Profesyonel Wikipedia Biyografi Sayfası Oluşturma Danışmanlık Hizmeti

Profesyonel Wikipedia biyografi sayfası oluşturma danışmanlığı; bir kişinin Wikipedia’da bağımsız bir maddeye konu olmaya uygunluğunun, güvenilir kaynaklarının, kamuya açık kariyer bilgilerinin ve editoryal risklerinin Wikipedia politikaları çerçevesinde değerlendirilmesini kapsayan uzmanlık sürecidir.

Profesyonel Wikipedia Biyografi Sayfası Oluşturma Danışmanlığı Nedir?

Profesyonel Wikipedia biyografi sayfası oluşturma danışmanlığı, bir kişi hakkında Wikipedia maddesi hazırlanmasından önce gerekli editoryal koşulların incelenmesini, kaynakların sınıflandırılmasını, biyografi metninin ansiklopedik biçimde yapılandırılmasını ve yayın sürecindeki olası politika sorunlarının değerlendirilmesini kapsar.

Bu süreç yalnızca bir öz geçmişin Wikipedia biçimine dönüştürülmesi değildir. Wikipedia’da biyografi maddeleri; kişinin kendi anlatımına, kurumsal tanıtım metinlerine veya kişisel başarı beyanlarına göre değil, bağımsız ve güvenilir kaynaklarda yayımlanmış bilgilere göre hazırlanır.

Özellikle yaşayan kişiler hakkındaki içeriklerde;

• Tarafsız bakış açısı

• Doğrulanabilirlik

• Özgün araştırma yapmama

• Kayda değerlik

• Kişisel mahremiyet

• Güvenilir kaynak kullanımı

• Çıkar çatışması

• Ücretli katkıların açıklanması

gibi politikalar birlikte değerlendirilmelidir.

Wikipedia’nın yaşayan kişilerin biyografilerine ilişkin politikası, bu içeriklerin doğrulanabilirlik, tarafsızlık ve özgün araştırmadan kaçınma ilkelerine özel bir dikkatle hazırlanmasını öngörür. İtiraza açık bilgilerin güvenilir ve yayımlanmış kaynaklarla desteklenmesi; kaynaksız veya yetersiz kaynaklandırılmış tartışmalı bilgilerin ise kaldırılması gerekir.

Wikipedia Biyografi Sayfası ile Öz Geçmiş Arasındaki Fark

Bir öz geçmiş, kişinin eğitimini, deneyimini, görevlerini ve başarılarını kendi bakış açısından sunabilir. Wikipedia biyografisi ise kişinin yaşamını ve kariyerini bağımsız kaynakların konuya verdiği önem ölçüsünde ele alır.

Bu nedenle bir Wikipedia biyografisi;

• CV metni,

• kişisel tanıtım yazısı,

• kurumsal internet sitesi biyografisi,

• basın bülteni,

• reklam metni,

• konuşmacı profili,

• ajans tarafından hazırlanmış portföy yazısı

biçiminde hazırlanamaz.

Bir kişinin önemli olduğunu ifade etmesi veya mesleki çevresinde tanınması, tek başına Wikipedia maddesi oluşturulması için yeterli değildir. Esas ölçüt, bu kişinin konudan bağımsız, güvenilir ve ikincil kaynaklarda yeterli kapsamda ele alınmış olmasıdır.

Biyografi Maddesinde Kullanılabilecek Bilgiler

Uygun kaynaklarla doğrulanabildiği ölçüde şu bilgiler biyografi maddesinde değerlendirilebilir:

• Doğum yılı ve doğum yeri

• Eğitim geçmişi

• Mesleki kariyer

• Kamuya açık görevler

• Bilimsel, sanatsal, sportif veya mesleki çalışmalar

• Yayımlanmış eserler

• Önemli projeler

• Ödüller ve adaylıklar

• Bağımsız kaynaklar tarafından ele alınmış başarılar

• Kamuoyuna yansımış ve biyografik açıdan önem taşıyan gelişmeler

• Güvenilir kaynaklarda yer alan eleştiriler veya tartışmalar

Bilginin doğru olması tek başına yeterli değildir. Bilginin aynı zamanda ansiklopedik açıdan gerekli, kaynaklandırılabilir ve konuya uygun ağırlıkta olması gerekir.

Wikipedia’da Biyografi Sayfası Açmak İçin Kayda Değerlik

Kayda değerlik, bir kişinin Wikipedia’da bağımsız bir maddeye konu olup olamayacağını belirleyen temel editoryal ölçütlerden biridir.

Bir kişinin mesleğinde başarılı olması, belirli bir gelir seviyesine ulaşması, şirket sahibi olması, sosyal medyada takipçi edinmesi veya hakkında çeşitli internet sitelerinde içerikler bulunması doğrudan kayda değerlik oluşturmaz.

Kayda değerliğin değerlendirilmesinde şu sorular önem taşır:

• Kişi, kendisinden bağımsız kaynaklarda ayrıntılı biçimde ele alınmış mı?

• Kaynaklar güvenilir bir editoryal denetim sürecine sahip mi?

• Haberler yalnızca basın bülteni aktarımı mı?

• Yayınlar kişiden veya temsilcilerinden bağımsız mı?

• Kaynaklar kişinin yalnızca adını mı anıyor, yoksa hayatını ve çalışmalarını ayrıntılı biçimde mi inceliyor?

• Kaynak çeşitliliği ve zaman içindeki süreklilik yeterli mi?

• Kişinin tanınırlığı geçici bir olaydan mı kaynaklanıyor?

• Mesleğe özel kayda değerlik ölçütleri karşılanıyor mu?

Wikipedia’nın kişi kayda değerliği yaklaşımında, bir kişinin güvenilir ve kendisinden bağımsız ikincil kaynaklarda önemli ölçüde ele alınmış olması temel göstergelerden biridir. Mesleğe özgü kriterler değerlendirmeyi destekleyebilir; ancak her durumda kaynak niteliği ve kapsamı ayrıca incelenir.

Kayda Değerlik ile Tanınmışlık Aynı Şey Değildir

Tanınmışlık, kamuoyundaki görünürlüğü ifade eder. Kayda değerlik ise Wikipedia’nın ansiklopedik içerik ölçütleriyle ilgilidir.

Bir kişi yüksek takipçi sayısına sahip olabilir ancak hakkında bağımsız, güvenilir ve kapsamlı kaynaklar bulunmayabilir. Buna karşılık daha sınırlı bir kamuoyu görünürlüğüne sahip bir akademisyen, sanatçı veya araştırmacı; alanındaki bağımsız yayınlarda kapsamlı biçimde ele alındığı için Wikipedia açısından daha güçlü bir kayda değerlik profiline sahip olabilir.

Hangi Meslek Grupları İçin Wikipedia Biyografisi Oluşturulabilir?

Wikipedia’da farklı meslek grupları için biyografi maddeleri bulunabilir. Ancak kişinin yalnızca belirli bir mesleği icra etmesi, otomatik olarak madde açılabileceği anlamına gelmez.

Profesyonel biyografi değerlendirmeleri şu gruplar için yapılabilir:

• Sanatçılar

• Müzisyenler

• Oyuncular

• Yönetmenler

• Yazarlar

• Şairler

• Akademisyenler

• Bilim insanları

• Sporcular

• Teknik direktörler

• İş insanları

• Girişimciler

• Üst düzey yöneticiler

• Mimarlar

• Tasarımcılar

• Gazeteciler

• Televizyoncular

• Siyasetçiler

• Kamu yöneticileri

• Hukukçular

• Hekimler

• Araştırmacılar

• İnternet içerik üreticileri

• Sivil toplum yöneticileri

• Kamuoyunca bilinen diğer kişiler

Her meslek grubunun görünürlüğü, kaynak yapısı ve ansiklopedik değerlendirme yöntemi farklı olabilir. Örneğin bir sporcunun resmi müsabaka kayıtları önem taşırken, bir akademisyen için bilimsel etkisi, eserleri, bağımsız değerlendirmeler ve aldığı önemli ödüller daha belirleyici olabilir.

Biyografi Sayfasında Güvenilir Kaynakların Önemi

Wikipedia’da bir biyografi maddesinin temelini kaynaklar oluşturur. Kaynak bulunmadan hazırlanan veya yalnızca kişinin kendi sunduğu belgelere dayanan bir metin, kapsamlı görünse bile doğrulanabilirlik açısından yetersiz kalabilir.

Güçlü Kaynak Türleri

Konuya göre şu kaynak türleri değerlendirilebilir:

• Ulusal gazetelerde yayımlanmış bağımsız haberler

• Alanında bilinen dergiler

• Akademik yayınlar

• Hakemli dergiler

• Güvenilir kitaplar

• Bağımsız biyografi çalışmaları

• Mesleki analizler

• Belgeseller

• Güvenilir haber ajansları

• Editoryal denetimi bulunan televizyon ve radyo yayınları

• Kurumsal niteliği güçlü arşivler

• Resmî ödül ve yarışma kayıtları

• Güvenilir veri tabanları

Kaynağın yalnızca bilinen bir internet sitesinde yayımlanmış olması yeterli değildir. İçeriğin kim tarafından hazırlandığı, editoryal denetimden geçip geçmediği, konu ile ticari veya kişisel ilişkisinin bulunup bulunmadığı ve kişiyi ne ölçüde ele aldığı incelenmelidir.

Sınırlı Kullanılabilecek Kaynaklar

Bazı kaynaklar yalnızca temel ve tartışmasız bilgileri doğrulamak amacıyla sınırlı biçimde kullanılabilir:

• Kişisel internet sitesi

• Şirket internet sitesi

• Üniversite personel sayfası

• Kurum biyografisi

• Resmî sosyal medya hesabı

• Basın bülteni

• Kişinin kendi kitabı veya açıklaması

• Resmî öz geçmiş

Bu kaynaklar kişinin doğum yılı, görev unvanı veya yayımlanmış eser listesi gibi sınırlı bilgiler için yararlı olabilir. Ancak kişinin kayda değerliğini kanıtlamak veya bağımsız değerlendirme gerektiren iddiaları desteklemek için genellikle yeterli değildir.

Yaşayan kişiler hakkında kullanılan öz yayımlı kaynakların dikkatle sınırlandırılması gerekir. Bu tür kaynaklar olağanüstü, üçüncü kişileri ilgilendiren veya açık biçimde öznel iddialar için kullanılamaz; biyografi de esas olarak bu kaynaklara dayandırılamaz.

Genellikle Yetersiz Kabul Edilen İçerikler

Aşağıdaki içerikler çoğu durumda güçlü bağımsız kaynak niteliği taşımaz:

• Kişinin kendi hazırladığı tanıtım metinleri

• Sponsorlu haberler

• Reklam amaçlı röportajlar

• Basın bültenlerinin aynen yayımlandığı haberler

• Ücretli içerik sayfaları

• Sosyal medya gönderileri

• Forum yorumları

• Kullanıcı tarafından oluşturulan profil siteleri

• İçeriği doğrulanamayan biyografi portalları

• Kaynağı belirsiz blog yazıları

• Otomatik olarak oluşturulan veri sayfaları

Kaynak sayısı kadar kaynakların niteliği, bağımsızlığı ve kişiyi ele alış kapsamı önemlidir.

Yaşayan Kişilerin Biyografilerinde Özel Editoryal Standartlar

Yaşayan kişiler hakkında yayımlanan içerikler, kişinin itibarı ve özel hayatı üzerinde doğrudan sonuç doğurabileceği için daha yüksek bir editoryal hassasiyet gerektirir.

Wikipedia’nın yaşayan kişiler politikası yalnızca müstakil biyografi maddelerine değil; taslaklara, tartışma sayfalarına ve başka maddelerde yaşayan kişiler hakkında verilen bilgilere de uygulanır.

Tartışmalı Bilgiler

Bir kişi hakkındaki tartışmalı bilgi;

• güçlü bir kaynakla desteklenmiyorsa,

• kaynağın güvenilirliği belirsizse,

• ifade kaynaktaki anlamı aşıyorsa,

• editörün kişisel yorumuna dayanıyorsa,

• farklı kaynaklardan yapılan özgün bir çıkarım sonucu oluşturulmuşsa

biyografi metnine eklenmemelidir.

Kaynaksız veya yetersiz kaynaklandırılmış tartışmalı bilgiler, olumlu ya da olumsuz olmalarına bakılmaksızın sorun oluşturabilir. Yaşayan kişilerin biyografilerinde bu tür bilgilerin tartışma beklenmeden kaldırılması öngörülmektedir.

Mahremiyet ve Kişisel Bilgiler

Bir bilginin internette bulunabiliyor olması, Wikipedia biyografisine mutlaka eklenebileceği anlamına gelmez.

Şu bilgiler özel dikkat gerektirir:

• Tam doğum tarihi

• Ev adresi

• Özel telefon numarası

• Kişisel e-posta adresi

• Aile üyelerinin kimlik bilgileri

• Çocukların isimleri

• Özel ilişkiler

• Sağlık bilgileri

• Hukuki ihtilaflar

• İddialar ve suçlamalar

• Kamu yararı taşımayan özel yaşam ayrıntıları

Kişinin kamuya açık bir figür olması, bütün özel yaşam bilgilerinin ansiklopedik kabul edileceği anlamına gelmez. Bilginin hem güvenilir kaynaklarda bulunması hem de biyografi açısından anlamlı olması gerekir.

Tarafsız ve Ansiklopedik Biyografi Metni Nasıl Hazırlanır?

Wikipedia biyografisinin dili, kişiyi öven veya itibarsızlaştıran ifadelerden arındırılmalıdır.

Kullanılmaması Gereken İfadeler

Aşağıdaki türde ifadeler ansiklopedik dil açısından sorun oluşturabilir:

• Alanının en başarılı isimlerinden biridir.

• Büyük başarılara imza atmıştır.

• Sektöre yön veren bir liderdir.

• Yenilikçi vizyonuyla tanınmaktadır.

• Önemli çalışmalarıyla adından söz ettirmiştir.

• Kısa sürede büyük bir başarı kazanmıştır.

• Dünyaca ünlü bir isimdir.

• Saygın bir iş insanıdır.

• Başarılı kariyeriyle dikkat çekmektedir.

Bu ifadeler kaynaklarda yer alsa bile, doğrudan ve eleştirel değerlendirme yapılmadan kullanılmaları tanıtım dili oluşturabilir.

Uygun Ansiklopedik Yaklaşım

Ansiklopedik biyografi;

• somut olayları aktarır,

• tarihleri açık biçimde belirtir,

• görevleri kaynaklandırır,

• eserleri doğrulanabilir biçimde listeler,

• ödülleri bağlamıyla açıklar,

• görüşleri ilgili kişilere atfeder,

• övgü ve eleştiriyi kaynakların ağırlığına göre dengeler,

• yorum yapmak yerine kaynaklarda yayımlanan bilgiyi özetler.

Biyografilerde dilin ölçülü, sorumlu ve duygudan arındırılmış olması; kişinin faaliyetlerinin güvenilir ikincil kaynaklarda nasıl ele alındığının özetlenmesi gerekir. Abartılı, küçümseyici veya yüklü ifadelerden kaçınılmalıdır.

Profesyonel Wikipedia Biyografi Danışmanlığı Hangi Aşamaları Kapsar?

Profesyonel danışmanlık, yalnızca metin yazımından oluşan tek aşamalı bir işlem değildir. Süreç, birbirini tamamlayan editoryal incelemelerden meydana gelir.

1. Ön İnceleme

İlk aşamada kişi hakkındaki mevcut çevrim içi görünürlük değerlendirilir.

Bu incelemede;

• kişinin mesleki alanı,

• kamuya açık kariyer geçmişi,

• hakkında yayımlanan haberler,

• mevcut biyografi içerikleri,

• ödüller,

• eserler,

• kurumlarla ilişkiler,

• önceki Wikipedia girişimleri

incelenir.

Ön inceleme, kişinin doğrudan madde oluşturma koşullarını karşılayıp karşılamadığına ilişkin ilk tabloyu ortaya koyar.

2. Kayda Değerlik Analizi

Kayda değerlik analizi, yalnızca kaynak sayımı değildir. Her kaynak şu yönlerden değerlendirilir:

• Yayın güvenilir mi?

• Kişiden bağımsız mı?

• İçerik kapsamlı mı?

• Haber özgün mü?

• Röportaj mı, bağımsız inceleme mi?

• Basın bülteni aktarımı mı?

• Kişinin yalnızca adı mı geçiyor?

• Kaynağın editoryal denetimi var mı?

• İçerik ücretli veya sponsorlu olabilir mi?

• Farklı dönemlere yayılan kaynaklar bulunuyor mu?

Analiz sonucunda mevcut kaynakların Wikipedia için yeterli, sınırlı veya yetersiz olduğu belirlenebilir.

3. Kaynak Haritalandırması

Kullanılabilecek kaynaklar, doğrulayabilecekleri bilgi türlerine göre sınıflandırılır.

Örneğin:

• Doğum ve eğitim bilgileri

• Kariyer kronolojisi

• Mesleki görevler

• Eserler

• Ödüller

• Kamuya açık projeler

• Eleştiriler

• Tartışmalı gelişmeler

• Bağımsız değerlendirmeler

ayrı kaynak grupları altında incelenir.

Kaynak haritalandırması, hangi cümlenin hangi yayınla desteklenebileceğini gösterir ve metinde kaynak–iddia uyumsuzluğu oluşmasını önlemeye yardımcı olur.

4. Risk Analizi

Biyografi maddesinin yayın öncesinde taşıdığı editoryal riskler belirlenir.

Başlıca riskler şunlardır:

• Kayda değerlik yetersizliği

• Bağımsız kaynak eksikliği

• Tanıtım dili

• Öz geçmiş formatı

• Aşırı ayrıntı

• Günlük haber akışına dayalı yapı

• Basın bülteni ağırlığı

• Sponsorlu içerik kullanımı

• Çıkar çatışması

• Yaşayan kişiler politikasına aykırı bilgi

• Telif hakkı ihlali

• Daha önce silinmiş madde geçmişi

• Uygunsuz kullanıcı davranışı

• Kaynakların iddiaları desteklememesi

Bu aşama, yalnızca maddenin yayımlanıp yayımlanamayacağını değil, yayımlandıktan sonra karşılaşabileceği incelemeleri de değerlendirir.

5. İçerik Planının Oluşturulması

Kaynakların kapsamına göre biyografinin bölüm yapısı belirlenir.

Olası başlıklar şunlardır:

• İlk yılları ve eğitimi

• Kariyeri

• Akademik çalışmaları

• Sanatsal çalışmaları

• Sportif kariyeri

• Eserleri

• Filmografisi

• Diskografisi

• Ödülleri ve adaylıkları

• Kamu görevleri

• Görüşleri

• Tartışmalar

• Kişisel yaşamı

Her biyografi aynı başlıkları içermek zorunda değildir. Bölümler, kişinin mesleği ve güvenilir kaynakların kapsamına göre oluşturulur.

6. Ansiklopedik Metin Hazırlığı

Metin;

• üçüncü kişi anlatımıyla,

• kronolojik veya tematik düzen içinde,

• kaynaklarla sınırlı,

• tarafsız,

• tanıtım ifadelerinden arındırılmış,

• gereksiz ayrıntıları azaltılmış,

• Wikipedia biçemine uygun

olarak hazırlanır.

Kişinin sunduğu öz geçmiş, yalnızca araştırmaya başlangıç oluşturabilir. Nihai metin bağımsız kaynaklarla doğrulanabilen bilgilere göre yeniden yapılandırılır.

7. Kaynak ve Dipnot Düzenlemesi

Her kaynak, desteklediği cümleyle ilişkilendirilir. Bir kaynağın içermediği bilgiyi doğruluyormuş gibi kullanılması, metnin güvenilirliğini azaltır.

Kaynak düzenlemesinde;

• yayın adı,

• yazar,

• başlık,

• tarih,

• erişim bilgisi,

• sayfa numarası,

• arşiv bağlantısı,

• kaynak dili

gibi bibliyografik unsurlar değerlendirilebilir.

8. Wikitext Düzenlemesi

Hazırlanan içerik Wikipedia’nın teknik biçimine dönüştürülür.

Bu aşamada;

• bilgi kutusu,

• iç bağlantılar,

• kategori yapısı,

• kaynak şablonları,

• başlık hiyerarşisi,

• eser listeleri,

• tablo yapıları,

• dış bağlantılar,

• otorite kontrolü,

• Wikidata bağlantısı

gibi teknik unsurlar ele alınabilir.

9. Yayın Yönteminin Değerlendirilmesi

Her biyografi için aynı yayın yöntemi uygun olmayabilir.

Olası yöntemler arasında;

• taslak alanında çalışma,

• madde oluşturma sihirbazı,

• inceleme sürecine gönderme,

• doğrudan madde oluşturma,

• mevcut bir maddede değişiklik önerme,

• tartışma sayfasından kaynaklı değişiklik talep etme

yer alabilir.

Yayın yöntemi; hesap geçmişi, çıkar çatışması, maddenin hassasiyeti, kaynakların gücü ve ilgili dil sürümünün yerel uygulamalarına göre değerlendirilmelidir.

10. Yayın Sonrası Editoryal İzleme

Wikipedia’da yayımlanan her madde, gönüllü editörlerin denetimine açıktır.

Yayın sonrasında;

• biçim düzenlemeleri,

• kaynak etiketleri,

• tarafsızlık uyarıları,

• kayda değerlik sorgulamaları,

• hızlı silme talepleri,

• silinmeye aday gösterme,

• içerik çıkarma,

• birleştirme önerileri,

• sayfa koruması,

• değişikliklerin geri alınması

gibi süreçler ortaya çıkabilir.

Profesyonel değerlendirme, bu işlemlerin hiçbirinin oluşmayacağını garanti etmez. Wikipedia’daki nihai editoryal kararlar topluluk politikaları ve gönüllü editörlerin değerlendirmeleri doğrultusunda verilir.

Kişinin Kendi Wikipedia Sayfasını Oluşturması Uygun mudur?

Kişinin kendisi hakkında yazması teknik olarak mümkün olsa da çıkar çatışması oluşturabilir. Aynı durum kişinin çalışanları, temsilcileri, halkla ilişkiler ajansı, avukatı, danışmanı veya yakınları için de geçerlidir.

Çıkar çatışması bulunan katkılarda tarafsız bir değerlendirme yapmak zorlaşabilir. Kişi, biyografisinde görmek istediği bilgileri ansiklopedik öneminden daha değerli görebilir veya olumsuz fakat kaynaklandırılmış bilgilerin çıkarılmasını talep edebilir.

Wikipedia’nın çıkar çatışması yaklaşımı, kişinin kendisiyle, işvereniyle, müşterisiyle veya yakın ilişkide bulunduğu bir konuyla ilgili doğrudan düzenleme yapmasını sakıncalı görür. Böyle durumlarda şeffaflık, tartışma sayfası kullanımı ve bağımsız editoryal inceleme önem taşır.

Kişinin Madde Üzerinde Kontrol Hakkı Var mıdır?

Wikipedia maddesi oluşturulduktan sonra kişi veya temsilcileri;

• maddenin sahibi olmaz,

• metnin son hâlini belirleyemez,

• yalnızca olumlu bilgilerin kalmasını talep edemez,

• kaynaklı eleştirilerin kaldırılmasını garanti edemez,

• diğer editörlerin katkılarını engelleyemez,

• sayfanın kalıcı olacağını garanti altına alamaz.

Bununla birlikte kişi, açık hata, mahremiyet ihlali veya kaynaksız iddia bulunduğunda bunların düzeltilmesini uygun Wikipedia kanalları üzerinden talep edebilir.

Ücretli Wikipedia Katkılarında Şeffaflık

Wikipedia veya diğer Wikimedia projelerinde ücret karşılığında katkı sunan kişilerin işverenlerini, müşterilerini, amaçlanan yararlanıcıyı ve ilgili bağlantılarını açıklamaları gerekir.

Wikimedia Vakfı Kullanım Koşulları, ücretli katkıların kullanıcı sayfasında, ilgili tartışma sayfasında veya değişiklik özetinde açıklanmasını öngörmektedir. Ücretli katkının açıklanması, yapılan düzenlemenin otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez; yerel Wikipedia politikalarına ve içerik standartlarına ayrıca uyulmalıdır.

Ücret Ödemek Sayfanın Kabul Edileceği Anlamına Gelir mi?

Hayır. Danışmanlık veya editoryal çalışma karşılığında ücret ödenmesi;

• kişinin kayda değer olduğunu,

• taslağın kabul edileceğini,

• maddenin silinmeyeceğini,

• içeriğin değiştirilmeyeceğini,

• yalnızca olumlu bilgilerin yer alacağını,

• sayfanın kalıcı olacağını

göstermez.

Ücret, gerçekleştirilen araştırma, analiz, metin hazırlığı veya danışmanlık çalışmasıyla ilgilidir. Wikipedia’daki topluluk kararları satın alınamaz veya garanti edilemez.

Daha Önce Silinmiş Biyografi Sayfaları

Bir kişi hakkında daha önce oluşturulmuş Wikipedia maddesi silindiyse, aynı metni yeniden yayımlamak çoğu durumda sorunu çözmez.

Öncelikle önceki silinme nedeni belirlenmelidir.

Yaygın Silinme Nedenleri

• Kayda değerlik gösterilememesi

• Güvenilir kaynak bulunmaması

• Reklam veya tanıtım metni

• Telif hakkı ihlali

• Kaynaksız biyografi

• Öz geçmiş biçiminde içerik

• Önceki silme kararının aşılması

• Yaşayan kişiler politikasına aykırı içerik

• Kişinin yalnızca kendi kaynaklarına dayanılması

• Uygunsuz kullanıcı hesabı veya kukla hesap kullanımı

Yeniden Oluşturma Öncesinde Neler Değişmelidir?

Madde ancak önceki sorunu giderecek ölçüde yeni koşullar ortaya çıkmışsa yeniden değerlendirilebilir.

Bunlar;

• yeni ve bağımsız kaynakların yayımlanması,

• kişinin kariyerinde ansiklopedik açıdan önemli gelişmeler yaşanması,

• metnin tamamen tarafsız biçimde yeniden hazırlanması,

• önceki politika ihlallerinin giderilmesi,

• silme kararında değerlendirilmemiş güçlü kaynakların bulunması

olabilir.

Aynı kaynaklarla, benzer tanıtım diliyle ve yeni bir kullanıcı hesabıyla tekrar sayfa açılması; yeniden silme, sayfa oluşturma koruması veya hesap incelemesi riskini artırabilir.

Basın Çalışması Wikipedia Kayda Değerliği Sağlar mı?

Basında yer almak her zaman Wikipedia açısından güçlü kaynak oluştuğu anlamına gelmez.

Bir haber;

• ücretli içerik,

• sponsorlu yayın,

• basın bülteni,

• röportaj,

• kurumsal duyuru,

• ürün tanıtımı,

• etkinlik haberi,

• kısa isim anması

niteliğindeyse kayda değerliğe katkısı sınırlı olabilir.

Wikipedia açısından daha güçlü olan yayınlar, kişinin bağımsız gazetecilik veya uzmanlık çalışması sonucunda ayrıntılı biçimde incelendiği içeriklerdir.

Basın çalışmasının temel amacı yalnızca Wikipedia maddesi oluşturmaksa ortaya çıkan içeriklerin bağımsızlığı ayrıca sorgulanabilir. Kaynakların sayısından çok, neden yayımlandıkları ve kişiyi nasıl ele aldıkları önem taşır.

Röportajlar Wikipedia Biyografisinde Kullanılabilir mi?

Röportajlar tamamen geçersiz kaynaklar değildir. Ancak röportajdaki bilgilerin büyük bölümü kişinin kendi beyanına dayanır.

Bu nedenle röportajlar;

• kişinin kendi görüşlerini,

• çalışma yöntemini,

• belirli bir olaya ilişkin açıklamasını,

• kişisel deneyimini

doğrulamak için kullanılabilir.

Buna karşılık kişinin alanındaki önemini, etkisini veya kayda değerliğini kanıtlamak için tek başına yeterli olmayabilir. Kaynağın bir röportaj olması, yayın organının güvenilirliğinden ayrı olarak değerlendirilmelidir.

Biyografi Sayfasında Ödüller Nasıl Kullanılır?

Her ödül biyografik açıdan aynı ağırlığa sahip değildir.

Ödül değerlendirilirken;

• ödülü veren kurum,

• seçici kurul,

• ödülün geçmişi,

• adaylık ve seçim yöntemi,

• alanındaki itibarı,

• ödülün bağımsız kaynaklarda yer alması,

• katılım karşılığında verilip verilmediği

incelenir.

Ticari paketlerle sunulan, başvuru ücreti karşılığında verilen veya güvenilirliği doğrulanamayan ödüller, biyografide önemli bir başarı olarak sunulamayabilir.

Fotoğraf Kullanımı ve Telif Hakkı

Bir biyografi maddesine fotoğraf eklenebilmesi için görselin yalnızca kişiye ait olması yeterli değildir. Fotoğrafın Wikimedia Commons tarafından kabul edilen bir lisansla kullanılabilmesi gerekir.

Genellikle şu görseller doğrudan kullanılamaz:

• Basın kuruluşuna ait fotoğraflar

• Profesyonel fotoğrafçının izni bulunmayan çekimler

• Sosyal medyadan alınan görseller

• Google Görseller’den indirilen fotoğraflar

• Ajans fotoğrafları

• İnternet sitesindeki telifli portreler

• Kitap kapağından veya videodan alınan ekran görüntüleri

Fotoğrafın telif hakkı sahibinin uygun bir özgür lisans vermesi veya görselin kabul edilebilir bir lisansla yayımlanmış olması gerekir.

Profesyonel Biyografi Danışmanlığı Kimler İçin Uygundur?

Bu danışmanlık süreci;

• Wikipedia uygunluğundan emin olmayan,

• hakkında çok sayıda yayın bulunduğu hâlde kaynak niteliğini değerlendiremeyen,

• daha önce taslağı reddedilen,

• maddesi silinen,

• biyografi metni tanıtım diline dönüşen,

• yaşayan kişiler politikası konusunda risk taşıyan,

• bağımsız kaynaklarını sınıflandırmak isteyen,

• çıkar çatışmasını doğru yönetmek isteyen,

• farklı dil sürümlerinin koşullarını incelemek isteyen,

• mevcut Wikipedia biyografisini güncellemek isteyen

kişiler ve temsilcileri için editoryal değerlendirme sağlayabilir.

Bununla birlikte hakkında yeterli bağımsız kaynak bulunmayan bir kişi için danışmanlık alınması, Wikipedia’da madde oluşturulabileceği anlamına gelmez.

Danışmanlık Öncesinde İstenebilecek Bilgiler

Profesyonel değerlendirme için aşağıdaki belgeler ve bağlantılar istenebilir:

• Güncel öz geçmiş

• Resmî internet sitesi

• Doğrulanmış sosyal medya hesapları

• Hakkında yayımlanan haberler

• Röportajlar

• Kitap ve dergi yayınları

• Ödül kayıtları

• Eser listesi

• Filmografi veya diskografi

• Akademik yayın listesi

• Sporcu istatistikleri

• Kurumsal görev geçmişi

• Önceki Wikipedia taslağı

• Silinmiş sayfanın başlığı

• Önceki silme veya inceleme tartışmaları

• Kullanılabilecek özgür lisanslı fotoğraf bilgileri

Bu belgelerin tamamı doğrudan Wikipedia kaynağı olarak kullanılmayabilir. Bazıları yalnızca araştırmanın yönünü belirlemek ve bağımsız kaynakları doğrulamak amacıyla değerlendirilir.

Wikipedia Biyografi Sayfası İçin Garanti Verilebilir mi?

Wikipedia’da sayfa oluşturma, onay, kalıcılık veya belirli bir içerik biçimi için kesin garanti verilemez.

Bunun nedenleri şunlardır:

• Wikipedia gönüllü topluluk tarafından yönetilir.

• Her madde topluluk denetimine açıktır.

• Politikalar ve yerel uygulamalar değişebilir.

• Yeni kaynaklar veya yeni tartışmalar ortaya çıkabilir.

• Başka editörler metni değiştirebilir.

• Maddeler silinmeye aday gösterilebilir.

• Kayda değerlik değerlendirmeleri editoryal yoruma açıktır.

• Biyografi konusu madde üzerinde mülkiyet hakkına sahip değildir.

Profesyonel çalışmanın amacı sonucu garanti etmek değil; mevcut kaynakları ve politikaları doğru analiz ederek editoryal açıdan savunulabilir bir çalışma ortaya koymaktır.

Profesyonel Danışmanlık ile Sıradan İçerik Yazımı Arasındaki Fark

Sıradan içerik yazımı çoğunlukla kişinin verdiği bilgilerden hareket eder. Wikipedia danışmanlığında ise kişinin sunmak istediği bilgiler değil, bağımsız kaynakların doğrulayabildiği ve ansiklopedik açıdan gerekli olan bilgiler esas alınır.

Profesyonel editoryal yaklaşım;

• her kaynağın niteliğini inceler,

• kişisel beyan ile bağımsız değerlendirmeyi ayırır,

• iddiaları kaynaklarla eşleştirir,

• tanıtım dilini ayıklar,

• biyografi politikalarını uygular,

• çıkar çatışmasını değerlendirir,

• silinme risklerini önceden belirler,

• Wikipedia topluluğunun olası itirazlarını dikkate alır.

Bu nedenle danışmanlık süreci, yalnızca “bir sayfa yazılması” olarak değil, çok aşamalı bir uygunluk, kaynak ve politika analizi olarak ele alınmalıdır.

Profesyonel Wikipedia Biyografi Sayfası Oluşturma Sürecinde Temel İlkeler

Profesyonel bir biyografi çalışmasının temelinde şu ilkeler yer almalıdır:

• Kaynakların kişiden bağımsız olması

• Kayda değerliğin yayınlarla gösterilmesi

• Metnin tanıtım amacı taşımaması

• Her önemli bilginin doğrulanabilir olması

• Kişisel yorum ve çıkarımlardan kaçınılması

• Olumlu ve olumsuz bilgilerin orantılı sunulması

• Mahremiyetin gözetilmesi

• Telif hakkına uygun içerik kullanılması

• Çıkar çatışmasının açıklanması

• Topluluk kararlarının garanti edilemeyeceğinin kabul edilmesi

Sık Sorulan Sorular

Herkes İçin Wikipedia Biyografi Sayfası Açılabilir mi?

Hayır. Bir kişinin Wikipedia’da bağımsız bir biyografi maddesine konu olabilmesi için ilgili kayda değerlik koşullarını ve kaynak standartlarını karşılaması gerekir.

Kaç Haber Wikipedia Sayfası İçin Yeterlidir?

Belirli ve kesin bir haber sayısı yoktur. Beş güçlü, bağımsız ve kapsamlı kaynak; çok sayıda kısa, tekrarlanan veya sponsorlu içerikten daha değerli olabilir.

Kişinin Kendi İnternet Sitesi Kaynak Olabilir mi?

Bazı temel ve tartışmasız bilgiler için sınırlı biçimde kullanılabilir. Ancak kişinin kayda değerliğini kanıtlayan bağımsız kaynak olarak değerlendirilemez.

Sosyal Medya Takipçi Sayısı Kayda Değerlik Sağlar mı?

Tek başına sağlamaz. Takipçi sayısı kamuoyu görünürlüğünü gösterebilir; ancak Wikipedia kayda değerliği bağımsız ve güvenilir kaynaklarla değerlendirilir.

Instagram veya LinkedIn Profili Kaynak Olabilir mi?

Kişinin kendisi hakkında yaptığı sınırlı açıklamalar için dikkatle kullanılabilir. Bağımsız kaynak niteliği taşımaz ve biyografinin temelini oluşturamaz.

Şirket Sahibi Olmak Wikipedia Sayfası İçin Yeterli midir?

Hayır. Bir şirketin kurucusu veya yöneticisi olmak tek başına kişisel kayda değerlik sağlamaz. Kişinin kendi faaliyetlerinin bağımsız kaynaklarda yeterli kapsamda ele alınması gerekir.

Ödül Almak Wikipedia Biyografisi İçin Yeterli midir?

Ödülün niteliğine bağlıdır. Alanında yerleşik, bağımsız ve seçici bir ödül kayda değerliğe katkıda bulunabilir. Her ödül otomatik olarak yeterli kabul edilmez.

Yerel Haberler Kaynak Olarak Kullanılabilir mi?

Editoryal güvenilirliği bulunan yerel yayınlar kullanılabilir. Ancak içeriğin bağımsızlığı, kapsamı ve basın bülteni olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Röportajlar Kayda Değerlik Sağlar mı?

Röportajlar genellikle kişinin kendi beyanlarını içerir. Bu nedenle biyografik ayrıntıları doğrulamaya yardımcı olabilir ancak tek başına bağımsız kayda değerlik göstergesi sayılmayabilir.

Biyografiye Sadece Olumlu Bilgiler Yazılabilir mi?

Hayır. Wikipedia bir itibar yönetimi veya tanıtım platformu değildir. Güvenilir kaynaklarda yer alan ve biyografik açıdan önem taşıyan olumlu ya da olumsuz bilgiler, tarafsız ve orantılı biçimde değerlendirilebilir.

Kişi Wikipedia Sayfasını Onaylamak Zorunda mıdır?

Hayır. Wikipedia maddeleri, biyografi konusunun onayına bağlı olarak yayımlanmaz. Ancak yaşayan kişiler hakkında doğru, kaynaklı ve mahremiyete saygılı içerik hazırlanması zorunludur.

Sayfa Oluşturulduktan Sonra Değiştirilebilir mi?

Evet. Wikipedia maddeleri gönüllü editörler tarafından düzenlenebilir. Kaynaklı içerikler eklenebilir, çıkarılabilir veya yeniden yazılabilir.

Wikipedia Sayfası Kalıcı mıdır?

Kalıcı olacağı garanti edilemez. Bir madde yayımlandıktan sonra da kayda değerlik, kaynak, tarafsızlık veya politika ihlali gerekçeleriyle incelenebilir.

Daha Önce Silinen Sayfa Yeniden Açılabilir mi?

Önceki silme gerekçesi giderilmişse ve yeni, güçlü kaynaklar ortaya çıkmışsa yeniden değerlendirme yapılabilir. Aynı içeriğin tekrar yayımlanması genellikle yeterli değildir.

Ücretli Danışmanlık Wikipedia Politikalarına Aykırı mıdır?

Ücretli katkıların varlığı tek başına bütün Wikimedia projelerinde mutlak yasak anlamına gelmez; ancak ücretli ilişki açıklanmalı, yerel çıkar çatışması kurallarına uyulmalı ve katkılar tanıtım amacı taşımamalıdır. Açıklama yapılması, içeriğin kabul edileceği anlamına gelmez.

Wikipedia Biyografi Sayfası Ne Kadar Sürede Oluşturulur?

Süre; kaynak sayısına, araştırmanın kapsamına, taslağın niteliğine ve kullanılacak yayın yöntemine göre değişir. Topluluk inceleme süreçlerinin tamamlanma süresi önceden kesin olarak belirlenemez.

Profesyonel Wikipedia biyografi sayfası oluşturma danışmanlığı, bir kişinin öz geçmişini çevrim içi ortama aktarma işlemi değildir. Süreç; kişinin Wikipedia açısından kayda değerliğinin, bağımsız kaynaklarının, biyografik bilgilerinin, mahremiyet koşullarının, çıkar çatışmasının ve yayın risklerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Sağlıklı bir biyografi maddesi;

• kişinin kendi anlatımına değil bağımsız kaynaklara,

• tanıtım ifadelerine değil doğrulanabilir bilgilere,

• kapsamlı görünmeye değil ansiklopedik gerekliliğe,

• tek taraflı bir anlatıma değil tarafsızlığa,

• kısa vadeli görünürlüğe değil sürdürülebilir kayda değerliğe

dayanmalıdır.

Profesyonel danışmanlığın işlevi, Wikipedia topluluğunun vereceği sonucu garanti etmek değil; mevcut bilgi ve kaynakları Wikipedia’nın içerik politikaları çerçevesinde inceleyerek doğrulanabilir, tarafsız ve editoryal açıdan savunulabilir bir biyografi çalışması hazırlamaktır.