Wikipedia Dernek ve Vakıf Sayfası Oluşturma Danışmanlığı

Dernekler ve vakıflar için Wikipedia maddesi oluşturulabilmesi; kuruluşun hukuki statüsünden çok, bağımsız ve güvenilir kaynaklarda ne ölçüde ele alındığına bağlıdır. Bu rehber, dernek ve vakıfların Wikipedia uygunluğunun nasıl değerlendirildiğini, kaynakların hangi ölçütlere göre incelendiğini ve madde oluşturma sürecinde karşılaşılabilecek temel riskleri açıklamaktadır.

Wikipedia’da Dernek ve Vakıf Sayfası Oluşturmak Ne Anlama Gelir?

Bir dernek veya vakıf hakkında Wikipedia maddesi oluşturulması, kuruluşun faaliyetlerinin tanıtılması anlamına gelmez. Wikipedia, kurumların kendi anlatımlarını yayımladığı bir kurumsal iletişim platformu değil; bağımsız kaynaklarda yayımlanmış bilgileri tarafsız biçimde özetleyen bir ansiklopedidir.

Bu nedenle bir dernek ya da vakıf maddesinin kabul edilebilirliği yalnızca şu unsurlara bağlı değildir:

• Resmî olarak kurulmuş olması

• Vergi muafiyetine sahip bulunması

• Kamu yararına çalışan kuruluş statüsünde olması

• Uzun süredir faaliyet göstermesi

• Çok sayıda üyeye veya gönüllüye sahip olması

• Sosyal sorumluluk projeleri yürütmesi

• Basın bültenleri yayımlaması

• Tanınmış kişiler tarafından desteklenmesi

• Çok sayıda etkinlik gerçekleştirmesi

• Geniş bir sosyal medya kitlesine ulaşması

Bu bilgiler kuruluşun faaliyet hacmini gösterebilir; ancak tek başına Wikipedia açısından kayda değerlik oluşturmaz. Belirleyici olan, kuruluşun bağımsız yayın organlarında ne ölçüde, hangi bağlamda ve ne kadar ayrıntılı biçimde ele alındığıdır.

Dernek ve Vakıflar İçin Wikipedia Kayda Değerliği

Wikipedia’da bir dernek veya vakıf hakkında bağımsız madde oluşturulabilmesi için kuruluşun genel kayda değerlik ölçütünü karşılaması beklenir.

Genel kayda değerlik değerlendirmesinde temel soru şudur:

Kuruluş, kendisinden bağımsız, güvenilir ve ikincil kaynaklarda kapsamlı biçimde ele alınmış mıdır?

Bu değerlendirme yapılırken yalnızca haber sayısı dikkate alınmaz. Kaynakların niteliği, bağımsızlığı, içerik derinliği ve kuruluş hakkında sunduğu ansiklopedik bilgi birlikte incelenir.

Bir kuruluşun çeşitli internet sitelerinde adının geçmesi, etkinlik duyurularında yer alması veya basın açıklamalarının yayımlanması, her durumda yeterli kabul edilmez.

Kayda Değerlik Değerlendirmesinde İncelenen Temel Unsurlar

Dernek ve vakıflara ilişkin uygunluk analizinde genellikle şu unsurlar değerlendirilir:

• Ulusal ve bölgesel basındaki haberler

• Kuruluş hakkında hazırlanmış özel dosyalar

• Akademik yayınlar

• Kitaplar ve araştırma raporları

• Sektörel incelemeler

• Belgeseller ve bağımsız programlar

• Kuruluşun tarihsel etkisini ele alan çalışmalar

• Faaliyetlerinin sonuçlarını inceleyen bağımsız analizler

• Kamu politikalarına veya toplumsal yaşama etkisini değerlendiren yayınlar

• Kuruluş hakkındaki eleştirel veya karşılaştırmalı içerikler

Kaynakların yalnızca olumlu içeriklerden oluşması zorunlu değildir. Wikipedia bakımından önemli olan, bilgilerin doğrulanabilir ve bağımsız olmasıdır.

Dernek ve Vakıf Olmak Wikipedia Sayfası İçin Yeterli midir?

Hayır. Bir kuruluşun dernek veya vakıf statüsünde faaliyet göstermesi, Wikipedia’da otomatik olarak madde açılmasını sağlamaz.

Dernekler ve vakıflar resmî kayıtlara tabi kuruluşlardır. Ancak Wikipedia’daki değerlendirme hukuki varlıktan farklıdır. Bir kuruluş yasal olarak uzun yıllardır faaliyet gösteriyor olabilir; buna rağmen bağımsız kaynaklarda yeterince incelenmemişse ansiklopedik kayda değerlik eşiğini karşılamayabilir.

Benzer şekilde, yeni kurulmuş bir kuruluş da kısa süre içinde geniş toplumsal etki yaratmış ve bağımsız kaynaklarda ayrıntılı biçimde incelenmişse kayda değer kabul edilebilir.

Bu nedenle kuruluş yaşı tek başına belirleyici değildir. Esas değerlendirme, bağımsız kaynaklarda oluşan görünürlük ve ansiklopedik kapsama üzerinden yapılır.

Dernek ve Vakıf Maddelerinde Kaynakların Önemi

Wikipedia’da yayımlanan her tartışmalı veya doğrulanabilir bilgi güvenilir kaynaklarla desteklenmelidir. Dernek ve vakıf maddelerinde kullanılan kaynaklar, kuruluşun kayda değerliğini göstermenin yanı sıra maddenin içeriğini de belirler.

Bir kaynak değerlendirilirken şu sorulara cevap aranır:

• Yayın kuruluşla herhangi bir kurumsal bağ taşıyor mu?

• İçerik kuruluşun basın bültenine mi dayanıyor?

• Metin bağımsız bir gazeteci, akademisyen veya araştırmacı tarafından mı hazırlanmış?

• Kaynak yalnızca kuruluşun adını mı anıyor?

• Kuruluşun tarihçesi, etkisi veya faaliyetleri ayrıntılı biçimde ele alınıyor mu?

• İçerik editoryal denetimden geçmiş mi?

• Yayının güvenilirlik geçmişi bulunuyor mu?

• Metin tanıtım amacı taşıyor mu?

• Kaynakta doğrulanabilir ve ansiklopedik bilgi mevcut mu?

Her haber aynı düzeyde kaynak değeri taşımaz. Haber metninin yayımlandığı mecra kadar, içeriğin nasıl hazırlandığı da önemlidir.

Bağımsız Kaynak Nedir?

Bağımsız kaynak, ele aldığı kuruluş tarafından doğrudan veya dolaylı biçimde kontrol edilmeyen kaynaktır.

Aşağıdaki kaynaklar çoğu durumda bağımsız kabul edilmez:

• Kuruluşun resmî internet sitesi

• Kuruluşun sosyal medya hesapları

• Faaliyet raporları

• Basın bültenleri

• Kurucuların veya yöneticilerin açıklamaları

• Sponsorlu haberler

• Tanıtım yazıları

• Kuruluş tarafından hazırlatılan belgeseller

• Etkinlik duyuruları

• İş birliği yapılan kurumların tanıtım sayfaları

• Bağış kampanyası sayfaları

• Proje ortaklarının resmî açıklamaları

Bu kaynaklar bazı temel bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilir. Ancak kuruluşun kayda değerliğini ispatlayan ana kaynaklar olarak değerlendirilmez.

Birincil ve İkincil Kaynak Ayrımı

Dernek ve vakıf maddelerinde birincil kaynaklar ile ikincil kaynaklar arasında ayrım yapılması gerekir.

Birincil Kaynaklar

Birincil kaynaklar, kuruluş tarafından üretilen veya kuruluşun doğrudan taraf olduğu belgelerdir.

Örnekler:

• Kuruluş tüzüğü

• Vakıf senedi

• Resmî internet sitesi

• Faaliyet raporu

• Mali rapor

• Basın açıklaması

• Kuruluş sicil kaydı

• Etkinlik programı

• Proje raporu

• Yönetim kurulu açıklaması

Birincil kaynaklar; kuruluş tarihi, resmî ad, merkez adresi, amaç ve yönetim yapısı gibi tartışmasız bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilir.

İkincil Kaynaklar

İkincil kaynaklar, kuruluşu dışarıdan değerlendiren yayınlardır.

Örnekler:

• Gazetecilik çalışmaları

• Akademik makaleler

• Kitaplar

• Sivil toplum araştırmaları

• Bağımsız etki analizleri

• Belgeseller

• Kamu politikası incelemeleri

• Tarihsel araştırmalar

• Sektörel raporlar

Wikipedia açısından kayda değerliğin gösterilmesinde asıl ağırlık ikincil kaynaklardadır.

Basında Yer Almak Yeterli midir?

Bir dernek veya vakfın basında yer alması tek başına yeterli değildir. Haberlerin içeriği, bağımsızlığı ve kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Aşağıdaki yayın türleri genellikle sınırlı kaynak değeri taşır:

• Etkinlik duyuruları

• Açılış haberleri

• Bağış çağrıları

• Kampanya tanıtımları

• Ödül töreni haberleri

• Toplantı ve ziyaret haberleri

• Protokol imza duyuruları

• Kurucu röportajları

• Basın bülteni temelli haberler

• Aynı metnin farklı sitelerde yeniden yayımlanması

• Sponsorlu içerikler

• Kurumsal iş birliği duyuruları

Buna karşılık, kuruluşun tarihini, etkisini, faaliyet sonuçlarını, tartışmalarını veya toplumdaki yerini inceleyen bağımsız dosya haberler daha yüksek kaynak değeri taşıyabilir.

Aynı Haber Metninin Çok Sayıda Sitede Yayımlanması

Bir basın bülteninin veya ajans haberinin onlarca internet sitesinde yayımlanması, onlarca bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.

Wikipedia kaynak değerlendirmesinde içeriklerin kökeni incelenir. Aynı metnin farklı platformlarda kopyalanması, çoğu durumda tek bir kaynak zinciri olarak değerlendirilir.

Bu nedenle kaynak sayısından çok şu unsurlar önemlidir:

• Kaç farklı bağımsız yayın tarafından özgün içerik hazırlanmıştır?

• Haberler farklı gazeteciler tarafından mı yazılmıştır?

• İçerikler farklı dönemlerde mi yayımlanmıştır?

• Kaynaklar kuruluşu farklı açılardan mı ele almaktadır?

• Yayınlar kuruluşun gönderdiği aynı metni mi kullanmaktadır?

• İçeriklerde bağımsız analiz veya araştırma bulunmakta mıdır?

Yerel Basın Kaynakları Kullanılabilir mi?

Yerel gazeteler ve bölgesel yayın organları güvenilirlik ve editoryal denetim ölçütlerini karşılamaları hâlinde kullanılabilir.

Özellikle belirli bir şehirde veya bölgede faaliyet gösteren dernekler için yerel kaynaklar önemli bilgiler sunabilir. Ancak yalnızca yerel basında çıkan kısa etkinlik haberleri, ulusal ya da daha geniş ölçekte ansiklopedik kayda değerlik göstermek için yetersiz kalabilir.

Yerel kaynaklar değerlendirilirken şu noktalar incelenir:

• Yayının editoryal yapısı

• Haber metninin özgünlüğü

• Kuruluşla olası bağlantılar

• İçeriğin haber niteliği

• Kapsamın derinliği

• Kaynağın erişilebilirliği

• Yayının doğrulama standartları

Yerel kaynaklar tamamen geçersiz değildir. Ancak kuruluşun kayda değerliği yalnızca kısa yerel haberlerden oluşuyorsa silinme riski artabilir.

Ulusal Basın Kaynakları Her Zaman Yeterli midir?

Ulusal bir yayın organında yer almak, kaynağın otomatik olarak güçlü kabul edilmesini sağlamaz.

Ulusal yayınlarda da şu tür içerikler sınırlı değer taşıyabilir:

• Basın bülteni yayını

• Ajans metni

• Sponsorlu içerik

• Kısa etkinlik haberi

• Marka iş birliği duyurusu

• Kurum yöneticisiyle tanıtım röportajı

• Haber görünümündeki reklam metni

Kaynağın gücü, yalnızca yayın kuruluşunun bilinirliğiyle değil; içeriğin bağımsızlığı, derinliği ve ansiklopedik bilgi içermesiyle belirlenir.

Dernek ve Vakıf Maddelerinde Tarafsızlık İlkesi

Wikipedia maddeleri tarafsız bakış açısıyla yazılmalıdır. Kuruluşun kendi tanıtım dili, sloganları veya misyon beyanları doğrudan ansiklopedik anlatım olarak kullanılamaz.

Aşağıdaki türde ifadeler tarafsızlık sorunu doğurabilir:

• “Alanında öncü bir kuruluştur.”

• “Topluma büyük katkı sağlamaktadır.”

• “Binlerce kişiye umut olmuştur.”

• “Örnek projelere imza atmaktadır.”

• “Türkiye’nin en önemli vakıflarındandır.”

• “Başarılı çalışmalarıyla tanınmaktadır.”

• “Eşsiz bir sosyal sorumluluk modeli geliştirmiştir.”

• “Sektöründe lider konumdadır.”

• “Güvenilir ve saygın bir kuruluştur.”

Bu tür ifadeler yalnızca güçlü ve bağımsız kaynaklarda açıkça değerlendirilmişse, kaynağa atıf yapılarak ve bağlam korunarak kullanılabilir.

Kuruluşun Kendi Metinleri Neden Doğrudan Kullanılamaz?

Dernek ve vakıflar genellikle amaçlarını ve faaliyetlerini olumlu bir kurumsal dille anlatır. Bu metinler kurumsal iletişim açısından olağan olsa da Wikipedia’da doğrudan kullanıldığında reklam veya taraflı anlatım oluşturabilir.

Örneğin bir vakfın internet sitesinde yer alan şu ifade:

“Vakfımız, toplumun geleceğini şekillendiren öncü projeler geliştirmektedir.”

Wikipedia diliyle doğrudan aktarılamaz. Bunun yerine, bağımsız kaynakların doğrulayabildiği somut bilgiler kullanılmalıdır:

“Vakıf, 2018 yılında kırsal bölgelerde eğitim programları başlattı.”

Bu ifade de yayımlanmış güvenilir kaynaklarla desteklenmelidir.

Dernek ve Vakıf Maddelerinde Çıkar Çatışması

Kuruluş yöneticileri, çalışanları, danışmanları, kurucuları, ajansları veya ücretli temsilcileri tarafından yapılan düzenlemeler çıkar çatışması riski taşır.

Çıkar çatışması, editörün konu hakkında tarafsız karar vermesini zorlaştırabilecek kişisel, mesleki veya mali ilişkiyi ifade eder.

Aşağıdaki kişiler açısından çıkar çatışması oluşabilir:

• Dernek başkanı

• Vakıf yöneticisi

• Yönetim kurulu üyesi

• Kurucu

• Çalışan

• Gönüllü

• Kurumsal iletişim uzmanı

• Halkla ilişkiler ajansı

• Dijital pazarlama danışmanı

• Hukuk danışmanı

• Ücretli Wikipedia danışmanı

• Kuruluşun proje ortağı

Çıkar çatışması bulunan kişilerin doğrudan madde oluşturması, içeriğin reklam diline kaymasına veya topluluk tarafından sorgulanmasına neden olabilir.

Ücretli Katkıların Açıklanması

Wikipedia’da ücret karşılığında düzenleme yapan kişilerin ilgili bağlantılarını açıklaması beklenir. Ücretli katkıların gizlenmesi, kullanıcı hesabına veya oluşturulan maddeye yönelik güven sorunlarına yol açabilir.

Açıklama yükümlülüğü, ücretli katkının otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Madde yine:

• Kayda değerlik

• Tarafsızlık

• Doğrulanabilirlik

• Kaynak güvenilirliği

• Telif hakkı

• Özgün araştırma yasağı

• Reklamdan kaçınma

ölçütlerine göre değerlendirilir.

Wikipedia Danışmanlığı Ne Kapsar?

Dernek ve vakıflara yönelik Wikipedia danışmanlığı, yalnızca bir metin hazırlanmasından ibaret değildir. Süreç, kuruluşun kaynaklarının ve ansiklopedik uygunluğunun incelenmesini gerektirir.

Profesyonel bir değerlendirme genel olarak şu aşamaları kapsayabilir:

• Kuruluşun mevcut dijital görünürlüğünün incelenmesi

• Bağımsız kaynakların tespiti

• Kaynakların güvenilirlik açısından sınıflandırılması

• Kayda değerlik durumunun analiz edilmesi

• Çıkar çatışması risklerinin değerlendirilmesi

• Reklam dili taşıyan unsurların belirlenmesi

• Ansiklopedik madde yapısının oluşturulması

• Kaynaklarla doğrulanamayan bilgilerin ayrıştırılması

• Taslak metnin tarafsızlaştırılması

• Telif hakkı kontrolü

• Madde oluşturma yönteminin belirlenmesi

• Topluluk değerlendirmelerine hazırlık

• Olası silinme risklerinin önceden analiz edilmesi

Bu işlemler maddenin yayımlanmasını garanti etmez. Wikipedia’da nihai karar, topluluk politikaları ve editör değerlendirmeleri çerçevesinde oluşur.

Wikipedia Uygunluk Analizi Nedir?

Wikipedia uygunluk analizi, bir dernek veya vakıf hakkında bağımsız madde oluşturulmadan önce yapılan kaynak ve politika incelemesidir.

Bu analizde kuruluşun ne kadar bilinen olduğu değil, mevcut kaynakların Wikipedia ölçütlerini karşılayıp karşılamadığı değerlendirilir.

Analiz kapsamında genellikle şu sorular incelenir:

• Kuruluş hakkında kaç bağımsız kaynak bulunmaktadır?

• Kaynaklar güvenilir midir?

• İçerikler kapsamlı mıdır?

• Haberler özgün müdür?

• Kaynaklar birbirinden bağımsız mıdır?

• Haberlerin önemli bölümü basın bülteni midir?

• Kuruluş hakkında eleştirel içerik mevcut mudur?

• Kayda değerlik zaman içinde oluşmuş mudur?

• Kuruluş yalnızca belirli bir kampanya nedeniyle mi gündeme gelmiştir?

• Mevcut içerikle tarafsız bir madde yazılabilir mi?

• Maddenin silinme riski hangi düzeydedir?

• Kuruluş ile kaynaklar arasında çıkar ilişkisi bulunmakta mıdır?

Uygunluk analizi, madde yayımlanmadan önce risklerin görünür hâle getirilmesini sağlar.

Hangi Dernek ve Vakıflar Wikipedia İçin Daha Uygun Olabilir?

Aşağıdaki niteliklerden bir veya birkaçına sahip kuruluşlar, yeterli bağımsız kaynak bulunması koşuluyla Wikipedia açısından daha güçlü bir değerlendirme zemini oluşturabilir:

• Uzun yıllara yayılan toplumsal faaliyet geçmişi

• Ulusal veya uluslararası ölçekte tanınmışlık

• Kamu politikaları üzerinde ölçülebilir etki

• Akademik araştırmalara konu olma

• Bağımsız raporlarda incelenme

• Tarihsel olaylarda belirgin rol üstlenme

• Geniş çaplı insani yardım çalışmaları

• Uluslararası kuruluşlarla belgelenmiş çalışmalar

• Toplumsal tartışmalarda etkili olma

• Bağımsız ödül veya tanınma

• Belirli bir alandaki öncü çalışmaların güvenilir kaynaklarda incelenmesi

• Kuruluşun tarihçesine ilişkin yayımlanmış araştırmalar

• Birden fazla dönemde bağımsız basın ilgisi

Bu unsurların hiçbiri tek başına yeterli değildir. Kaynakların niteliği her durumda ayrıca değerlendirilir.

Hangi Kuruluşlarda Silinme Riski Daha Yüksektir?

Aşağıdaki durumlar dernek ve vakıf maddelerinde silinme riskini artırabilir:

• Kaynakların büyük bölümünün kuruluşun resmî sitesinden oluşması

• Basın bülteni temelli haberlerin ağırlıkta olması

• Yalnızca yerel etkinlik haberlerinin bulunması

• Kuruluşun yeni kurulmuş olması ve kaynakların yetersiz kalması

• Metnin reklam dili taşıması

• Kurucuların biyografisinin kuruluş maddesine dönüştürülmesi

• Faaliyet listesinin ansiklopedik içerikten daha uzun olması

• Ödül ve başarıların bağımsız kaynaklarla desteklenmemesi

• Kurumsal sloganların kullanılması

• Bağış çağrılarının maddede yer alması

• İletişim bilgilerinin eklenmesi

• Güncel kampanyaların tanıtılması

• Kuruluşun amaçlarının abartılı biçimde sunulması

• Kaynakların çoğunun sponsorlu içerik olması

• Aynı haber metninin çok sayıda sitede tekrar edilmesi

• Maddenin kuruluş çalışanı tarafından hazırlanması

• İçeriğin resmî internet sitesinden kopyalanması

Dernek ve Vakıf Maddelerinde Kullanılabilecek Bölümler

Bir dernek veya vakıf maddesinin bölüm yapısı, kaynaklarda bulunan bilgilere göre oluşturulmalıdır. Her kuruluş için aynı başlıkların kullanılması zorunlu değildir.

Kaynaklarla doğrulanabildiği ölçüde şu bölümler kullanılabilir:

Kuruluş

Kuruluş tarihi, kurucu kişiler, kuruluş amacı ve hukuki yapıya ilişkin temel bilgiler bu bölümde yer alabilir.

Tarihçe

Kuruluşun gelişimi, önemli dönüm noktaları, isim değişiklikleri, birleşmeler veya yapısal dönüşümler kronolojik biçimde ele alınabilir.

Faaliyet Alanları

Kuruluşun çalışma alanları genel ve tarafsız biçimde açıklanabilir. Bu bölümün proje kataloğuna dönüşmemesi gerekir.

Önemli Çalışmalar

Bağımsız kaynaklarda kapsamlı biçimde ele alınmış projeler veya faaliyetler özetlenebilir.

Organizasyon Yapısı

Yönetim biçimi, şubeler, temsilcilikler veya üyelik yapısı, ansiklopedik açıdan gerekli olduğu ölçüde aktarılabilir.

Finansman

Bağış, fon, kamu desteği veya kurumsal iş birliği gibi finansman modelleri, yalnızca güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyorsa ele alınabilir.

Etki ve Değerlendirmeler

Kuruluşun toplumsal, sektörel veya politik etkisine ilişkin bağımsız değerlendirmeler bu bölümde özetlenebilir.

Eleştiriler ve Tartışmalar

Kuruluş hakkında güvenilir kaynaklara yansımış eleştiriler, hukuki süreçler, yönetim tartışmaları veya kamuoyu tepkileri tarafsız biçimde ele alınabilir.

Ödüller ve Tanınma

Yalnızca güvenilir ve bağımsız kaynaklarla doğrulanabilen önemli ödüllere yer verilmelidir.

Eleştiriler Bölümü Zorunlu mudur?

Her dernek veya vakıf maddesinde ayrı bir eleştiriler bölümü bulunması zorunlu değildir. Ancak kuruluş hakkında kayda değer eleştiriler veya tartışmalar güvenilir kaynaklarda geniş biçimde ele alınmışsa bunların maddeden tamamen çıkarılması tarafsızlık sorununa neden olabilir.

Eleştiriler şu ilkeler doğrultusunda aktarılmalıdır:

• Kaynağa dayalı olmalıdır.

• İddia ile doğrulanmış bilgi ayrılmalıdır.

• Kuruluşun yanıtı varsa uygun ağırlıkla verilmelidir.

• Sansasyonel dil kullanılmamalıdır.

• Tekil ve önemsiz olaylar gereğinden fazla büyütülmemelidir.

• Devam eden hukuki süreçlerde kesin hüküm dili kullanılmamalıdır.

• Suçlayıcı anlatımdan kaçınılmalıdır.

• Bilgiler konuya verilen kaynak ağırlığıyla orantılı olmalıdır.

Kurucunun Tanınmış Olması Yeterli midir?

Bir dernek veya vakfın kurucusunun tanınmış olması, kuruluşun da otomatik olarak kayda değer olduğu anlamına gelmez.

Kurucu ile kuruluş farklı ansiklopedik konulardır. Tanınmış bir kişi tarafından kurulan bir vakıf, bağımsız kaynaklarda yalnızca kurucunun faaliyetlerinin uzantısı olarak anılıyorsa ayrı madde için yeterli olmayabilir.

Ayrı madde oluşturulabilmesi için kuruluşun kendisinin bağımsız biçimde ele alınması gerekir.

Tanınmış Üyeler veya Destekçiler Kayda Değerlik Sağlar mı?

Tanınmış kişilerin bir derneğe üye olması, bir vakfı desteklemesi veya etkinliklerine katılması tek başına kayda değerlik oluşturmaz.

Bu bilgiler, kuruluşun tarihçesinde sınırlı ölçüde yer alabilir. Ancak maddeyi ünlü isimlerden oluşan bir listeye dönüştürmek ansiklopedik yapı açısından uygun değildir.

Bir tanınmış kişinin kuruluşla ilişkisi, ancak bağımsız kaynaklarda kuruluşun gelişimi veya etkisi açısından anlamlı biçimde ele alınmışsa kullanılmalıdır.

Kamu Yararına Çalışan Dernek Statüsü Kayda Değerlik Sağlar mı?

Bir derneğin kamu yararına çalışan dernek statüsüne sahip olması önemli bir hukuki nitelik olabilir. Ancak bu statü tek başına Wikipedia kayda değerliği sağlamaz.

Statü, kuruluşun resmî niteliği hakkında bilgi verir. Wikipedia’daki bağımsız madde uygunluğu ise kuruluş hakkında yayımlanmış bağımsız ve kapsamlı kaynaklara göre belirlenir.

Vergi Muafiyeti Tanınmış Vakıf Olmak Yeterli midir?

Vergi muafiyeti tanınmış vakıf statüsü de kuruluşun hukuki ve mali durumuna ilişkin resmî bir niteliktir. Bu statü, madde içinde güvenilir kaynakla doğrulanarak belirtilebilir.

Ancak vergi muafiyeti, kayda değerlik şartının yerine geçtiği anlamına gelmez.

Uluslararası Faaliyet Göstermek Kayda Değerlik Sağlar mı?

Bir kuruluşun birden fazla ülkede faaliyet göstermesi, şube açması veya uluslararası projelere katılması kayda değerlik değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Bununla birlikte, uluslararası faaliyet iddiası bağımsız kaynaklarda incelenmemişse tek başına yeterli değildir.

Uluslararası etki değerlendirilirken şu unsurlar önem taşır:

• Faaliyetlerin bağımsız basında ele alınması

• Uluslararası kuruluşların raporlarında yer alma

• Akademik çalışmalarda incelenme

• Birden fazla ülkede doğrulanabilir faaliyet

• Uluslararası kamu politikalarına katkı

• Bağımsız etki değerlendirmeleri

Ödüller Wikipedia Sayfası İçin Yeterli midir?

Ödüller kuruluşun tanınmışlığına katkı sağlayabilir. Ancak her ödül eşit değerde değildir.

Bir ödülün kaynak değerini belirleyen unsurlar şunlardır:

• Ödülü veren kurumun bağımsızlığı

• Ödülün bilinirliği

• Seçim sürecinin şeffaflığı

• Adaylar arasındaki rekabet

• Ödülün sektörel veya toplumsal önemi

• Bağımsız basında yer alması

• Kuruluşla ödülü veren kurum arasındaki ilişki

Katılım belgesi, sponsorluk kapsamında verilen plaket, etkinlik teşekkür ödülü veya ücretli ödül programı, sınırlı ansiklopedik ağırlığa sahip olabilir.

Sosyal Medya Takipçi Sayısı Önemli midir?

Sosyal medya takipçi sayısı, Wikipedia açısından doğrudan kayda değerlik ölçütü değildir.

Bir kuruluşun yüz binlerce takipçisi bulunabilir; ancak bağımsız kaynaklarda kapsamlı biçimde incelenmemiş olabilir. Buna karşılık daha sınırlı dijital takipçi kitlesine sahip bir kuruluş, tarihsel veya toplumsal etkisi nedeniyle çok sayıda güvenilir kaynakta ele alınmış olabilir.

Sosyal medya verileri ayrıca değişken, manipülasyona açık ve kuruluşun kendi kontrolündeki veriler olduğundan dikkatle değerlendirilir.

Bağış Miktarı veya Yararlanıcı Sayısı Kayda Değerlik Sağlar mı?

Bir kuruluşun topladığı bağış miktarı, ulaştığı kişi sayısı veya dağıttığı yardım hacmi tek başına yeterli değildir.

Bu veriler bağımsız raporlar, denetimler veya güvenilir yayınlarla doğrulanıyorsa madde içinde kullanılabilir. Ancak kuruluşun kendi raporlarındaki sayılar, bağımsız doğrulama olmadan sınırlı ağırlık taşır.

Özellikle şu tür iddialar dikkatle ele alınmalıdır:

• “Milyonlarca kişiye ulaştı.”

• “Binlerce aileye destek oldu.”

• “Türkiye’nin en büyük yardım ağıdır.”

• “Yüzlerce proje gerçekleştirdi.”

• “Dünyanın birçok ülkesinde faaliyet gösteriyor.”

Bu ifadeler açık, güvenilir ve bağımsız kaynaklarla desteklenmelidir.

Dernek ve Vakıf Maddelerinde Telif Hakkı

Kuruluşun internet sitesindeki metinlerin Wikipedia’ya kopyalanması telif hakkı ihlaline yol açabilir.

Bir metnin kuruluş tarafından yayımlanmış olması, Wikipedia’da serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez. Metinler özgün biçimde ve kaynaklara dayanarak yeniden yazılmalıdır.

Telif riski bulunan içerikler şunlardır:

• Kurumsal tarihçe metinleri

• “Hakkımızda” sayfaları

• Misyon ve vizyon açıklamaları

• Faaliyet raporları

• Proje tanıtımları

• Basın bültenleri

• Broşürler

• Kurucu biyografileri

• Ödül açıklamaları

• Sosyal medya metinleri

Kaynak göstermek, metni kelimesi kelimesine kopyalama hakkı vermez.

Özgün Araştırma Yasağı

Wikipedia’da yayımlanmamış analizler, kişisel değerlendirmeler veya kaynaklardan türetilmiş yeni sonuçlar kullanılamaz.

Örneğin aşağıdaki türde çıkarımlar özgün araştırma niteliği taşıyabilir:

• Farklı yıllardaki faaliyet sayılarını karşılaştırarak kuruluşun “hızla büyüdüğü” sonucuna varmak

• Sosyal medya verilerinden toplumsal etki çıkarmak

• Bağış miktarına bakarak kuruluşu sektör lideri ilan etmek

• Proje sayısından hareketle ülkenin en aktif vakfı olduğu sonucuna ulaşmak

• Birden fazla haberi birleştirerek kaynaklarda açıkça bulunmayan bir iddia oluşturmak

Wikipedia metni, kaynakların açıkça ifade ettiği bilgileri aşmamalıdır.

Madde Taslağı Nasıl Hazırlanmalıdır?

Bir dernek veya vakıf taslağı hazırlanırken önce kaynaklar incelenmeli, ardından bu kaynakların desteklediği içerik oluşturulmalıdır.

Doğru yöntem:

1. Kaynakların toplanması

2. Kaynakların bağımsızlık açısından sınıflandırılması

3. Güvenilirlik kontrolü

4. Kayda değerlik değerlendirmesi

5. Ansiklopedik bilgilerin ayrıştırılması

6. Reklam unsurlarının çıkarılması

7. Bölüm yapısının belirlenmesi

8. Bilgilerin kaynaklarla eşleştirilmesi

9. Tarafsız anlatımın oluşturulması

10. Telif ve özgün araştırma kontrolü

11. Biçimsel düzenleme

12. Yayın yönteminin belirlenmesi

Kuruluşun hazır kurumsal tanıtım metnini Wikipedia biçimine dönüştürmek yeterli değildir.

Taslak Alanı Kullanımı

Çıkar çatışması bulunan kişiler için doğrudan ana madde alanında yayın yapmak yerine taslak sürecinin kullanılması daha uygun olabilir.

Taslak süreci şu avantajları sağlar:

• Metnin yayımlanmadan önce incelenmesi

• Kaynak yetersizliklerinin tespit edilmesi

• Reklam dilinin düzeltilmesi

• Biçim sorunlarının giderilmesi

• Bağımsız editör değerlendirmesi

• Çıkar çatışmasının daha şeffaf yönetilmesi

Taslağın kabul edilmesi garanti değildir. İnceleyen editörler kaynakları ve politikaları bağımsız biçimde değerlendirir.

Madde Neden Reddedilebilir?

Bir dernek veya vakıf taslağı şu nedenlerle reddedilebilir:

• Kayda değerlik gösterilememesi

• Kaynakların bağımsız olmaması

• Kaynakların yüzeysel olması

• Metnin reklam dili taşıması

• İçeriğin kurumsal internet sitesinden alınması

• Doğrulanamayan iddialar bulunması

• Madde yerine faaliyet broşürü hazırlanması

• Kaynakların konuyla doğrudan ilgili olmaması

• Metnin kuruluşun amaçlarını öven bir yapıda olması

• Çıkar çatışmasının açıklanmaması

• Kaynak gösterim biçiminin hatalı olması

• Aynı içerikle tekrar tekrar başvuru yapılması

• Maddenin ansiklopedik bir konu yerine güncel kampanyaya odaklanması

Reddedilen Taslak Yeniden Sunulabilir mi?

Reddedilen bir taslak gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra yeniden sunulabilir. Ancak yalnızca cümleleri değiştirmek, temel kayda değerlik sorununu çözmez.

Yeniden başvuru öncesinde şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Yeni bağımsız kaynaklar bulunmuş mu?

• Önceki ret gerekçeleri giderilmiş mi?

• Reklam dili temizlenmiş mi?

• Kaynakların içerikle ilişkisi güçlendirilmiş mi?

• Kurumsal bilgiler azaltılmış mı?

• Ansiklopedik bağlam geliştirilmiş mi?

• Çıkar çatışması açıklanmış mı?

• Metin bağımsız kaynaklara göre yeniden yapılandırılmış mı?

Ret gerekçeleri giderilmeden aynı taslağın tekrar sunulması yeniden reddedilme olasılığını artırır.

Silinen Bir Dernek veya Vakıf Maddesi Yeniden Açılabilir mi?

Silinen bir maddenin yeniden oluşturulması mümkündür; ancak önceki silme gerekçesinin giderilmiş olması gerekir.

Madde şu nedenlerle silinmiş olabilir:

• Kayda değerlik yetersizliği

• Reklam veya tanıtım

• Telif hakkı ihlali

• Kaynaksız içerik

• Özgün araştırma

• Başka bir konuyla birleştirme gereği

• Hızlı silme ölçütleri

• Topluluk kararı

• Tekrar oluşturulan silinmiş içerik

Silme kararı incelenmeden aynı metnin yeniden yayımlanması, maddenin tekrar silinmesine ve sayfanın oluşturulmaya karşı korumaya alınmasına yol açabilir.

Silinmeye Aday Gösterilme Süreci

Bir madde yayımlandıktan sonra herhangi bir editör tarafından silinmeye aday gösterilebilir. Bu süreç, maddenin otomatik olarak silineceği anlamına gelmez.

Silinme tartışmasında şu unsurlar değerlendirilir:

• Kayda değerlik

• Kaynakların bağımsızlığı

• Kaynakların derinliği

• Maddenin reklam niteliği

• Konunun başka bir maddeyle birleştirilme ihtimali

• Politikalara uygunluk

• Benzer maddelerle karşılaştırma

• Kaynakların sürekliliği

• Kuruluşun ansiklopedik etkisi

Karar, tartışmaya katılan editörlerin görüşlerinin basit sayımına göre değil, politika temelli gerekçelere göre verilir.

Madde Yayınlandıktan Sonra Kuruluşun Kontrolünde midir?

Hayır. Wikipedia maddeleri ilgili kişi veya kuruluşun mülkiyetinde değildir.

Bir madde yayımlandıktan sonra:

• Başka editörler içerik ekleyebilir.

• Kaynaklı eleştiriler eklenebilir.

• Güncel tartışmalar maddeye yansıyabilir.

• Uygunsuz bilgiler çıkarılabilir.

• Başlık değiştirilebilir.

• Madde başka bir sayfayla birleştirilebilir.

• Silinmeye aday gösterilebilir.

• Koruma uygulanabilir.

• İçerik zaman içinde önemli ölçüde değişebilir.

Kuruluş, madde içeriğini tek taraflı olarak belirleyemez.

Kuruluş Talebiyle Olumsuz Bilgiler Kaldırılabilir mi?

Güvenilir kaynaklara dayanan ve konu açısından gerekli ağırlığa sahip bilgiler, yalnızca kuruluş tarafından istenmediği için kaldırılamaz.

Bununla birlikte şu tür içerikler itiraz konusu olabilir:

• Kaynaksız iddialar

• İftira niteliği taşıyan ifadeler

• Taraflı anlatım

• Güncelliğini yitirmiş yanlış bilgiler

• Birincil kaynağa aşırı dayanan suçlamalar

• Hukuki süreci yanlış yansıtan ifadeler

• Konuyla orantısız biçimde büyütülen ayrıntılar

• Güvenilir olmayan kaynaklara dayanan bilgiler

İtirazların içerik politikaları üzerinden ve şeffaf biçimde yapılması gerekir.

Dernek ve Vakıf Maddelerinde Sık Yapılan Hatalar

En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Kuruluşun tanıtım metnini madde olarak kullanmak

• Kayda değerlik analizi yapmadan yayın oluşturmak

• Kurumsal internet sitesini ana kaynak kabul etmek

• Faaliyetleri listelemek

• Yönetim kurulunu ayrıntılı biçimde tanıtmak

• İletişim bilgileri eklemek

• Bağış bağlantıları paylaşmak

• Sosyal medya hesaplarını kaynak olarak kullanmak

• Ödülleri abartılı biçimde sunmak

• Ünlü destekçileri kayda değerlik göstergesi saymak

• Bağımsız olmayan haberleri güçlü kaynak olarak değerlendirmek

• Aynı ajans haberini çok sayıda kaynakmış gibi göstermek

• Eleştirel bilgileri çıkarmak

• Kurucunun biyografisini kuruluş maddesine eklemek

• Kaynakta olmayan sonuçlara ulaşmak

• Ücretli katkı ilişkisini gizlemek

• Silinen içeriği değişiklik yapmadan yeniden yayımlamak

Wikipedia Maddesi ile Kurumsal Tanıtım Sayfası Arasındaki Fark

Kurumsal tanıtım sayfasında kuruluş kendi anlatısını kontrol eder. Wikipedia maddesinde ise yalnızca bağımsız kaynaklarda yer alan ve ansiklopedik açıdan anlamlı bilgiler kullanılabilir.

Kurumsal tanıtım sayfasında şu içerikler bulunabilir:

• Misyon

• Vizyon

• Hedefler

• Kampanyalar

• Bağış çağrıları

• Yönetim mesajları

• İletişim bilgileri

• Proje tanıtımları

• Başarı anlatıları

• Gönüllü başvuru bağlantıları

Wikipedia maddesinde ise bu unsurların çoğu ya kullanılmaz ya da yalnızca ansiklopedik bağlam içinde ve bağımsız kaynaklarla desteklenerek yer alır.

Wikipedia Sayfası Bir İtibar Yönetimi Aracı mıdır?

Wikipedia, doğrudan bir itibar yönetimi veya halkla ilişkiler aracı değildir. Kuruluş hakkında olumlu ve olumsuz kaynaklar birlikte değerlendirilebilir.

Bir maddenin oluşturulması:

• Arama sonuçlarının kontrol edileceğini

• Olumsuz haberlerin görünmeyeceğini

• Kuruluş imajının güçleneceğini

• Maddenin kalıcı olacağını

• İçeriğin kuruluş tarafından yönetileceğini

• Eleştirilerin eklenmeyeceğini

garanti etmez.

Wikipedia’nın amacı kuruluşun itibarını geliştirmek değil, kaynaklarda yayımlanmış bilgileri tarafsız biçimde sunmaktır.

Danışmanlık Sürecinde Hangi Belgeler İncelenebilir?

Bir dernek veya vakfın uygunluğu değerlendirilirken aşağıdaki belgeler yardımcı olabilir:

• Kuruluş tarihçesi

• Tüzük veya vakıf senedi

• Resmî sicil bilgileri

• Faaliyet raporları

• Bağımsız basın haberleri

• Akademik yayınlar

• Kitap ve rapor bölümleri

• Ödül belgeleri

• Denetim raporları

• Uluslararası kuruluş belgeleri

• Proje sonuç raporları

• Kuruluş hakkında yayımlanmış eleştiriler

• Hukuki süreçlere ilişkin güvenilir yayınlar

• Önceki Wikipedia taslakları

• Silinme veya ret gerekçeleri

Bu belgelerin tamamı Wikipedia’da kaynak olarak kullanılamayabilir. Ancak uygunluk analizinde kuruluşun geçmişini ve kaynak durumunu anlamaya yardımcı olabilir.

Kaynak Analizi Nasıl Yapılır?

Kaynak analizi yalnızca bağlantıların listelenmesi değildir. Her kaynak ayrı ayrı sınıflandırılmalıdır.

Bir kaynak şu kategorilerden biri altında değerlendirilebilir:

• Güçlü bağımsız ikincil kaynak

• Sınırlı bağımsız kaynak

• Birincil kaynak

• Basın bülteni

• Sponsorlu içerik

• Ajans haberi

• Etkinlik duyurusu

• Röportaj

• Akademik kaynak

• Resmî belge

• Güvenilirliği belirsiz kaynak

• Kullanılamayacak kaynak

Bu sınıflandırma sonucunda kuruluş hakkında yeterli ansiklopedik içerik bulunup bulunmadığı daha açık biçimde görülebilir.

Madde Oluşturma Öncesi Risk Analizi

Risk analizi, yalnızca maddenin kabul edilip edilmeyeceğini değil, yayımlandıktan sonra karşılaşabileceği sorunları da inceler.

Başlıca risk alanları şunlardır:

• Kayda değerlik riski

• Reklam dili riski

• Çıkar çatışması riski

• Kaynak bağımsızlığı riski

• Telif hakkı riski

• Silinme riski

• Tarafsızlık riski

• Eleştirel içerik riski

• Hukuki iddia riski

• Güncel olaylara aşırı ağırlık verme riski

• Birleştirme riski

• Başlık uygunluğu riski

• Yeniden oluşturma riski

Bu risklerin önceden belirlenmesi, hatalı veya savunulamaz bir madde oluşturulmasını önleyebilir.

Başarılı Bir Dernek veya Vakıf Maddesinin Temel Özellikleri

Wikipedia politikalarına uygun bir dernek veya vakıf maddesi genel olarak şu özellikleri taşır:

• Bağımsız kaynaklara dayanır.

• Kurumsal tanıtım dili kullanmaz.

• Kuruluşun önemini abartmaz.

• Kaynakta bulunmayan iddialar içermez.

• Tarihçe ile güncel faaliyetler arasında denge kurar.

• Eleştirileri tarafsız biçimde ele alır.

• Faaliyet kataloğuna dönüşmez.

• Gereksiz yönetici listeleri içermez.

• Değişken bilgileri sınırlı kullanır.

• Telif hakkını ihlal etmez.

• Çıkar çatışmasını şeffaf biçimde yönetir.

• Ansiklopedik bağlam sunar.

• Kaynakların konuya verdiği ağırlığı yansıtır.

Yayın Garantisi Verilebilir mi?

Wikipedia’da bir maddenin yayımlanacağına, kalıcı olacağına veya silinmeyeceğine ilişkin kesin garanti verilemez.

Bunun nedenleri şunlardır:

• Wikipedia topluluk tarafından yönetilir.

• Her editör maddeyi inceleyebilir.

• Kaynaklar farklı biçimde değerlendirilebilir.

• Yeni bilgiler ortaya çıkabilir.

• Madde silinmeye aday gösterilebilir.

• Politikalar topluluk yorumuna tabidir.

• İçerik zaman içinde değişebilir.

• Önceden görülmeyen çıkar çatışmaları ortaya çıkabilir.

• Maddenin konusu başka bir maddeyle birleştirilebilir.

Danışmanlık, politika ve kaynak uyumunu güçlendirebilir; ancak topluluk kararını kontrol edemez.

Wikipedia Dernek ve Vakıf Sayfası Oluşturma Sürecinin Genel Aşamaları

Süreç genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Kuruluş bilgilerinin alınması

2. Mevcut kaynakların toplanması

3. Bağımsız kaynak araştırması

4. Kayda değerlik değerlendirmesi

5. Risk analizi

6. Kaynak sınıflandırması

7. Madde kapsamının belirlenmesi

8. Tarafsız taslak hazırlanması

9. Atıf ve biçim düzenlemesi

10. Telif kontrolü

11. Çıkar çatışması açıklaması

12. Uygun yayın yönteminin seçilmesi

13. Topluluk değerlendirmelerinin izlenmesi

14. Politika temelli düzeltmelerin yapılması

Her kuruluşun kaynak durumu farklı olduğu için süreç standart bir metin şablonuna indirgenemez.

Dernek ve Vakıf Maddesi Oluşturmadan Önce Sorulması Gereken Sorular

Madde oluşturma kararı verilmeden önce şu sorular cevaplandırılmalıdır:

• Kuruluş hakkında bağımsız kaynaklar var mı?

• Bu kaynaklar kuruluşu kapsamlı biçimde ele alıyor mu?

• Haberlerin çoğu basın bülteni mi?

• Kuruluş yalnızca kendi açıklamalarıyla mı tanınıyor?

• Kaynaklar farklı dönemlere yayılıyor mu?

• Akademik veya tarihsel inceleme mevcut mu?

• Kuruluşun toplumsal etkisi bağımsız biçimde değerlendirilmiş mi?

• Eleştiriler veya tartışmalar bulunuyor mu?

• Mevcut kaynaklarla tarafsız bir metin yazılabilir mi?

• İçeriğin önemli bölümü yalnızca kuruluş sitesinden mi alınabiliyor?

• Önceki bir silme veya ret kararı var mı?

• Madde başka bir konu altında ele alınmaya daha mı uygun?

• Çıkar çatışması nasıl açıklanacak?

• Güncel faaliyetler ansiklopedik ağırlığı bozuyor mu?

• Kuruluşun adı kalıcı ve yerleşik mi?

Bu sorulara verilen cevaplar, madde oluşturmanın uygun olup olmadığını belirlemede temel rol oynar.

Bir dernek veya vakıf hakkında Wikipedia maddesi oluşturulabilmesi, kuruluşun resmî statüsünden, faaliyet sayısından veya tanıtım gücünden çok, bağımsız ve güvenilir kaynaklarda oluşmuş ansiklopedik kapsama bağlıdır.

Uygun bir madde hazırlanabilmesi için:

• Kayda değerlik ölçütlerinin karşılanması

• Bağımsız ikincil kaynakların bulunması

• Kurumsal tanıtım dilinden kaçınılması

• Çıkar çatışmasının şeffaf biçimde yönetilmesi

• Doğrulanabilir bilgilerin kullanılması

• Özgün araştırma yapılmaması

• Telif hakkına dikkat edilmesi

• Eleştirel bilgilerin dengeli biçimde ele alınması

• Maddenin kuruluşun kontrolünde olmayacağının kabul edilmesi

gerekir.

Wikipedia’da dernek ve vakıf maddesi oluşturma süreci, metin yazımından önce başlayan bir kaynak, politika ve risk değerlendirmesidir. Sağlam bir çalışma; kuruluşun ne anlatmak istediğine değil, bağımsız kaynakların kuruluş hakkında ne yayımladığına dayanır.