Wikipedia Politikacı Sayfası Oluşturma Danışmanlık Hizmeti

Wikipedia’da bir politikacı hakkında madde oluşturulabilmesi; kişinin yalnızca siyasi görevine, adaylığına veya kamuoyundaki görünürlüğüne değil, bağımsız ve güvenilir kaynaklarda kapsamlı biçimde ele alınmasına, bilgilerin doğrulanabilir olmasına ve biyografinin tarafsız bir ansiklopedi diliyle hazırlanmasına bağlıdır. Bu rehber; politikacı biyografilerinin değerlendirilme ölçütlerini, kaynak gerekliliklerini, içerik sınırlarını ve profesyonel danışmanlık sürecinin kapsamını açıklamaktadır.

Wikipedia’da Politikacı Sayfası Oluşturmak Ne Anlama Gelir?

Wikipedia’da bir politikacı hakkında sayfa oluşturulması, kişiye ait resmî bir tanıtım profili hazırlanması anlamına gelmez. Wikipedia; siyasi kişilerin faaliyetlerini duyurmak, seçim kampanyalarını desteklemek, kamuoyu algısını yönetmek veya kişisel itibarı güçlendirmek amacıyla kullanılabilecek bir platform değildir.

Bir politikacı hakkında hazırlanacak madde, kişinin siyasi kariyerini ve kamusal faaliyetlerini bağımsız kaynaklarda yayımlanmış bilgiler üzerinden açıklayan ansiklopedik bir biyografi niteliğinde olmalıdır.

Bu nedenle bir Wikipedia politikacı maddesi:

• Seçim kampanyası metni gibi hazırlanmamalıdır.

• Kişinin kendi açıklamalarına dayandırılmamalıdır.

• Parti propagandası içermemelidir.

• Başarıları abartılı ifadelerle sunmamalıdır.

• Eleştiri ve tartışmaları kaynaklarda yer aldığı ölçüde dışlamamalıdır.

• Doğrudan siyasi iletişim veya itibar yönetimi amacı taşımamalıdır.

Wikipedia’daki kayda değerlik yaklaşımı, bir kişinin güvenilir ve bağımsız ikincil kaynaklarda belirli bir süre boyunca anlamlı ölçüde ele alınıp alınmadığını inceler. Yalnızca tanınmış olmak, sosyal medyada geniş bir takipçi kitlesine sahip olmak veya siyasi bir görev için aday gösterilmek tek başına yeterli kabul edilmez.

Her Politikacı Wikipedia Sayfası İçin Uygun mudur?

Her siyasi parti üyesi, belediye meclisi adayı, milletvekili adayı, parti yöneticisi veya yerel siyasetçi otomatik olarak bağımsız bir Wikipedia maddesine uygun hâle gelmez.

Değerlendirme yapılırken kişinin unvanından çok, kamusal ve tarihsel öneminin güvenilir kaynaklara nasıl yansıdığı incelenir.

Aşağıdaki durumlar kayda değerlik değerlendirmesinde dikkate alınabilir:

• Ulusal veya bölgesel ölçekte seçilmiş bir kamu görevinde bulunmak,

• Parlamento, hükûmet veya yerel yönetim düzeyinde belirgin bir siyasi sorumluluk üstlenmek,

• Siyasi kararları veya çalışmaları nedeniyle bağımsız basında kapsamlı biçimde incelenmek,

• Belirli bir siyasi hareketin, reformun veya kamusal tartışmanın önemli aktörlerinden biri olmak,

• Siyasi kariyerinin farklı dönemlerinde süreklilik gösteren bağımsız medya ilgisine konu olmak,

• Kamu politikaları, seçimler veya siyasi olaylar bağlamında kaynaklarda ayrıntılı biçimde değerlendirilmek.

Bununla birlikte, yukarıdaki unsurlardan birinin bulunması sayfanın kesin olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Her konu, mevcut kaynakların kapsamı ve niteliği üzerinden ayrı olarak değerlendirilir.

Tek Başına Yeterli Olmayabilecek Durumlar

Aşağıdaki unsurlar, ek kaynak desteği bulunmadığında politikacı biyografisi için yeterli görülmeyebilir:

• Bir siyasi partiye üye olmak,

• Parti teşkilatında sınırlı veya yerel bir görev üstlenmek,

• Milletvekili ya da belediye başkanı adayı olmak,

• Seçim kampanyası yürütmek,

• Parti listesinde yer almak,

• Siyasi açıklamaların haber sitelerinde kısa biçimde aktarılması,

• Sosyal medyada yüksek takipçi sayısına ulaşmak,

• Kişisel internet sitesine veya resmî öz geçmişe sahip olmak,

• Yerel basında çoğunlukla aynı açıklamaların yayımlanması,

• Parti tarafından yayımlanan tanıtım içeriklerinde yer almak.

Wikipedia bakımından temel soru, kişinin siyasi alanda faaliyet gösterip göstermediği değil; bağımsız kaynakların bu kişi hakkında ansiklopedik bir biyografi yazılmasına yetecek kapsamda bilgi sunup sunmadığıdır.

Politikacılar İçin Kayda Değerlik Nasıl Değerlendirilir?

Kayda değerlik, yalnızca kaynak sayısına göre belirlenen sayısal bir ölçüt değildir. Çok sayıda zayıf, kısa veya birbirinin tekrarı niteliğindeki haber, birkaç kapsamlı ve bağımsız kaynağın yerini tutmayabilir.

Değerlendirmede başlıca şu unsurlar incelenir:

Kaynakların Bağımsızlığı

Kaynağın politikacıdan, siyasi partisinden, seçim kampanyasından ve bağlı kuruluşlardan editoryal olarak bağımsız olması gerekir.

Bağımsız kabul edilmeyebilecek kaynaklara şunlar örnek gösterilebilir:

• Politikacının resmî internet sitesi,

• Siyasi partinin internet sitesi,

• Belediye veya kamu kurumu tarafından yayımlanan öz geçmiş,

• Seçim kampanyası sayfaları,

• Basın bültenleri,

• Politikacının sosyal medya hesapları,

• Parti yayın organları,

• Politikacının kendi yazdığı kitaplar ve makaleler,

• Kişinin kontrolündeki kuruluşların yayımları.

Bu kaynaklar belirli bilgilerin doğrulanmasında sınırlı biçimde kullanılabilse de kişinin genel kayda değerliğini tek başına kanıtlamaz.

Kaynakların Güvenilirliği

Kaynakların editoryal denetim, doğrulama süreci, yayın geçmişi ve kurumsal sorumluluk bakımından güvenilir olması beklenir.

Genellikle daha güçlü kabul edilen kaynak türleri şunlardır:

• Ulusal veya köklü bölgesel gazeteler,

• Haber ajansları,

• Editoryal denetime sahip dergiler,

• Akademik yayınlar,

• Siyasi tarih kitapları,

• Bağımsız araştırma kuruluşlarının raporları,

• Parlamento ve seçim süreçlerini inceleyen nitelikli yayınlar,

• Tanınmış televizyon ve haber kuruluşlarının dosya haberleri.

Bir internet sitesinin haber formatında yayın yapması, o kaynağın otomatik olarak güvenilir kabul edilmesini sağlamaz. İçeriğin kim tarafından hazırlandığı, editoryal denetimden geçip geçmediği ve yayınevinin konu üzerindeki itibarı ayrıca incelenir.

Kaynakların Konuyu Ele Alma Derinliği

Bir kaynağın yalnızca politikacının adını anması, seçim sonucunu listelemesi veya kısa bir açıklamasını aktarması kapsamlı inceleme olarak değerlendirilmez.

Daha güçlü kaynaklarda genellikle şu tür içerikler bulunur:

• Siyasi kariyerin ayrıntılı biçimde incelenmesi,

• Alınan kararların veya yürütülen politikaların değerlendirilmesi,

• Kişinin siyasi etkisinin analiz edilmesi,

• Seçim performansının bağlam içinde ele alınması,

• Siyasi görüşlerinin bağımsız gazeteciler veya araştırmacılar tarafından incelenmesi,

• Tartışmaların ve eleştirilerin farklı görüşlerle birlikte aktarılması,

• Kişinin belirli bir tarihsel veya siyasi süreçteki rolünün açıklanması.

Kaynakların Sürekliliği

Sadece adaylık veya seçim dönemi sırasında oluşan kısa süreli medya görünürlüğü, kalıcı kayda değerlik için yeterli olmayabilir.

Kaynakların:

• Farklı tarihlerde yayımlanmış olması,

• Siyasi kariyerin birden fazla dönemini kapsaması,

• Tek bir olayın tekrarından ibaret olmaması,

• Farklı ve bağımsız yayın kuruluşlarından gelmesi

değerlendirmeyi güçlendirebilir.

Seçilmiş Olmak Otomatik Kayda Değerlik Sağlar mı?

Seçilmiş siyasi görevler, kişinin kamusal önemini gösteren güçlü unsurlardan biri olabilir. Ancak Wikipedia’daki değerlendirmeler, dil sürümüne ve topluluk uygulamalarına göre farklılaşabilir.

Milletvekili, senatör, bakan, belediye başkanı veya benzeri üst düzey bir göreve seçilmiş kişiler hakkında bağımsız madde oluşturulması çoğu durumda daha savunulabilir olabilir. Bununla birlikte, yalnızca görev kaydının bulunması içerik kalitesi ve doğrulanabilirlik sorunlarını ortadan kaldırmaz.

Bir politikacı hakkında madde oluşturulurken yine de şu soruların yanıtlanması gerekir:

• Biyografik bilgiler güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyor mu?

• Görev dönemi hakkında bağımsız kaynaklar bulunuyor mu?

• Siyasi faaliyetler tarafsız biçimde aktarılabiliyor mu?

• Maddede kullanılabilecek bilgi yalnızca resmî öz geçmişten mi oluşuyor?

• Kişi hakkında kaynaklarda yer alan önemli eleştiriler veya tartışmalar var mı?

• Madde, yalnızca görev ve seçim sonuçlarının sıralandığı bir öz geçmişe mi dönüşüyor?

Wikipedia maddesi, seçim tutanağının veya kurumsal öz geçmişin yeniden yazılmış biçimi olmamalıdır.

Siyasi Adaylar İçin Wikipedia Sayfası Oluşturulabilir mi?

Bir kişinin milletvekili, belediye başkanı, cumhurbaşkanı veya parti yöneticiliği için aday olması, tek başına bağımsız bir Wikipedia maddesi oluşturulmasını gerektirmez.

Adaylar bakımından değerlendirme yapılırken:

• Adaylık öncesindeki kamusal kariyer,

• Bağımsız kaynaklarda yer alan kapsamlı biyografik incelemeler,

• Kişinin siyasi veya toplumsal etkisi,

• Seçim sürecindeki rolü,

• Adaylığın ulusal veya bölgesel önemi,

• Kaynakların seçim kampanyasından bağımsızlığı

dikkate alınır.

Sadece aday tanıtım sayfası, kampanya haberleri, miting açıklamaları ve parti duyuruları bulunuyorsa oluşturulan madde seçim propagandası, erken oluşturulmuş biyografi veya yetersiz kaynaklandırılmış içerik olarak değerlendirilebilir.

Yaşayan Politikacıların Biyografilerinde Özel Hassasiyet

Hayatta olan politikacılar hakkında yazılan maddeler, Wikipedia’nın yaşayan kişilere ilişkin koruyucu yaklaşımı nedeniyle daha sıkı kaynaklandırma gerektirir.

Özellikle şu bilgiler için yüksek nitelikli kaynaklar kullanılmalıdır:

• Suçlama ve soruşturmalar,

• Yolsuzluk iddiaları,

• Mal varlığı tartışmaları,

• Kişisel ilişkiler,

• Sağlık bilgileri,

• Etnik veya dinî kimlik,

• Siyasi görüşlere ilişkin yorumlar,

• Disiplin veya ihraç süreçleri,

• Hukuki uyuşmazlıklar,

• Seçim usulsüzlüğü iddiaları,

• Kamuoyunda tartışma yaratan açıklamalar.

Kaynağı bulunmayan veya zayıf kaynaklara dayanan tartışmalı ifadeler, yaşayan kişilerin biyografilerinden çıkarılabilir. Wikipedia’nın güvenilirliğini sağlayan temel mekanizmalardan biri, iddiaların dipnotlarla izlenebilir olması ve doğrulanamayan içeriklerin kaldırılabilmesidir.

Olumsuz Bilgilerin Tamamen Çıkarılması Doğru mudur?

Tarafsızlık, politikacı hakkındaki bütün olumsuz bilgilerin kaldırılması anlamına gelmez. Aynı şekilde, eleştirilerin gereğinden fazla büyütülmesi de tarafsızlıkla bağdaşmaz.

Bir tartışmanın maddeye eklenebilmesi için:

• Güvenilir kaynaklarda yer alması,

• Kişinin siyasi kariyeri açısından anlamlı olması,

• Geçici veya önemsiz bir polemiğe dayanmaması,

• Kaynakların görüşlerinin doğru biçimde aktarılması,

• İlgili kişinin yanıtına veya karşı görüşlere uygun ağırlık verilmesi

gerekir.

Eleştiri ve tartışmalar, kaynaklardaki önemleriyle orantılı biçimde ele alınmalıdır. Wikipedia’nın tarafsızlık ilkesi, önemli görüşlerin güvenilir kaynaklardaki ağırlıklarına göre adil ve dengeli şekilde temsil edilmesini amaçlar.

Politikacı Maddelerinde Tarafsız Dil Nasıl Kurulur?

Siyasi biyografilerde kullanılan dil, maddenin değerlendirilmesinde belirleyici unsurlardan biridir.

Aşağıdaki türde ifadeler ansiklopedik kabul edilmez:

• “Başarılı siyasetçi”

• “Halkın sevdiği lider”

• “Önemli projelere imza attı”

• “Bölgesine büyük hizmetlerde bulundu”

• “Örnek belediyecilik anlayışı geliştirdi”

• “Siyasetin yükselen yıldızı”

• “Vizyoner politikacı”

• “Tarihi bir başarı elde etti”

• “Rakiplerine büyük fark attı”

• “Halkın takdirini kazandı”

Bu tür yargılar, kaynağa dayansa bile Wikipedia anlatıcısının kesin hükmü şeklinde sunulmamalıdır.

Tarafsız bir madde:

• Değerlendirme yerine doğrulanabilir olgulara dayanır.

• Sıfat kullanımını sınırlar.

• Başarı iddialarını ölçülebilir sonuçlarla açıklar.

• Görüşleri ilgili kaynağa atfeder.

• Siyasi sloganları ansiklopedik gerçek gibi sunmaz.

• Kişinin kendi beyanları ile bağımsız değerlendirmeleri birbirinden ayırır.

• Tartışmalı konularda farklı görüşlere kaynakları ölçüsünde yer verir.

Örneğin “başarılı bir belediye başkanlığı dönemi geçirdi” ifadesi yerine, görev süresi, seçim sonuçları, uygulanan projeler ve bunların bağımsız kaynaklardaki değerlendirmeleri aktarılmalıdır.

Politikacı Wikipedia Maddesinde Hangi Bölümler Bulunabilir?

Madde yapısı, kişinin siyasi kariyerine ve kaynakların sunduğu bilgilere göre değişir. Her politikacı için aynı başlıkların kullanılması zorunlu değildir.

Uygun kaynaklar bulunması hâlinde şu bölümler oluşturulabilir:

Giriş Bölümü

Giriş paragrafında kişinin:

• Tam adı,

• Doğum tarihi ve yeri,

• Mesleği,

• Siyasi partisi,

• Üstlendiği başlıca görevler,

• Kayda değerliğini oluşturan temel siyasi rolü

kısa ve tarafsız biçimde açıklanabilir.

Giriş bölümü bir öz geçmiş özeti veya seçim sloganı gibi yazılmamalıdır.

İlk Yılları ve Eğitimi

Bu bölümde doğrulanabilir olması kaydıyla:

• Doğum bilgileri,

• Aile geçmişinin kamuya açık ve ilgili kısımları,

• Eğitim hayatı,

• Mesleki geçmişi,

• Siyaset öncesi çalışmaları

yer alabilir.

Kişinin özel hayatına ilişkin ansiklopedik önem taşımayan ayrıntılar eklenmemelidir.

Siyasi Kariyeri

Siyasi kariyer kronolojik veya tematik olarak yapılandırılabilir.

Bu bölümde:

• Partiye katılım süreci,

• Parti içindeki görevleri,

• Seçimlere katılımı,

• Seçilmiş olduğu görevler,

• Meclis veya belediye çalışmaları,

• Komisyon üyelikleri,

• Bakanlık veya yönetim görevleri,

• Parti değişiklikleri,

• Siyasi girişimleri

kaynaklara dayanarak açıklanabilir.

Seçimler

Seçim sonuçları güvenilir resmî kayıtlar ve bağımsız kaynaklarla doğrulanabilir.

Ancak madde yalnızca oy oranları, adaylıklar ve seçim sonuçlarından oluşmamalıdır. Tablolar, biyografinin yerini almamalı; siyasi kariyeri destekleyici bilgi olarak kullanılmalıdır.

Siyasi Görüşleri

Bir politikacının görüşleri:

• Kendi konuşmalarına,

• Parti programına,

• Meclis tutanaklarına,

• Güvenilir röportajlara,

• Bağımsız siyasi analizlere

dayanılarak aktarılabilir.

Kişinin ideolojik konumu, kaynaklarda açıkça tanımlanmıyorsa Wikipedia editörünün kendi yorumuyla belirlenmemelidir. Örneğin bir politikacı, editörün değerlendirmesiyle “milliyetçi”, “liberal”, “muhafazakâr” veya “popülist” olarak sınıflandırılmamalıdır.

Politikaları ve Uygulamaları

Görev döneminde uygulanan politikalar; hedefleri, kapsamı, sonuçları ve bağımsız değerlendirmeleriyle birlikte açıklanabilir.

Bu bölümde yalnızca kurumun tanıtım metinlerine yer verilmesi uygun değildir. Politikanın etkileri konusunda bağımsız kaynakların değerlendirmeleri de dikkate alınmalıdır.

Tartışmalar ve Eleştiriler

Kişinin siyasi kariyerinde kalıcı önem taşıyan tartışmalar, güvenilir kaynaklara dayanıyorsa madde içinde yer alabilir.

Her olumsuz haber için ayrı bir bölüm oluşturulması gerekmez. Tartışmalar çoğu zaman ilgili kariyer dönemi veya konu başlığı altında bağlamıyla birlikte açıklanabilir.

Kişisel Yaşamı

Kişisel yaşamla ilgili bilgiler yalnızca kamuya açık, doğrulanabilir ve biyografi açısından anlamlı olduğunda eklenmelidir.

Aile üyelerinin isimleri, çocukların özel bilgileri veya kişinin siyasi kariyeriyle ilgisiz ayrıntılar gereksiz mahremiyet ihlali oluşturabilir.

Ödüller ve Eserler

Ödüller, kitaplar, makaleler veya diğer çalışmalar bulunuyorsa bunların seçilme ölçütü ansiklopedik önem ve doğrulanabilirlik olmalıdır.

Parti teşkilatlarından alınan teşekkür belgeleri, katılım sertifikaları veya rutin protokol ödülleri kapsamlı biçimde listelenmemelidir.

Politikacı Maddelerinde Kaynak Analizi

Kaynak analizi, politikacı hakkında bulunan her bağlantının eşit değerde kabul edilmesi anlamına gelmez. Kaynaklar işlevlerine göre sınıflandırılmalıdır.

Birincil Kaynaklar

Birincil kaynaklar doğrudan kişi veya kurum tarafından oluşturulur.

Örnekler:

• Resmî öz geçmiş,

• Parlamento profili,

• Belediye sayfası,

• Parti profili,

• Seçim beyannamesi,

• Meclis konuşması,

• Sosyal medya açıklaması,

• Basın toplantısı,

• Mahkeme kararı,

• Resmî Gazete kaydı.

Bu kaynaklar belirli olguların doğrulanmasında kullanılabilir. Ancak kişinin siyasi öneminin bağımsız biçimde değerlendirilmesini sağlamaz.

İkincil Kaynaklar

İkincil kaynaklar, konuyu bağımsız biçimde analiz eden veya değerlendiren yayınlardır.

Örnekler:

• Siyasi analiz yazıları,

• Gazete dosyaları,

• Biyografik incelemeler,

• Akademik makaleler,

• Tarih ve siyaset kitapları,

• Bağımsız araştırma raporları,

• Seçim analizi çalışmaları.

Kayda değerlik değerlendirmesinde genellikle en belirleyici kaynaklar bunlardır.

Üçüncül Kaynaklar

Ansiklopediler, biyografi sözlükleri, veri tabanları ve derleme eserler üçüncül kaynaklara örnek verilebilir.

Bu kaynaklar genel bilgi sağlamada yararlı olmakla birlikte, her durumda ayrıntılı kaynaklandırmanın yerini tutmaz.

Haber Sayısının Fazla Olması Neden Yeterli Olmayabilir?

Bir politikacı hakkında yüzlerce bağlantı bulunması, otomatik olarak güçlü bir kaynak altyapısı bulunduğunu göstermez.

Çünkü içeriklerin önemli bir bölümü:

• Aynı haber ajansı metninin kopyası olabilir.

• Politikacının açıklamasını tekrar edebilir.

• Seçim takvimi veya aday listesi duyurusu olabilir.

• Yalnızca kişinin adını içerebilir.

• Basın bülteninden üretilmiş olabilir.

• Sponsorlu içerik niteliği taşıyabilir.

• Aynı olayın farklı sitelerde yayımlanmasından oluşabilir.

Kaynak analizinde bağlantı sayısından çok özgünlük, bağımsızlık, kapsam ve editoryal nitelik dikkate alınır.

Yerel Basın Kaynakları Kullanılabilir mi?

Yerel basın kaynakları kategorik olarak geçersiz değildir. Özellikle belediye başkanları, ilçe yöneticileri ve bölgesel siyasetçiler hakkında önemli bilgiler yerel gazetelerde bulunabilir.

Ancak yerel kaynaklar değerlendirilirken:

• Yayının kurumsal geçmişi,

• Haberlerin imzalı olup olmadığı,

• Editoryal denetim,

• Politikacı veya belediye ile mali ilişki,

• İçeriğin basın bülteni niteliği,

• Haberlerin birbirinden bağımsız olup olmadığı,

• Yalnızca olumlu tanıtım içerikleri yayımlanıp yayımlanmadığı

incelenmelidir.

Yerel yayınların birbirinin aynısı olan haberleri, bağımsız ve çoğul kaynak desteği olarak değerlendirilmez.

Röportajlar Kayda Değerlik Sağlar mı?

Röportajlar, politikacının görüşlerini doğrulamak için yararlı olabilir. Ancak röportajdaki bilgilerin büyük bölümü kişinin kendi anlatımına dayanır.

Bu nedenle röportajlar:

• Siyasi görüşlerin aktarılmasında,

• Kişinin kendi açıklamalarının doğrulanmasında,

• Belirli olaylara verdiği yanıtların gösterilmesinde

kullanılabilir.

Buna karşılık, kayda değerliği tek başına kanıtlamaları sınırlıdır. Özellikle ücretli, sponsorlu veya soru-cevap formatındaki tanıtım röportajları bağımsız inceleme olarak kabul edilmeyebilir.

Basın Bültenleri ve Sponsorlu Haberler Kullanılabilir mi?

Basın bültenleri, siyasi iletişim ekipleri veya kurumlar tarafından hazırlanan içeriklerdir. Haber sitesinde yayımlanmış olmaları bunları bağımsız gazetecilik ürünü hâline getirmez.

Aşağıdaki işaretler içeriğin tanıtım amaçlı olabileceğini gösterebilir:

• Metnin farklı sitelerde kelimesi kelimesine yayımlanması,

• Aşırı övgü içeren ifadeler,

• Yazar veya editör bilgisinin bulunmaması,

• “Advertorial”, “sponsorlu”, “iş birliği” veya benzeri ibareler,

• Kaynağın yalnızca kişinin beyanlarına dayanması,

• İçeriğin seçim kampanyasıyla eş zamanlı yayımlanması,

• Haber metninin iletişim bilgileri veya çağrı ifadeleri içermesi.

Bu tür içerikler, bağımsız kaynak gerekliliğini karşılamayabilir.

Politikacı Sayfalarında Çıkar Çatışması

Politikacının kendisi, ailesi, çalışanları, danışmanları, parti görevlileri, seçim kampanyası ekibi ve ücretli temsilcileri konuya ilişkin çıkar çatışması içinde olabilir.

Çıkar çatışması bulunan kişilerin doğrudan düzenleme yapması:

• Tanıtım dilinin maddeye yansımasına,

• Eleştirilerin çıkarılmasına,

• Kaynakların seçici kullanılmasına,

• Tartışmaların küçümsenmesine,

• Başarıların orantısız biçimde öne çıkarılmasına,

• Editör topluluğunun güven kaybına

neden olabilir.

Wikipedia’daki çıkar çatışması yaklaşımı, kişinin dış ilişkilerini veya mali bağlarını kullanarak ansiklopedi içeriğini yönlendirmesini sakıncalı görür. Ücret karşılığı yapılan katkılarda işveren, müşteri ve bağlantıların açıklanmasına ilişkin şeffaflık yükümlülükleri bulunmaktadır.

Ücretli Danışmanlık Yasak mıdır?

Wikipedia ile ilgili ücretli araştırma, kaynak analizi, politika değerlendirmesi veya metin danışmanlığı yapılması ile gizli ve yanıltıcı editörlük faaliyetleri aynı değildir.

Ücretli katkılarda temel konular şunlardır:

• Mali ilişkinin gizlenmemesi,

• Sahte hesap kullanılmaması,

• Topluluk süreçlerinin yanıltılmaması,

• Maddenin kabul edileceğine dair garanti verilmemesi,

• Eleştirilerin sistematik biçimde kaldırılmaması,

• Politikacının talimatlarının ansiklopedik politikalardan üstün tutulmaması.

Geçmişte gizli ücretli editörlük ağları ve çoklu hesap kullanımı, geniş kapsamlı engelleme ve silme süreçlerine yol açmıştır.

Politikacı Maddelerinde Sık Yapılan Hatalar

Öz Geçmişin Wikipedia Metnine Dönüştürülmesi

Kurumsal öz geçmişler genellikle kişinin eğitimini, görevlerini ve başarılarını olumlu bir çerçevede sunar. Bu metinlerin küçük değişikliklerle Wikipedia’ya aktarılması tarafsız bir biyografi oluşturmaz.

Seçim Öncesinde Sayfa Açılması

Seçim döneminde oluşturulan politikacı maddeleri, kampanya faaliyeti veya tanıtım girişimi olarak değerlendirilebilir. Özellikle kişi daha önce bağımsız kaynaklarda kapsamlı biçimde incelenmemişse silinme riski artabilir.

Kaynakların Sadece Parti ve Belediye Sitelerinden Alınması

Resmî kaynaklar görev ve tarih bilgilerini doğrulayabilir. Ancak tüm maddenin bu kaynaklara dayanması, bağımsızlık sorununa yol açar.

Olumsuz Bilgilerin Çıkarılması

Güvenilir kaynaklarda yer alan ve kişinin siyasi kariyeri açısından önemli olan tartışmaların sırf olumsuz olduğu için çıkarılması tarafsızlık ilkesine aykırıdır.

Eleştirilerin Aşırı Büyütülmesi

Bir politikacı hakkında bulunan her olumsuz haberin maddeye eklenmesi de tarafsız değildir. İçerik, kaynaklardaki önem ve süreklilik ölçüsünde dengelenmelidir.

Siyasi Sloganların Kullanılması

Kampanya sloganları, parti söylemleri ve propaganda ifadeleri maddenin anlatım dili hâline getirilmemelidir.

Kaynakta Bulunmayan Yorumların Eklenmesi

Politikacının ideolojisi, etkisi, başarısı veya siyasi konumu editörün kişisel çıkarımıyla tanımlanmamalıdır.

Aynı Haber Metninin Çok Sayıda Kaynak Gibi Gösterilmesi

Bir haber ajansı metninin onlarca sitede yayımlanması, onlarca bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.

Kopya İçerik Kullanılması

Resmî biyografilerden, parti sitelerinden veya haberlerden uzun bölümlerin aynen alınması telif hakkı sorunlarına yol açabilir.

Politikacı Wikipedia Sayfasının Silinme Nedenleri

Politikacı maddeleri aşağıdaki nedenlerle silinme veya birleştirme tartışmasına konu olabilir:

• Kayda değerliğin gösterilememesi,

• Bağımsız kaynak eksikliği,

• Maddenin seçim kampanyası amacı taşıması,

• Tanıtım ve propaganda dili,

• İçeriğin yalnızca öz geçmişten oluşması,

• Yaşayan kişi hakkında kaynaksız iddialar,

• Telif hakkı ihlali,

• Sahte veya doğrulanamayan kaynaklar,

• Açıklanmamış çıkar çatışması,

• Kişinin yalnızca aday olması,

• Kaynakların basın bültenlerinden oluşması,

• Maddenin başka bir başlık altında ele alınmasının daha uygun görülmesi.

Bir maddenin teknik olarak yayımlanmış olması kalıcı olacağı anlamına gelmez. Maddeler daha sonra topluluk tarafından yeniden incelenebilir, birleştirilebilir, taşınabilir veya silinmeye aday gösterilebilir.

Silinen Politikacı Sayfası Yeniden Oluşturulabilir mi?

Silinen bir maddenin yeniden oluşturulup oluşturulamayacağı, önceki silme gerekçesine ve sonradan ortaya çıkan yeni kaynaklara bağlıdır.

Yeniden oluşturma öncesinde şu unsurlar incelenmelidir:

• Önceki silme tartışmasının gerekçeleri,

• Maddenin kaç kez silindiği,

• Silme sonrasında yeni bağımsız kaynakların oluşup oluşmadığı,

• Kişinin yeni bir siyasi göreve seçilip seçilmediği,

• Yeni kaynakların yalnızca seçim haberlerinden ibaret olup olmadığı,

• Önceki metindeki tanıtım ve kaynak sorunlarının giderilip giderilmediği.

Aynı veya benzer metnin, yeni bir değerlendirme yapılmadan tekrar yayımlanması hızlı silme, koruma veya hesap incelemesi riskini artırabilir.

Profesyonel Uygunluk Analizi Neleri Kapsar?

Politikacı hakkında madde hazırlanmadan önce yapılacak uygunluk analizi, yalnızca internet araması sonucunda bulunan haberlerin listelenmesinden ibaret değildir.

Analiz kapsamında şu başlıklar incelenebilir:

• Kişinin mevcut ve geçmiş siyasi görevleri,

• Seçilmiş veya atanmış görevlerin niteliği,

• Siyasi kariyerin ulusal, bölgesel veya yerel etkisi,

• Bağımsız kaynakların sayısı ve kapsamı,

• Kaynakların güvenilirlik düzeyi,

• Haberlerin özgün olup olmadığı,

• Basın bülteni ve sponsorlu içerik riski,

• Kaynakların zamana yayılıp yayılmadığı,

• Yaşayan kişi politikasını etkileyebilecek hassas konular,

• Hakkındaki eleştiriler ve hukuki tartışmalar,

• Önceki Wikipedia kayıtları ve silme geçmişi,

• Farklı dil sürümlerindeki mevcut maddeler,

• Çıkar çatışması ve ücretli katkı riskleri,

• Oluşturulabilecek ansiklopedik bölüm yapısı,

• Kayda değerliğin savunulabilirlik seviyesi.

Uygunluk analizi, sayfanın kesin olarak kabul edileceğini değil; mevcut kaynak koşulları altında oluşturulmasının ne ölçüde savunulabilir olduğunu değerlendirir.

Kaynak Haritası Nasıl Hazırlanır?

Kaynak haritasında her kaynak, içerikteki işlevine göre sınıflandırılır.

Örneğin:

• Biyografik kaynaklar: Doğum, eğitim ve mesleki geçmiş.

• Görev kaynakları: Seçilme, atanma ve görev süreleri.

• Siyasi kariyer kaynakları: Parti görevleri ve siyasi faaliyetler.

• Politika kaynakları: Uygulamalar, kararlar ve projeler.

• Seçim kaynakları: Adaylık ve sonuç bilgileri.

• Analiz kaynakları: Siyasi etki ve kamuoyu değerlendirmeleri.

• Tartışma kaynakları: Eleştiri, soruşturma ve siyasi uyuşmazlıklar.

• Birincil kaynaklar: Kişinin veya kurumun doğrudan açıklamaları.

• Bağımsız ikincil kaynaklar: Konuyu dışarıdan değerlendiren yayınlar.

Bu ayrım, hangi bilginin hangi kaynağa dayandırılabileceğini ve hangi bölümlerde bağımsız kaynak eksikliği bulunduğunu gösterir.

Madde Taslağı Nasıl Hazırlanır?

Politikacı maddesi taslağı hazırlanırken önce kaynaklar incelenmeli, daha sonra metin oluşturulmalıdır. Önceden hazırlanmış bir öz geçmişe kaynak eklemeye çalışmak, kaynakların metni gerçekten desteklememesi riskini doğurur.

Taslak hazırlama süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Kişinin kimliğinin ve siyasi görevlerinin doğrulanması,

2. Bağımsız kaynakların toplanması,

3. Kaynakların güvenilirlik bakımından sınıflandırılması,

4. Ansiklopedik önem taşıyan bilgilerin seçilmesi,

5. Tartışmalı bilgilerin yüksek nitelikli kaynaklarla kontrol edilmesi,

6. Kronolojik veya tematik madde yapısının kurulması,

7. Tarafsız giriş bölümünün yazılması,

8. Her önemli bilginin uygun kaynakla eşleştirilmesi,

9. Tanıtım ifadelerinin çıkarılması,

10. Telif ve benzerlik kontrolünün yapılması,

11. Yaşayan kişi biyografisi risklerinin gözden geçirilmesi,

12. Biçim, bağlantı ve kategori düzenlemelerinin tamamlanması.

Danışmanlık Sürecinde Ele Alınabilecek Çalışmalar

Wikipedia politikacı sayfası oluşturma danışmanlığı aşağıdaki çalışma alanlarını kapsayabilir:

• Ön uygunluk değerlendirmesi,

• Ayrıntılı kayda değerlik analizi,

• Kaynak araştırması ve sınıflandırması,

• Mevcut dijital yayınların incelenmesi,

• Önceki silme ve tartışma kayıtlarının analizi,

• Yaşayan kişi politikası bakımından risk değerlendirmesi,

• Çıkar çatışması ve şeffaflık incelemesi,

• Ansiklopedik içerik planının hazırlanması,

• Tarafsız taslak metin oluşturulması,

• Kaynak-metin eşleştirmesi,

• Teknik biçimlendirme kontrolü,

• Taslak değerlendirme süreçlerinin izlenmesi,

• Editör geri bildirimlerinin politikalar çerçevesinde incelenmesi,

• Kaynaklı düzeltme önerilerinin hazırlanması,

• Madde yayımlandıktan sonraki editoryal değişikliklerin değerlendirilmesi.

Bu çalışmalar, Wikipedia topluluğunun yerine karar verme veya belirli bir sonucun gerçekleşmesini sağlama yetkisi vermez.

Sayfanın Yayında Kalacağı Garanti Edilebilir mi?

Wikipedia’da hiçbir kişi veya kuruluş bir maddenin:

• Kesin olarak kabul edileceğini,

• Belirli bir tarihte yayımlanacağını,

• Kalıcı olarak yayında kalacağını,

• Değiştirilmeyeceğini,

• Silinmeye aday gösterilmeyeceğini,

• Eleştirel bilgilerin eklenmeyeceğini,

• Arama motorlarında belirli sıraya ulaşacağını

garanti edemez.

Wikipedia topluluk temelli ve sürekli değiştirilebilir bir ansiklopedidir. Maddeler farklı editörler tarafından yeniden incelenebilir. Yeni kaynaklar, yeni siyasi gelişmeler ve yeni tartışmalar maddenin içeriğini zaman içinde değiştirebilir.

Politikacının Onayı Gerekli midir?

Kamuya açık ve güvenilir kaynaklara dayanan bir Wikipedia biyografisinin oluşturulması için konu kişinin onayı zorunlu değildir.

Politikacı:

• Maddenin hangi bilgilerden oluşacağını belirleyemez.

• Eleştirilerin çıkarılmasını şart koşamaz.

• Kaynaklı bilgilerin yayımlanmasını veto edemez.

• Maddenin yalnızca olumlu bilgiler içermesini talep edemez.

• Başlığı ve kategorileri kurumsal tercihleri doğrultusunda kontrol edemez.

Bununla birlikte, açık bir maddi hata veya doğrulanabilir yanlışlık bulunuyorsa bunun güvenilir kaynaklarla düzeltilmesi mümkündür.

Politikacı Maddeleri İtibar Yönetimi Aracı mıdır?

Wikipedia maddesi, çevrim içi itibar yönetimi veya siyasi imaj çalışması olarak değerlendirilmemelidir.

Bir maddenin varlığı:

• Olumsuz haberleri arama sonuçlarından kaldırmaz.

• Tartışmaları görünmez hâle getirmez.

• Politikacının kendi anlatısını garanti etmez.

• Eleştirel bilgilerin eklenmesini engellemez.

• Seçmen davranışını yönlendiren kontrollü bir iletişim kanalı oluşturmaz.

Aksine, kamuya açık ve güvenilir kaynaklarda yer alan önemli tartışmalar Wikipedia maddesine de yansıyabilir. Bu nedenle sayfa oluşturma kararı alınırken yalnızca görünürlük değil, mevcut kaynakların bütünü değerlendirilmelidir.

Wikipedia Politikacı Sayfası İçin Temel Değerlendirme Soruları

Bir politikacı hakkında madde oluşturulmadan önce aşağıdaki sorulara açık yanıt verilmelidir:

• Kişi hangi siyasi görevleri üstlenmiştir?

• Görevleri seçilmiş mi, atanmış mı yoksa parti içi nitelikte midir?

• Kişi hakkında bağımsız ve kapsamlı kaynaklar var mıdır?

• Kaynaklar farklı yayın kuruluşlarından mı gelmektedir?

• Haberler aynı basın bülteninin kopyaları mıdır?

• Kaynaklar yalnızca seçim döneminde mi oluşmuştur?

• Kişinin adaylık dışında kalıcı bir kamusal rolü bulunmakta mıdır?

• Biyografik bilgiler güvenilir biçimde doğrulanabiliyor mu?

• Siyasi görüşler kaynaklarda açık biçimde tanımlanmış mı?

• Hakkında önemli eleştiriler veya hukuki tartışmalar var mı?

• Mevcut kaynaklarla dengeli bir madde yazılabilir mi?

• Daha önce oluşturulmuş veya silinmiş bir madde bulunuyor mu?

• Metin tanıtım diline dönüşmeden hazırlanabilir mi?

• Kişisel ve hassas bilgiler için yeterli kaynak kalitesi mevcut mu?

• Konu bağımsız bir madde yerine başka bir maddede ele alınmaya daha mı uygundur?

Bu sorulara verilen yanıtlar, oluşturma sürecinin teknik olarak mümkün olup olmadığından daha önemli olan ansiklopedik uygunluk durumunu ortaya koyar.

Wikipedia’da bir politikacı hakkında bağımsız madde oluşturulması, kişinin siyasi faaliyette bulunmasından veya kamuoyunca tanınmasından daha kapsamlı koşullara bağlıdır. Esas ölçüt; kişinin siyasi kariyerinin bağımsız, güvenilir ve kapsamlı kaynaklarda, geçici seçim görünürlüğünün ötesine geçen biçimde ele alınmış olmasıdır.

Uygun bir politikacı maddesi:

• Resmî öz geçmişin kopyası değildir.

• Seçim kampanyası içeriği taşımaz.

• Parti propagandası yapmaz.

• Başarıları ve eleştirileri kaynaklardaki ağırlıklarıyla aktarır.

• Yaşayan kişilere ilişkin hassas bilgilerde yüksek kaynak standardı uygular.

• Kişisel beyanlarla bağımsız değerlendirmeleri ayırır.

• Kayda değerliği unvanla değil, kaynaklarla gösterir.

• Topluluğun incelemesine ve gelecekteki değişikliklere açık olduğunu kabul eder.

Profesyonel değerlendirme sürecinin temel işlevi, sayfanın oluşturulmasını garanti etmek değil; kaynakların yeterliliğini, politika uyumunu, içerik risklerini ve maddenin topluluk karşısındaki savunulabilirliğini önceden incelemektir.