Kurumsal internet sitesi; görev unvanı, eğitim bilgisi, şirket tarihi veya yönetim kurulu üyeliği gibi temel bilgileri doğrulayabilir. Ancak şirketin kontrolünde olduğu için kişinin bağımsız kayda değerliğini kanıtlamaz.
LinkedIn ve diğer sosyal medya hesapları
LinkedIn profilleri ve sosyal medya hesapları çoğunlukla kişilerin kendileri tarafından hazırlanır. Bu nedenle bağımsız ikincil kaynak olarak kabul edilmez.
Doğrulanmış hesaplar, kişinin kendi açıklaması veya tartışmasız bir öz tanımlama için sınırlı biçimde kullanılabilir. Ancak bu paylaşımlar üzerinden başarı, etki veya itibara ilişkin sonuç çıkarılamaz. Wikipedia’daki kaynak değerlendirmelerinde LinkedIn, genel olarak öz yayımlanmış bir kaynak olarak ele alınmaktadır.
Basın bültenleri
Basın bültenleri şirketin veya temsilcisinin hazırladığı birincil kaynaklardır. Başka internet sitelerinde yayımlanmaları, içerik üzerinde bağımsız gazetecilik çalışması yapılmadığı sürece niteliklerini değiştirmez.
Sponsorlu içerikler
“İş birliği”, “advertorial”, “tanıtım”, “marka içeriği” veya “sponsorlu” ifadeleriyle yayımlanan metinler, editoryal bağımsızlıktan yoksun olabilir. Bu içerikler, kayda değerliği göstermek amacıyla güçlü kaynaklar olarak değerlendirilmez.
Röportajlar
Röportajlar tamamen geçersiz kaynaklar değildir. Bir kişinin kendi açıklamalarını doğrulamak ve görüşlerini doğrudan aktarmak için kullanılabilir.
Ancak röportajdaki bilgilerin önemli bölümü kişinin kendi beyanlarından oluştuğu için röportajlar genellikle birincil kaynak niteliğindedir. Yalnızca röportajlardan oluşan bir kaynak tabanı, biyografinin bağımsızlığını ve kayda değerliğini ortaya koymakta yetersiz kalabilir.
Ödül listeleri ve sıralamalar
Her ödül veya liste kayda değerlik sağlamaz. Ödülün:
Bağımsız bir kuruluş tarafından verilmesi,
Seçici bir değerlendirme sürecine sahip olması,
Alanında tanınması,
Sonuçlarının bağımsız kaynaklarda ele alınması
önemlidir.
Katılım ücretiyle verilen ödüller, şirketlerin başvuru yaptığı tanıtım organizasyonları veya çok geniş katılımcı listeleri bulunan programlar sınırlı kanıt değeri taşıyabilir.
Haber Sayısı mı, Haber Niteliği mi Önemlidir?
Wikipedia değerlendirmesinde kaynakların sayısı tek başına belirleyici değildir.
Yüz farklı internet sitesinde aynı basın bülteninin yayımlanması, yüz bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez. Buna karşılık, farklı yayın kuruluşları tarafından hazırlanmış birkaç ayrıntılı ve bağımsız inceleme daha güçlü bir kaynak zemini oluşturabilir.
Kaynak analizinde şu sorular önem taşır:
Haber doğrudan kişi hakkında mı?
İçerik ne kadar ayrıntılı?
Yazar bağımsız bir değerlendirme yapmış mı?
Haber başka bir kaynaktan kopyalanmış mı?
İçerik sponsorlu mu?
Kaynakta editoryal denetim bulunuyor mu?
Metin yalnızca kişinin açıklamalarını mı aktarıyor?
İçerik biyografi yazmaya yetecek bilgi sağlıyor mu?
Ulusal Basında Yer Almak Zorunlu mudur?
Kaynakların mutlaka ulusal basında yayımlanması gerektiğine ilişkin evrensel bir kural bulunmaz. Güvenilir ve editoryal denetime sahip yerel, bölgesel veya sektörel kaynaklar da kullanılabilir.
Ancak kişinin yalnızca kendi faaliyet bölgesindeki kısa ve rutin haberlerde yer alması, geniş ölçekli biyografik kayda değerliği göstermek için yeterli olmayabilir.
Kaynağın coğrafi kapsamından çok:
Bağımsızlığı,
Güvenilirliği,
Konuyu ele alış derinliği,
Yayıncının editoryal niteliği,
Kişiye ayırdığı kapsam
değerlendirilir.
Şirket Başarısı CEO’ya Atfedilebilir mi?
Bir şirketin büyümesi, halka arz edilmesi, yüksek yatırım alması veya uluslararası pazarlara açılması doğrudan CEO’nun kişisel başarısı olarak yazılamaz.
Bu tür bir ilişkinin kurulabilmesi için güvenilir kaynakların söz konusu gelişmeyi açık biçimde yöneticinin kararları, stratejisi veya liderliğiyle ilişkilendirmesi gerekir.
Editörün şirket verilerini inceleyerek:
“Şirket onun döneminde büyüdüğü için başarılı bir yöneticidir.”
“Yatırım aldığı için sektörün öncü isimlerinden biridir.”
“Ciroyu artırdığı için etkili bir liderdir.”
gibi sonuçlar üretmesi tarafsızlık ve özgün araştırma sorunlarına yol açabilir.
Wikipedia maddeleri, editörün kişisel değerlendirmesini değil, güvenilir kaynakların yayımlanmış değerlendirmelerini aktarmalıdır.
Tarafsız Bir CEO Biyografisi Nasıl Yazılır?
Tarafsızlık, kişi hakkındaki bütün bilgilerin olumlu ve olumsuz olarak eşit sayıda verilmesi anlamına gelmez. İçeriğin ağırlığı, güvenilir kaynaklardaki yayın kapsamına göre belirlenir.
Wikipedia’nın tarafsız bakış açısı politikası, güvenilir kaynaklarda yayımlanmış önemli görüşlerin kaynaklardaki ağırlıklarıyla orantılı şekilde aktarılmasını gerektirir. Azınlıkta kalan veya sınırlı kaynak kapsamına sahip bir görüşe aşırı yer verilmesi de tarafsızlık ihlali oluşturabilir.
Kaçınılması gereken tanıtım ifadeleri
Aşağıdaki ifadeler bağımsız kaynaklarla doğrudan desteklenmediğinde tanıtım dili meydana getirebilir:
Başarılı iş insanı,
Vizyoner lider,
Sektörün öncü ismi,
Yenilikçi girişimci,
Örnek yönetici,
Saygın iş insanı,
Dünyaca tanınan CEO,
Alanında lider,
Devrim niteliğinde projelere imza atan kişi.
Bir kaynak bu ifadelerden birini kullanmış olsa bile ifade ansiklopedik metinde mutlak gerçek olarak sunulmamalıdır. Gerekli olduğu durumlarda görüşün kime ait olduğu açıkça belirtilmelidir.
Örneğin “vizyoner bir liderdir” yerine, güvenilir bir kaynağın değerlendirmesi bağlamıyla birlikte ve ölçülü şekilde aktarılabilir. Kaynaklardaki görüşleri gerçekmiş gibi sunmak yerine, görüşün sahibine atfetmek tarafsız anlatımın temel yöntemlerinden biridir.
CEO ve Kurucu Biyografisinde Hangi Bölümler Bulunabilir?
Kaynakların yeterli olması hâlinde bir biyografi aşağıdaki bölümlerden oluşabilir.
İlk yılları ve eğitimi
Bu bölümde kişinin doğum yeri, eğitim geçmişi ve kariyer öncesindeki yaşamı ele alınabilir.
Yaşayan kişilere ait doğum tarihi, aile bilgileri ve özel yaşam ayrıntıları aktarılırken yüksek kaliteli kaynaklara dayanılması ve mahremiyetin gözetilmesi gerekir.
Kariyeri
Kişinin çalıştığı kurumlar, görevleri, kurduğu şirketler ve önemli kariyer gelişmeleri kronolojik olarak açıklanabilir.
Öz geçmiş biçiminde bütün görevlerin sıralanması yerine, bağımsız kaynakların önem verdiği gelişmelere ağırlık verilmelidir.
Şirket kuruluşları ve girişimleri
Kişinin kurduğu şirketler, kuruluş süreci ve girişimlerin gelişimi güvenilir kaynaklar çerçevesinde ele alınabilir.
Bu bölüm, şirketin ürün ve hizmetlerini tanıtan bir katalog biçimine dönüştürülmemelidir.
Yönetim dönemi
CEO olarak görev yaptığı dönemde meydana gelen önemli kurumsal gelişmeler aktarılabilir. Ancak şirketin bütün başarılarının kişiye doğrudan atfedilmesinden kaçınılmalıdır.
Ödülleri ve tanınması
Yalnızca güvenilir kaynaklarla doğrulanabilen, seçici ve ansiklopedik önem taşıyan ödüllere yer verilmelidir. Küçük ölçekli sertifikaların, katılım belgelerinin veya şirket içi ödüllerin eksiksiz listelenmesi uygun değildir.
Tartışmalar ve hukuki süreçler
Kişi hakkında kamuoyuna yansımış tartışmalar, davalar veya soruşturmalar varsa bu konular yüksek kaliteli kaynaklarla, hukuki statü doğru belirtilerek ve ölçülü biçimde ele alınmalıdır.
İddia, soruşturma, dava, mahkûmiyet ve kesinleşmiş hüküm birbirinden farklı hukuki kavramlardır. Bir kişi hakkında soruşturma yürütülmesi, o kişinin suçlu olduğu anlamına gelmez.
Yaşayan Kişilerin Biyografilerinde Özel Hassasiyet
CEO ve şirket kurucularının önemli bölümü yaşayan kişiler olduğundan, biyografiler Yaşayan İnsanların Biyografileri politikası kapsamında değerlendirilir.
Bu politika, yaşayan kişiler hakkındaki içeriklerin dikkatli ve muhafazakâr biçimde yazılmasını; mahremiyetin, doğruluğun ve kaynak kalitesinin özellikle gözetilmesini gerektirir. Wikipedia kendisini bir ansiklopedi olarak tanımlar; doğrulanmamış söylentilerin veya magazin niteliğindeki iddiaların yayımlandığı bir platform olarak değil.
Olumsuz iddialar için yüksek kaliteli kaynak gereklidir
Kişinin itibarı üzerinde etkili olabilecek olumsuz bilgiler:
Açık,
Güvenilir,
Konuyla doğrudan ilgili,
Yüksek kaliteli,
Güncel bağlamı yansıtan
kaynaklara dayanmalıdır.
Kaynağı bulunmayan veya zayıf kaynaklara dayanan tartışmalı içerikler, özellikle yaşayan kişiler söz konusu olduğunda maddeden çıkarılabilir.
Özel yaşam ayrıntıları sınırsız değildir
Kişinin evlilik durumu, çocukları, sağlık bilgileri, adresi veya aile yaşamı gibi ayrıntılar yalnızca kamuya açık oldukları için otomatik olarak ansiklopedik kabul edilmez.
Bilginin hem güvenilir biçimde kaynaklandırılması hem de kişinin kamuya açık yaşamı bakımından ansiklopedik önem taşıması gerekir.
Eleştiriler Biyografiden Çıkarılabilir mi?
Bir CEO veya kurucu hakkında güvenilir kaynaklarda önemli eleştiriler bulunuyorsa, bu bilgilerin tamamen çıkarılması tarafsızlık sorununa yol açabilir.
Bir Wikipedia biyografisi yalnızca başarıların, yatırımların ve ödüllerin yer aldığı bir kurumsal öz geçmiş değildir. Kaynaklarda önemli ölçüde yer alan:
Yönetim kararlarına ilişkin eleştiriler,
İşçi veya tüketici uyuşmazlıkları,
Düzenleyici kurum kararları,
Hukuki süreçler,
Kurumsal krizler,
Kamuoyuna yansıyan tartışmalar
ansiklopedik ağırlıkları ölçüsünde ele alınabilir.
Bununla birlikte, önemsiz bir tartışmanın ayrıntılı biçimde büyütülmesi veya tek bir olumsuz haberin biyografinin merkezine yerleştirilmesi de orantısız ağırlık sorunu oluşturabilir.
Kişinin Kendi Wikipedia Maddesini Düzenlemesi
CEO, kurucu, çalışan, aile üyesi, iletişim danışmanı veya şirket temsilcisi tarafından yapılan düzenlemeler çıkar çatışması kapsamında değerlendirilebilir.
Çıkar çatışması bulunan kişinin doğrudan madde üzerinde değişiklik yapması, içeriğin tarafsızlığını zedeleyebilir. Özellikle şu müdahaleler sorun oluşturabilir:
Eleştirileri kaldırmak,
Başarıları öne çıkarmak,
Tanıtım ifadeleri eklemek,
Kaynaklarda bulunmayan bilgileri yazmak,
Şirketin ürünlerini listelemek,
Hukuki süreçleri yumuşatmak,
Rakiplerle karşılaştırma yapmak,
Kurumsal iletişim metinlerini maddeye aktarmak.
Wikipedia’nın çıkar çatışması yönergesi, kişinin dış ilişkilerinin veya mali bağlantılarının düzenlemelerini etkileyebileceği durumlarda doğrudan düzenleme yapılmasını ciddi biçimde caydırır. Wikimedia kullanım şartları ayrıca ücret karşılığı katkı sunan kişilerin işveren, müşteri ve ilgili bağlantılarını açıklamasını gerektirir.
Ücretli Editörlük ve Açıklama Yükümlülüğü
Wikipedia’da ücretli katkı sunmak, bağlantıların gizlenebileceği anlamına gelmez.
Bir şirket, kişi veya temsilci adına ücret karşılığında düzenleme yapan editörün ilgili işverenini, müşterisini ve bağlantısını açıklaması gerekir. Açıklanmayan ücretli katkılar, Wikimedia kullanım şartlarının ihlali olarak değerlendirilebilir.
Açıklama yapılması ise:
Maddenin kabul edileceğini,
İçeriğin silinmeyeceğini,
Değişikliklerin korunacağını,
Eleştirilerin kaldırılabileceğini,
Editörlerin önerileri kabul edeceğini
garanti etmez.
Maddenin içeriği, editörü kimin görevlendirdiğinden bağımsız olarak Wikipedia politikalarına göre değerlendirilir.
CEO ve Kurucu Maddelerinin Silinme Nedenleri
Yetersiz kişisel kaynak
Kaynakların şirketi ele alması, ancak kişi hakkında ayrıntılı bilgi vermemesi en yaygın sorunlardan biridir.
Unvana dayalı kayda değerlik iddiası
Kişinin yalnızca CEO, kurucu veya yönetim kurulu başkanı olması, biyografik kayda değerlik için yeterli görülmeyebilir.
Basın bültenlerine dayalı içerik
Maddenin kaynaklarının büyük bölümünün şirket açıklamalarından veya çoğaltılmış basın bültenlerinden oluşması, bağımsızlık sorununa yol açar.
Reklam ve öz geçmiş dili
Maddenin kurumsal biyografi, öz geçmiş veya tanıtım metni biçiminde hazırlanması silinme ya da kapsamlı düzenleme gerekçesi olabilir.
Kaynakların kişiden değil şirketten söz etmesi
Bir şirket hakkında yayımlanan her haber, şirketin CEO’su için kaynak oluşturmaz. Kişinin haberde yalnızca unvanıyla anılması, ayrıntılı kişisel kapsam sayılmaz.
Doğrulanamayan başarı iddiaları
“Şirketi sektör lideri yaptı”, “uluslararası başarı kazandı” veya “önemli bir dönüşüme öncülük etti” gibi iddialar bağımsız kaynaklarla açıkça desteklenmelidir.
Tek olaya bağlı görünürlük
Kişinin yalnızca bir kriz, yatırım, ödül veya açıklama nedeniyle kısa süreli olarak haberlerde yer alması, kalıcı biyografik kayda değerlik için yeterli olmayabilir.
Çıkar çatışmalı oluşturma süreci
Maddenin kişi veya şirket adına hareket eden hesaplar tarafından tanıtım amacıyla oluşturulduğunun anlaşılması, içeriğin daha sıkı incelenmesine ve doğrudan düzenlemelerin geri alınmasına neden olabilir.
Wikipedia Öncesinde Kaynak Analizi Nasıl Yapılır?
Bir CEO veya kurucu hakkında madde hazırlanmadan önce kaynaklar sistematik biçimde incelenmelidir.
Birinci aşama: Kaynakların sınıflandırılması
Kaynaklar şu gruplara ayrılabilir:
Bağımsız ve ayrıntılı ikincil kaynaklar,
Bağımsız ancak kısa haberler,
Röportajlar,
Şirket açıklamaları,
Basın bültenleri,
Sponsorlu içerikler,
Sosyal medya ve kişisel profiller,
Resmî kayıtlar ve kurumsal belgeler.
İkinci aşama: Kişisel kapsamın belirlenmesi
Her kaynakta kişinin ne ölçüde ele alındığı incelenmelidir.
Kaynak:
Kişiyi doğrudan mı konu alıyor?
Yalnızca şirketten mi söz ediyor?
Kişinin adı kaç kez geçiyor?
Kariyerine ilişkin özgün bilgi içeriyor mu?
Bağımsız bir değerlendirme sunuyor mu?
Madde içinde kullanılabilecek somut bilgiler sağlıyor mu?
Üçüncü aşama: Kaynak bağımsızlığının incelenmesi
İçeriğin kim tarafından hazırlandığı ve yayımlanma nedeni değerlendirilmelidir.
Bir içerik görünüşte haber formatında olsa bile şirket tarafından hazırlanmış, ücretli olarak yayımlanmış veya basın bülteninden kopyalanmış olabilir.
Dördüncü aşama: Biyografi oluşturma kapasitesinin ölçülmesi
Kaynakların yalnızca kayda değerlik iddiası için değil, dengeli ve doğrulanabilir bir biyografi yazmak için de yeterli olması gerekir.
Kişinin hayatı, kariyeri ve faaliyetleri hakkında güvenilir bilgi bulunmuyorsa kaynak sayısı fazla görünse bile ansiklopedik bir biyografi oluşturmak mümkün olmayabilir.
CEO ve Kurucular İçin Sık Yapılan Yanlış Varsayımlar
“Şirketimizin Wikipedia sayfası varsa CEO’nun da olmalıdır.”
Şirket ve CEO ayrı konulardır. Her birinin kayda değerliği kendi kaynakları üzerinden değerlendirilir.
“Ulusal basında haberimiz çıktıysa kriterler karşılanmıştır.”
Ulusal basında yer almak tek başına yeterli değildir. İçeriğin bağımsız, ayrıntılı ve doğrudan kişi hakkında olması gerekir.
“Kişinin çok sayıda ödülü var.”
Ödüllerin niteliği, seçiciliği, bağımsızlığı ve güvenilir kaynaklardaki karşılığı değerlendirilir.
“Şirket çok yüksek ciroya sahip.”
Ciro, şirketin ekonomik büyüklüğünü gösterebilir. Ancak kişinin biyografik kayda değerliğini doğrudan kanıtlamaz.
“Google’da kişi hakkında yüzlerce sonuç bulunuyor.”
Arama sonucu sayısı, kaynak kalitesini göstermez. Sonuçların önemli bölümü kopya haberlerden, sosyal medya profillerinden, şirket açıklamalarından veya rehber sitelerden oluşabilir.
“Yabancı basında bir haber bulunması yeterlidir.”
Kaynağın yabancı olması otomatik olarak daha güvenilir olduğu anlamına gelmez. Yayının editoryal yapısı, bağımsızlığı ve kişiyi ele alış kapsamı incelenmelidir.
“Röportajlarda kişinin bütün hayatı anlatılıyor.”
Röportajlar kapsamlı bilgi içerebilir; ancak bilgilerin büyük bölümü kişinin kendi anlatımına dayanır. Bağımsız ikincil kaynakların yerini tek başına tutmaz.
Farklı Dil Sürümlerinde Kriterler Değişebilir mi?
Wikipedia’nın farklı dil sürümleri kendi toplulukları, yönergeleri ve editoryal uygulamaları doğrultusunda çalışır.
Türkçe, İngilizce, Almanca veya başka bir dilde bir maddenin bulunması, aynı konunun diğer dil sürümlerinde otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez.
Bir dil sürümündeki madde:
Diğer dilde kaynak olarak kullanılamaz,
Kayda değerliğin otomatik kanıtı değildir,
Aynı içerikle doğrudan aktarılmamalıdır,
İlgili dil topluluğunun politikalarına göre yeniden değerlendirilir.
Açık wiki sayfaları öz yayımlanmış içerik niteliği taşıdığı için bir Wikipedia maddesi, başka bir Wikipedia maddesindeki iddiaların doğrulanmasında kaynak olarak kullanılmamalıdır.
CEO veya Kurucu İçin Kayda Değerlik Kontrol Soruları
Bir kişi hakkında Wikipedia maddesi düşünülürken şu sorular değerlendirilebilir:
Kişi hakkında birden fazla bağımsız ve güvenilir kaynak bulunuyor mu?
Kaynaklar doğrudan kişiyi mi ele alıyor?
İçerikler kısa isim geçişlerinden daha kapsamlı mı?
Kaynaklar şirket açıklamalarından bağımsız mı?
Farklı yayın kuruluşları özgün içerikler hazırlamış mı?
Kaynaklar kişinin kariyerini açıklamaya yeterli mi?
Kişinin sektörel etkisi bağımsız kaynaklar tarafından değerlendirilmiş mi?
İçerik yalnızca olumlu tanıtım materyallerine mi dayanıyor?
Eleştiriler ve tartışmalar dengeli şekilde kaynaklandırılabilir mi?
Biyografi, kişinin öz geçmişinin kopyası olmadan yazılabilir mi?
Yaşayan kişi politikalarına uygun yüksek kaliteli kaynaklar bulunuyor mu?
Kişi ile şirketin kayda değerliği birbirinden ayrılabiliyor mu?
Bu sorulara verilen olumlu yanıtlar, kaynak altyapısının daha güçlü olduğunu gösterebilir. Bununla birlikte, kayda değerlik değerlendirmesi mekanik bir puanlama sistemi değildir. Nihai değerlendirme kaynakların bütünü ve Wikipedia topluluğunun politikaları üzerinden yapılır.
CEO veya şirket kurucusu olmak, bir kişinin iş dünyasındaki görevini ve sorumluluk alanını gösterir; ancak tek başına ansiklopedik kayda değerlik oluşturmaz.
Wikipedia açısından belirleyici olan kişinin unvanı, şirket hissesi, takipçi sayısı, serveti veya kurumsal tanınırlığı değil; bağımsız, güvenilir ve ayrıntılı kaynaklarda ne ölçüde ele alındığıdır.
Şirket ile kişi arasında yakın bir ilişki bulunsa da iki konu ayrı değerlendirilmelidir. Şirket hakkındaki kaynakların kişisel biyografiye aktarılması veya şirketin başarılarının doğrudan yöneticiye atfedilmesi, kaynak sentezi ve tarafsızlık sorunlarına yol açabilir.
Kaynakların büyük bölümü şirket açıklamaları, röportajlar, sosyal medya profilleri, basın bültenleri veya sponsorlu içeriklerden oluşuyorsa bağımsız kayda değerlik yeterince gösterilemeyebilir. Buna karşılık, kişinin kariyerini ve etkisini farklı dönemlerde ayrıntılı biçimde ele alan bağımsız yayınlar, ansiklopedik bir biyografinin temelini oluşturabilir.
Her durumda biyografinin doğrulanabilir, ölçülü, kaynaklarla orantılı ve tanıtım dilinden uzak olması gerekir. Yaşayan kişiler hakkında tartışmalı veya itibarı etkileyebilecek bilgiler ise daha yüksek kaynak kalitesi ve daha dikkatli bir anlatım gerektirir.
