Wikipedia Sayfası Neden Silinir?

Wikipedia Sayfası Neden Silinir?

Kısa Alt Açıklama: Wikipedia sayfaları; kayda değerliğin bağımsız kaynaklarla gösterilememesi, doğrulanabilirlik sorunları, reklam niteliğindeki anlatım, telif hakkı ihlali, özgün araştırma veya diğer ansiklopedik uygunluk problemleri nedeniyle silinebilir. Bu rehber, sayfa silme nedenlerini ve uygulanan değerlendirme süreçlerini açıklar.

Wikipedia’da bir sayfanın yayımlanmış olması, o sayfanın kalıcı olarak korunacağı anlamına gelmez. Sayfalar, gönüllü editörler tarafından sürekli olarak incelenir; içerik politikalarına, topluluk yönergelerine ve ansiklopedik kapsam ölçütlerine uygunluk bakımından değerlendirilir.

Bir Wikipedia sayfasının silinmesi çoğunlukla tek bir yazım hatasından değil, sayfanın temel niteliklerinden kaynaklanan sorunlardan doğar. Bunların başında kayda değerlik eksikliği, güvenilir ve bağımsız kaynak yetersizliği, reklam veya tanıtım amacı, telif hakkı ihlali, doğrulanamayan bilgiler ve özgün araştırma gelir.

Silme işlemi, konu hakkında olumsuz bir hüküm verilmesi veya kişinin, kurumun ya da eserin değersiz kabul edilmesi anlamına gelmez. Değerlendirme, konunun gerçek dünyadaki öneminden çok, mevcut kaynakların konuyu bağımsız ve ansiklopedik biçimde ele almaya yeterli olup olmadığına yöneliktir.

Wikipedia Hakkında Bilmeniz Gerekenler

---

Wikipedia, herkesin katkıda bulunabildiği açık bir ansiklopedi modeli üzerine kuruludur. Açık katkı sistemi, bilgi üretiminin geniş katılımla gerçekleşmesini sağlarken oluşturulan içeriklerin belirli standartlara göre denetlenmesini de gerekli kılar.

Wikipedia toplulukları zaman içinde hangi içeriklerin ansiklopedide tutulacağı, hangilerinin geliştirilmesi gerektiği ve hangi durumlarda silme işleminin uygulanacağı konusunda çeşitli politika ve prosedürler geliştirmiştir. Bu kurallar her dil sürümünde bütünüyle aynı değildir. Türkçe Vikipedi ile İngilizce Wikipedia’nın silme süreçleri arasında süre, adlandırma ve uygulama bakımından farklılıklar bulunabilir.

Türkçe Vikipedi’de silme işlemleri genel olarak üç temel yöntemle yürütülür:

• Hızlı silme

• Silme önerisi

• Silinmeye aday sayfalar tartışması

Bu yöntemler, içerikteki sorunun açıklığına ve topluluk değerlendirmesine ihtiyaç bulunup bulunmadığına göre uygulanır. Tartışmalı veya yorum gerektiren bir sayfanın, yalnızca hızlı silme yöntemiyle kaldırılmaması gerekir. Türkçe Vikipedi’nin hızlı silme politikasında, tartışmalı içeriklerin bu yöntemle silinemeyeceği ve silme gerekçesinin ilgili kriterle açıkça belirtilmesi gerektiği ifade edilir.

Kayda Değerliğin Gösterilememesi

Bir Wikipedia maddesinin bağımsız olarak var olabilmesi için konusunun ansiklopedik kayda değerlik taşıması gerekir. Kayda değerlik, yalnızca konunun tanınmış, başarılı, popüler veya önemli olduğunun ileri sürülmesiyle oluşmaz.

Genel değerlendirmede, konu hakkında:

• Güvenilir

• Konudan bağımsız

• İkincil

• Birden fazla

• Konuyu yüzeysel olmayan biçimde ele alan

kaynakların bulunması beklenir.

Bir kişinin çok sayıda takipçiye sahip olması, bir şirketin yüksek ciro elde etmesi, bir sanatçının eser yayımlaması veya bir markanın uzun süredir faaliyet göstermesi tek başına yeterli olmayabilir. Bu tür bilgiler ancak bağımsız kaynakların konuyu anlamlı ölçüde incelemesiyle ansiklopedik bir dayanak oluşturabilir.

Wikipedia’nın kayda değerlik yaklaşımında temel soru şudur:

Konu hakkında, konu sahibinden bağımsız güvenilir kaynaklara dayanarak dengeli ve kapsamlı bir ansiklopedi maddesi yazılabilir mi?

Konuyla ilgili yeterli bağımsız kaynak bulunamıyorsa doğrulanabilir bir madde oluşturmak da güçleşir. Wikipedia’nın kayda değerlik yönergeleri, bağımsız ve güvenilir kaynaklarla yeterli biçimde ele alınamayan konuların ayrı bir madde olarak bulunmaması gerektiğini belirtir.

Kaynakların Konudan Bağımsız Olmaması

Bir sayfada çok sayıda kaynak bulunması, kayda değerliğin otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez. Kaynakların niteliği, sayısından daha belirleyicidir.

Aşağıdaki kaynaklar bilgi doğrulamada kullanılabilse de genellikle tek başlarına kayda değerlik oluşturmaz:

• Kişinin veya kurumun resmî internet sitesi

• Kurumsal basın bültenleri

• Sosyal medya hesapları

• Ürün ve hizmet sayfaları

• Şirket katalogları

• Özgeçmişler

• Kurum tarafından hazırlanmış biyografiler

• Sponsorlu veya ücretli tanıtım içerikleri

• İçeriği doğrudan konu tarafından sağlanan röportajlar

• Veri tabanı ve dizin kayıtları

Bu kaynaklar çoğunlukla birincil kaynak veya konuya bağlı kaynak niteliğindedir. Bir kişinin doğum tarihini, şirketin kuruluş yılını ya da ürünün teknik özelliklerini doğrulamak için kullanılabilirler. Ancak konunun neden ayrı bir ansiklopedi maddesine sahip olması gerektiğini bağımsız biçimde ortaya koymazlar.

Güvenilir Kaynak Eksikliği

Wikipedia’da yayımlanan bilgilerin okuyucu tarafından kontrol edilebilir olması gerekir. Doğrulanabilirlik, bir bilginin mutlaka doğru olduğunun editör tarafından kişisel olarak bilinmesini değil, güvenilir ve yayımlanmış bir kaynağa dayandırılabilmesini ifade eder.

Kaynak gösterilmemiş bilgiler:

• Sorgulanabilir,

• Kaynak talebiyle işaretlenebilir,

• Metinden çıkarılabilir,

• Sayfanın genel güvenilirliğini zayıflatabilir.

Türkçe Vikipedi’nin doğrulanabilirlik politikasına göre yeni bilgi ekleyen kullanıcının güvenilir kaynak göstermesi gerekir; aksi durumda eklenen bilgiye itiraz edilebilir veya bilgi kaldırılabilir.

Kaynak eksikliği her durumda bütün sayfanın doğrudan silinmesini gerektirmez. Konu açıkça kayda değerse ve güvenilir kaynaklara ulaşılabiliyorsa sayfa geliştirilebilir. Ancak hem kaynaklar yetersizse hem de konunun kayda değerliği gösterilemiyorsa silinme olasılığı yükselir.

Özgün Araştırma İçermesi

Wikipedia, daha önce güvenilir kaynaklarda yayımlanmamış sonuçların ilk kez ortaya konduğu bir yayın platformu değildir. Editörlerin kendi gözlemleri, kişisel bilgileri, yayımlanmamış belgeleri veya kaynaklardan hareketle oluşturdukları yeni sonuçlar özgün araştırma kapsamında değerlendirilebilir.

Özgün araştırma örnekleri şunlardır:

• Kaynakların açıkça belirtmediği bir sonucu editörün çıkarması

• Farklı kaynaklardaki bilgileri birleştirerek yeni bir iddia oluşturması

• Kişisel tanıklığa dayalı bilgi eklenmesi

• Yayımlanmamış şirket belgelerinin kullanılması

• Kişisel e-postaların veya özel yazışmaların kaynak gösterilmesi

• Bir kişinin kariyer etkisinin editör tarafından yorumlanması

• Herhangi bir güvenilir kaynakta yer almayan unvan veya başarı tanımlamalarının kullanılması

Bir iddianın mantıklı veya gerçeğe uygun görünmesi yeterli değildir. Bilginin güvenilir ve erişilebilir bir kaynakta yayımlanmış olması gerekir.

Reklam ve Tanıtım Niteliğindeki Anlatım

Wikipedia bir reklam, halkla ilişkiler, itibar yönetimi veya kurumsal tanıtım platformu değildir. Bir sayfanın temel amacı kişiyi, şirketi, ürünü veya hizmeti olumlu biçimde tanıtmaksa içerik ansiklopedik kapsamın dışında değerlendirilebilir.

Reklam niteliği taşıyabilecek ifadeler arasında şunlar bulunur:

• “Sektörün lider kuruluşudur.”

• “Yenilikçi çözümleriyle fark yaratmaktadır.”

• “Müşteri memnuniyetini ön planda tutmaktadır.”

• “Kısa sürede önemli başarılara imza atmıştır.”

• “Alanındaki en güvenilir markalardan biridir.”

• “Geniş ürün yelpazesiyle hizmet vermektedir.”

Bu tür ifadeler kaynaklandırılmış olsa bile ansiklopedik anlatım bakımından sorun yaratabilir. Bir kaynakta tanıtım dili kullanılması, aynı dilin Wikipedia’ya aktarılmasını haklı kılmaz.

Sayfanın tarafsızlaştırılması mümkünse reklam ifadeleri çıkarılabilir ve madde yeniden düzenlenebilir. Ancak sayfanın tamamı kurumsal tanıtım metninden oluşuyor, bağımsız kaynak içermiyor ve ansiklopedik bir çekirdek barındırmıyorsa hızlı silme veya silme tartışması gündeme gelebilir.

Tarafsız Bakış Açısının İhlali

Tarafsız bakış açısı, Wikipedia’nın temel içerik ilkelerinden biridir. Bir konu hakkındaki görüşler, güvenilir kaynaklardaki ağırlıkları oranında ve editörün kişisel değerlendirmesinden bağımsız biçimde aktarılmalıdır.

Tarafsızlık sorunu şu şekillerde ortaya çıkabilir:

• Yalnızca olumlu bilgilere yer verilmesi

• Eleştirilerin sistematik olarak çıkarılması

• Tartışmalı iddiaların kesin gerçek gibi sunulması

• Kurumun kendi söyleminin ansiklopedik gerçek olarak aktarılması

• Olumsuz bilgilerin bağlamından koparılması

• Rakipler veya eleştirmenler hakkında küçümseyici dil kullanılması

• Kaynaklarda bulunmayan övgü veya suçlamaların eklenmesi

Taraflı anlatım tek başına her zaman silme nedeni değildir. Çoğu durumda metin yeniden yazılabilir. Ancak taraflılık; kaynak yetersizliği, reklam amacı, çıkar çatışması ve doğrulanamayan iddialarla birleştiğinde sayfanın silinmesi yönündeki değerlendirmeyi güçlendirebilir.

Telif Hakkı İhlali

Başka bir internet sitesinden, kitaptan, haberden, biyografiden, katalogdan veya basın bülteninden izin alınmadan kopyalanan metinler Wikipedia’ya eklenemez.

Kaynağın belirtilmesi, uzun bir metnin aynen kopyalanmasını hukuken veya editoryal olarak uygun hâle getirmez. Atıf yapılması ile içeriğin yeniden yayımlanması için izin alınması farklı konulardır.

Telif hakkı ihlali kapsamında değerlendirilebilecek durumlar şunlardır:

• Kurumsal internet sitesindeki “Hakkımızda” metninin kopyalanması

• Haber metninin büyük bölümünün aynen aktarılması

• Kitap veya dergiden uzun paragrafların alınması

• Başka bir Wikipedia dilindeki metnin lisans koşullarına uyulmadan çevrilmesi

• Telif hakkıyla korunan fotoğrafların izinsiz yüklenmesi

• Basın bülteninin küçük değişikliklerle kullanılması

Telif hakkı ihlali içeren bölümler kaldırılabilir. İhlal sayfanın tamamını kapsıyorsa sayfa silinebilir. Vikipedi içerikleri özgür lisanslarla yayımlandığından, eklenen metinlerin de bu lisans koşullarıyla uyumlu olması gerekir.

Yaşayan Kişiler Hakkında Doğrulanmamış İddialar

Yaşayan kişiler hakkındaki içerikler daha sıkı kaynak ve doğrulama standartlarına tabidir. İtibara zarar verebilecek, tartışmalı veya özel nitelikteki bilgiler güvenilir kaynaklarla açık biçimde desteklenmelidir.

Özellikle aşağıdaki içerikler yüksek risk taşır:

• Suç isnatları

• Mesleki usulsüzlük iddiaları

• Sağlık bilgileri

• Aile ve özel yaşam bilgileri

• Siyasi veya dinî aidiyet iddiaları

• Mali sorunlar

• Devam eden hukuki süreçler

• Kaynağı belirsiz eleştiriler

Yaşayan kişilerle ilgili ciddi ve kaynaksız iddialar, tartışma beklenmeden metinden çıkarılabilir. Sayfanın tamamı bu tür içeriklerden oluşuyorsa daha kapsamlı işlem uygulanabilir.

Kişinin veya Kurumun Kendi Sayfasını Yazması

Bir kişinin kendisi, çalışanı, temsilcisi, müşterisi veya ücretli danışmanı tarafından madde oluşturulması otomatik olarak silme nedeni değildir. Bununla birlikte bu ilişki çıkar çatışması meydana getirir.

Çıkar çatışması bulunan kişiler:

• Konuya tarafsız yaklaşmakta zorlanabilir,

• Tanıtım diline yönelebilir,

• Olumsuz fakat kaynaklı bilgileri dışarıda bırakabilir,

• Birincil kaynaklara aşırı ağırlık verebilir,

• Konunun kayda değerliğini olduğundan güçlü gösterebilir.

Türkçe Vikipedi’nin çıkar çatışması düzenlemesi; kişinin kendisi, ailesi, arkadaşları, müşterileri, işvereni veya mali ilişki içinde bulunduğu konular üzerinde doğrudan düzenleme yapmasını sorunlu bir alan olarak ele alır.

Çıkar çatışması, sayfanın içeriğinin ayrıca incelenmesine yol açabilir. Asıl belirleyici olan, maddenin bağımsız kaynaklara ve içerik politikalarına uygun olup olmadığıdır.

Ansiklopedik Olmayan İçerik

Wikipedia, internette yayımlanabilecek her tür bilgi için genel amaçlı bir barındırma hizmeti değildir. Bir sayfa doğru bilgiler içerse bile ansiklopedik kapsamın dışında kalabilir.

Ansiklopedik olmayan içerik örnekleri şunlardır:

• Ayrıntılı özgeçmiş veya CV

• Şirket tanıtım dosyası

• Ürün kataloğu

• Fiyat listesi

• Kullanım kılavuzu

• Etkinlik duyurusu

• İş ilanı

• Basın açıklaması

• Kampanya metni

• Sosyal medya profili

• Hayran sayfası

• Kişisel anı veya görüş yazısı

• Rehber ve talimat metni

• İletişim bilgileri listesi

Bir konunun gerçek ve yasal olması, o konu hakkında mutlaka ayrı bir Wikipedia maddesi bulunmasını gerektirmez.

Çok Yeni veya Henüz Gerçekleşmemiş Konular

Yakın gelecekte piyasaya çıkması planlanan ürünler, duyurulmuş ancak tamamlanmamış projeler, gerçekleşmemiş etkinlikler ve henüz güvenilir kaynaklarda yeterince ele alınmamış girişimler için oluşturulan sayfalar silme riski taşıyabilir.

Buradaki temel sorun yalnızca konunun yeni olması değildir. Yeni bir konu da güçlü ve bağımsız kaynaklarla kapsamlı biçimde ele alınmışsa kayda değer olabilir. Sorun, çoğu yeni konuda mevcut bilgilerin yalnızca duyurulara, basın bültenlerine ve beklentilere dayanmasıdır.

Wikipedia geleceğe ilişkin tahminler veya kurumsal vaatler üzerine madde oluşturmaz. Gerçekleşeceği kesinleşmemiş gelişmeler, kaynakların kullandığı ihtiyatlı dille ve uygun bağlam içinde aktarılmalıdır.

Aldatıcı, Uydurma veya Doğrulanamayan İçerik

Tamamen uydurulmuş kişiler, kurumlar, olaylar veya kavramlar için oluşturulan sayfalar silinebilir. Şaka, deneme, vandalizm veya yanıltma amacı taşıyan içerikler hızlı silme kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak tartışmalı bir bilimsel teori, şehir efsanesi veya yanlış olduğu sonradan ortaya çıkan tarihsel bir iddia otomatik olarak “uydurma sayfa” sayılmaz. Bu tür konular, güvenilir kaynaklarda inceleme konusu olmuşsa iddianın doğruluğu değil, kaynaklarda nasıl ele alındığı ansiklopedik biçimde anlatılabilir.

Anlamsız, Deneme Amaçlı veya Çok Yetersiz Sayfalar

Anlamsız karakter dizilerinden, rastgele kelimelerden veya açıkça deneme amacıyla yazılmış ifadelerden oluşan sayfalar hızlı silinebilir.

Türkçe Vikipedi hızlı silme politikasında, anlamsız karakter dizilerinden oluşan sayfalar için özel bir kriter bulunur. Bununla birlikte kısa, kötü yazılmış, kaynaksız veya tartışmalı içeriklerin yalnızca bu nedenle anlamsız sayılmaması gerektiği de belirtilir.

Dolayısıyla bir maddenin kısa olması tek başına silme nedeni değildir. Konu kayda değerse ve metin geliştirilebilecek temel bilgiler içeriyorsa sayfa taslak olarak korunabilir veya genişletilebilir.

Başka Bir Maddenin Tekrarı Olması

Aynı konu hakkında birden fazla sayfa açılmışsa içerikler birleştirilebilir ve gereksiz sayfa yönlendirmeye dönüştürülebilir. Her mükerrer sayfa doğrudan silinmez.

Örneğin bir kişinin farklı yazım biçimleriyle iki ayrı maddesi bulunuyorsa:

• İçerikler birleştirilebilir,

• Doğru başlık belirlenebilir,

• Diğer başlık yönlendirme olarak korunabilir,

• Gereksiz veya hatalı geçmiş sürümler silinebilir.

Silme, bu durumda çoğunlukla içerik uygunluğundan değil, ansiklopedik düzenin korunmasından kaynaklanır.

Sözlük Tanımı Niteliğinde Olması

Wikipedia bir sözlük değildir. Bir sayfa yalnızca kelimenin kısa anlamını, eş anlamlılarını veya kullanım biçimlerini açıklıyorsa ansiklopedi maddesi oluşturmak için yeterli olmayabilir.

Bir kavramın Wikipedia maddesi olabilmesi için yalnızca tanımının değil; tarihçesinin, bağlamının, gelişiminin, uygulamalarının veya kaynaklarda ele alınan diğer yönlerinin de bulunması beklenir.

Liste veya Kategori Ölçütlerinin Belirsiz Olması

“Ünlü kişiler”, “başarılı şirketler”, “sevilen sanatçılar” veya “önemli internet siteleri” gibi öznel ölçütlere dayanan listeler ansiklopedik sorunlara yol açabilir.

Bir listenin korunabilmesi için:

• Dahil edilme ölçütü açık olmalı,

• Ölçüt güvenilir kaynaklara dayanmalı,

• Liste özgün değerlendirmeyle oluşturulmamalı,

• Konunun ansiklopedik kapsamı tanımlanabilmelidir.

Editörün kişisel tercihine göre oluşturulan listeler silinebilir veya yeniden yapılandırılabilir.

Wikipedia’da Silme Süreci Nasıl İşler?

---

Hızlı Silme

Hızlı silme, tartışmaya gerek bırakmayacak kadar açık politika ihlallerinde uygulanır. İşlem yalnızca hızlı silme kriterlerinden birinin açıkça karşılanması durumunda gerçekleştirilmelidir.

Hızlı silmeye konu olabilecek örnekler:

• Anlamsız sayfalar

• Açık vandalizm

• Deneme sayfaları

• Belirli koşullardaki telif hakkı ihlalleri

• Açık reklam veya spam içerikleri

• Daha önce silinmiş bir sayfanın sorun giderilmeden yeniden oluşturulması

• Teknik nedenlerle gereksiz hâle gelen bazı sayfalar

Bir kullanıcı hızlı silme şablonu ekleyebilir; nihai teknik silme işlemi gerekli yetkilere sahip hizmetliler tarafından gerçekleştirilir. Hizmetlinin hangi kriteri uyguladığını belirtmesi gerekir.

Hızlı silme, kayda değerliği veya içeriğin niteliği konusunda makul tartışma bulunan sayfalar için kullanılmamalıdır.

Silme Önerisi

Silme önerisi, hızlı silme ölçütlerini açıkça karşılamayan ancak silinmesinin tartışmasız olabileceği düşünülen sayfalar için kullanılan ara bir yöntemdir.

Sayfaya gerekçeli bir silme önerisi eklenir. Başka bir kullanıcı öneriye itiraz ederse süreç doğrudan sonuçlandırılmaz. Gerekirse konu topluluk tartışmasına taşınabilir.

Silme önerisinin kaldırılması, sayfanın bütün politikaları karşıladığını kesin olarak göstermez. Yalnızca tartışmasız silme yönteminin artık uygulanamayacağını ifade eder. Türkçe Vikipedi’de silme önerisine itiraz edilmesi ve ihtilaflı konuların daha kapsamlı süreçlerle değerlendirilmesi öngörülür.

Silinmeye Aday Sayfalar Tartışması

Kayda değerlik veya ansiklopedik uygunluk konusunda değerlendirme gerektiren sayfalar Silinmeye Aday Sayfalar, yaygın kısaltmasıyla SAS, sürecine taşınabilir.

Bu süreçte kullanıcılar:

• Sayfanın kaynaklarını inceler,

• Kayda değerlik ölçütlerini değerlendirir,

• İlgili politika ve yönergelere dayanarak görüş bildirir,

• Silme dışındaki seçenekleri tartışır.

Türkçe Vikipedi’de aday gösterilen sayfalar başlangıçta yedi gün tartışmaya açık kalır. Fikir birliği oluşmazsa tartışma süresi uzatılabilir.

Tartışmanın amacı basit oy sayımı yapmak değildir. “Kalsın” veya “silinsin” görüşlerinin sayısından çok, bu görüşlerin Wikipedia politika ve yönergelerine ne ölçüde dayandığı önem taşır.

Olası Sonuçlar

Bir silme tartışması yalnızca “kalsın” veya “silinsin” sonucuyla kapanmaz. Olası sonuçlar arasında şunlar bulunabilir:

• Kalsın: Sayfanın korunmasına karar verilir.

• Silinsin: Sayfa erişime kapatılır ve normal okuyucular tarafından görüntülenemez.

• Birleştirilsin: İçerik, daha kapsamlı başka bir maddeye aktarılır.

• Yönlendirilsin: Sayfa başlığı başka bir maddeye yönlendirilir.

• Taşınsın: İçerik daha uygun bir başlığa veya isim alanına taşınır.

• Tartışma kapatılamadı: Yeterli fikir birliği oluşmadığı için mevcut durum korunabilir.

• Yeniden aday gösterilebilir: Yeni kaynaklar veya değişen koşullar nedeniyle konu ileride tekrar değerlendirilebilir.

Silme, her zaman ilk ve tek çözüm değildir. İçeriğin tarafsızlaştırılması, kaynaklandırılması, başka bir maddeyle birleştirilmesi veya yönlendirmeye dönüştürülmesi mümkün olabilir.

Bir Sayfanın Düzeltilmesi Silinmeyi Önler mi?

---

Bazı sorunlar düzenlemeyle giderilebilir; bazıları ise sayfanın temel dayanağıyla ilgilidir.

Düzenlemeyle Giderilebilecek Sorunlar

Aşağıdaki sorunlar çoğunlukla düzeltilebilir:

• Yazım ve dilbilgisi hataları

• Biçimlendirme sorunları

• Eksik iç bağlantılar

• Taraflı ifadeler

• Aşırı uzun anlatım

• Uygun olmayan başlıklandırma

• Kaynak gösterme biçimi

• Gereksiz ayrıntılar

• Ansiklopedik olmayan bazı bölümler

Yalnızca Metin Düzenleyerek Giderilemeyecek Sorunlar

Aşağıdaki sorunlar ise yeni ve nitelikli kaynaklar bulunmadan çözülemez:

• Konu hakkında bağımsız kaynak bulunmaması

• Kayda değerliğin gösterilememesi

• Kaynakların yalnızca resmî ve tanıtım amaçlı olması

• Maddenin temelinin doğrulanamayan iddialara dayanması

• Konunun henüz güvenilir kaynaklarda incelenmemiş olması

Tanıtım ifadelerinin çıkarılması sayfayı daha tarafsız hâle getirebilir; ancak bağımsız kaynak eksikliğini ortadan kaldırmaz. Benzer şekilde çok sayıda dipnot eklemek de kullanılan kaynaklar konudan bağımsız değilse kayda değerlik sorununu çözmez.

Silinen Bir Wikipedia Sayfası Geri Getirilebilir mi?

---

Silinen sayfalar her durumda geri döndürülemez değildir. Ancak geri getirme talebi, silme gerekçesinin neden artık geçerli olmadığını göstermelidir.

Geri getirme değerlendirmesinde şu unsurlar önem taşıyabilir:

• Silme sırasında dikkate alınmamış güvenilir kaynakların bulunması

• Usul hatası yapıldığının gösterilmesi

• Sayfanın önemli ölçüde yeniden yazılması

• Telif hakkı ihlalinin tamamen giderilmesi

• Konunun zaman içinde yeni ve bağımsız kaynaklarda kapsamlı biçimde ele alınması

• Önceki silme kararından sonra kayda değerlik durumunun değişmesi

Aynı metni, aynı kaynaklarla ve aynı sorunlarla yeniden oluşturmak sayfanın tekrar silinmesine yol açabilir. Bazı durumlarda tekrar oluşturma işlemi, daha önce verilmiş topluluk kararını aşmaya yönelik bir girişim olarak değerlendirilebilir.

Silinmiş bir sayfanın yeniden oluşturulması için temel soru, “Metin değiştirildi mi?” değil, “Önceki silme gerekçesi ortadan kalktı mı?” olmalıdır.

Yaygın Yanlış Anlamalar

---

“Konu Google’da Çok Aranıyorsa Sayfası Silinmez”

Arama hacmi, Wikipedia’nın kayda değerlik ölçütü değildir. Popülerlik, kaynakların niteliğine ilişkin doğrudan kanıt oluşturmaz.

“Şirket Resmî Olarak Kayıtlıysa Wikipedia Sayfası Olabilir”

Bir şirketin yasal olarak kurulmuş olması, vergi kaydının bulunması veya uzun süredir faaliyet göstermesi ansiklopedik kayda değerliği otomatik olarak sağlamaz.

“Çok Sayıda Haber Varsa Sayfa Kesinlikle Kalır”

Haber sayısından çok haberlerin niteliği önemlidir. Aynı basın bülteninin farklı sitelerde yayımlanması, çok sayıda bağımsız kaynak bulunduğu anlamına gelmez.

“Kaynak Eklenmişse Silme Yapılamaz”

Kaynakların güvenilir, bağımsız ve konuyu yeterli derinlikte ele alan nitelikte olması gerekir. Her bağlantı ansiklopedik kaynak olarak kabul edilmez.

“Sayfa Bir Kez Onaylandıysa Artık Silinemez”

Wikipedia’da bütün maddelerin yayımlanmadan önce geçtiği merkezi bir onay sistemi bulunmaz. Bir sayfanın uzun süre yayında kalması, politikalarla uyumlu olduğunun kesin kanıtı değildir.

“Rakipler veya Kötü Niyetli Kişiler Sayfayı Silebilir”

Normal kullanıcılar çoğu durumda sayfayı teknik olarak doğrudan silemez; yalnızca silme süreci başlatabilir veya gerekçe sunabilir. Silme işlemi politika ölçütlerine ve topluluk değerlendirmesine dayanmalıdır. Kişisel anlaşmazlıklar tek başına geçerli silme gerekçesi değildir.

“Ücret Ödenerek Wikipedia Sayfası Kalıcı Hâle Getirilebilir”

Wikipedia’da sayfa oluşturmak veya bir sayfanın kalmasını sağlamak için resmî bir ücret mekanizması bulunmaz. Ücretli bir hizmet alınmış olması, sayfaya ayrıcalık tanımaz ve topluluk kararlarını bağlamaz.

Tartışmalar ve Eleştiriler

---

Kayda Değerlik Ölçütlerinin Eşitsiz Uygulanması

Wikipedia’nın silme süreçleri zaman zaman sistemik önyargı, kaynak eşitsizliği ve bölgesel dengesizlikler bakımından eleştirilmektedir.

Bazı kişi ve topluluklar hakkında yazılı, dijital ve arşivlenmiş kaynakların az olması, bu konuların Wikipedia’da temsil edilmesini zorlaştırabilir. Özellikle tarihsel olarak medyada daha az yer bulan kadınlar, yerel topluluklar, azınlık grupları ve Batı dışındaki konular için güvenilir kaynaklara erişim daha sınırlı olabilir.

Bu durum, kayda değerlik ölçütlerinin değiştirilmesinden çok, mevcut kaynak ekosisteminin eşitsizliklerinin ansiklopediye yansıması şeklinde değerlendirilir. Araştırmalarda Wikipedia’daki silme süreçlerinin cinsiyet ve temsil farklılıkları açısından tartışıldığı görülmektedir.

Silmecilik ve Kapsamacılık Tartışması

Wikipedia topluluklarında hangi içeriklerin korunması gerektiği konusunda iki genel yaklaşım tanımlanır:

• Silmecilik: Ansiklopedik kapsamı karşılamayan, kaynaklandırılması güç veya bakım yükü oluşturan içeriklerin kaldırılmasını savunur.

• Kapsamacılık: Geliştirilebilecek içeriklerin silinmek yerine korunmasını, birleştirilmesini veya yeniden yapılandırılmasını savunur.

Bu yaklaşımlar resmî siyasi veya örgütsel gruplar değildir. Topluluğun ansiklopedinin kapsamı ve kalite denetimi konusundaki farklı editoryal eğilimlerini tanımlar.

Yeni Kullanıcıların Süreci Anlamakta Zorlanması

Wikipedia’nın politika ve yönergeleri zaman içinde ayrıntılı bir yapıya kavuşmuştur. Yeni kullanıcılar, kayda değerlik ile tanınmışlık; doğrulanabilirlik ile doğruluk; kaynak sayısı ile kaynak niteliği arasındaki farkları anlamakta zorlanabilir.

Özellikle kişinin kendi biyografisini veya şirketinin sayfasını oluşturması sırasında Wikipedia’nın bir tanıtım dizini değil, ikincil kaynaklara dayalı bir ansiklopedi olduğu gözden kaçabilir.

Bu nedenle silme işlemi bazı sayfa sahipleri tarafından kişisel veya kurumsal bir olumsuz değerlendirme gibi algılanabilir. Oysa süreç, esas olarak içeriğin ansiklopedik standartlara uygunluğuyla ilgilidir.

Topluluk Kararlarında Yorum Farklılıkları

Politikalar ortak bir çerçeve oluştursa da kaynakların yeterliliği, kapsamın derinliği ve bir konunun bağımsız madde olarak işlenip işlenemeyeceği konusunda editörler arasında görüş ayrılıkları oluşabilir.

Bu nedenle benzer görünen iki sayfa farklı sonuçlarla karşılaşabilir. Aradaki fark şu unsurlardan kaynaklanabilir:

• Kaynakların niteliği

• Kaynakların konuyu ele alma derinliği

• Dönemin topluluk yaklaşımı

• İlgili konuya özgü kayda değerlik ölçütleri

• Maddenin mevcut içeriği

• Tartışmada sunulan politika temelli gerekçeler

Wikipedia’da emsal sayfaların varlığı tek başına kesin bir koruma gerekçesi değildir. Başka bir sorunlu sayfanın henüz değerlendirilmemiş olması, yeni bir sayfanın da korunmasını zorunlu kılmaz.

Bir Wikipedia sayfasının silinmesi çoğunlukla konunun gerçek dünyada önemsiz olduğu anlamına gelmez. Silme kararı; konunun bağımsız, güvenilir ve yayımlanmış kaynaklarla ansiklopedik biçimde ele alınıp alınamayacağına dayanır.

Silme riskini belirleyen temel unsurlar şunlardır:

• Kayda değerliğin bağımsız kaynaklarla gösterilememesi

• Kaynakların yalnızca resmî veya tanıtım amaçlı olması

• Doğrulanamayan bilgilerin bulunması

• Özgün araştırma ve kişisel çıkarımlar

• Reklam niteliğindeki anlatım

• Telif hakkı ihlalleri

• Yaşayan kişiler hakkında kaynaksız iddialar

• Ansiklopedik kapsamın dışında kalan içerikler

• Açık vandalizm, deneme veya aldatıcı içerik

• Çıkar çatışmasının içeriği taraflı hâle getirmesi

Bir sayfanın uzun, ayrıntılı veya görsel açıdan düzenli olması, politikalarla uyumlu olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık kısa bir madde, konusu açıkça kayda değerse ve güvenilir kaynaklara dayanıyorsa geliştirilmeye uygun kabul edilebilir.

Wikipedia’daki silme değerlendirmesinin merkezinde metnin ne kadar etkileyici olduğu değil, konunun kaynaklarda nasıl ele alındığı, bilgilerin doğrulanabilirliği ve içeriğin tarafsız bir ansiklopedi maddesine dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği bulunur.